Onye maara ihe bụ onye a na-achọpụta na ọ bụ ọrịa savant - otu ọnọdụ nke oge a na-akpọ "onye nzuzu." Ahụmahụ Savant, dị ka Darold A. Treffert, MD nke Mahadum Wisconsin School Medical, Madison, "... bụ ọnọdụ dị egwu ma dị egwu, nke ndị mmadụ nwere nsogbu nkwarụ siri ike, tinyere ọrịa ndị ọzọ, nwere 'àgwàetiti nke 'amamihe' nke na-anọchi anya, dị iche iche dị iche iche na-enweghị atụ. "
N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, onye nchekwa bụ onye nwere nsogbu ndị siri ike na ikike ha pụrụ iche ma dị egwu n'otu mpaghara. Ha nwere ike inwe IQ dị oke ala ma ọ bụ ihe ịma aka ndị ọzọ - mana ka egosipụtakarị ike mmadụ na otu ebe kpọmkwem. Ndị njem nwere ike ma ọ bụ ghara ịbụ ndị na- enweghị isi .
Ọtụtụ mgbe, ndị ọkachamara nwere ikike pụrụ iche na mpaghara mgbakọ na mwepụ, egwu, na ebe nchekwa. Ndị ọkachamara a ma ama dịka Kim Peek, ihe nlereanya nke mmiri mmiri nke Dustin Hoffman Rain na-adabere na mmadụ, nwere ike ịmepụta oge ọ bụla n'ime narị afọ gara aga ma ọ bụ n'ọdịnihu. Otú ọ dị, Peek adịghị achọpụta na ọ bụ autism.
Kedu ihe bụ onye nwere ike ime?
Onye maara ihe nke oma bụ onye nwere autism onye nwekwara mpaghara pụrụ iche nke ọmụma ma ọ bụ ike. Dị ka Treffert si kwuo, "Ihe dịka otu n'ime mmadụ iri nwere ọrịa na-enweghị isi na-enwe ụdị ikike ndị dị otú ahụ dị iche iche, ọ bụ ezie na ọrịa ịmara dị na nsogbu nkwarụ ndị ọzọ ma ọ bụ na ụdị ọrịa ndị ọzọ na-akpata mmerụ ma ọ bụ ọrịa.
Ihe ọ bụla ọkachamara ọkachamara, ọ na-ejikọta ya na nchekwa zuru oke. "
Ọ dị mkpa iburu n'uche na "ndị ọkachamara" na "ndị nwere nkà ndị nwere nkà" abụghị otu ihe ahụ. E nwere ọtụtụ ndị nwere okwukwe na-enwe talent ndị nkịtị-mana ọrịa ọrịa na-esi ike. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, onye nwere autism onye nwere ike ịgbakọ ọma, kpọọ ngwá ọrụ, ma ọ bụ na-egosi onwe ya dị ka onye ruru eru abụghị nkọwa onye ọkachamara.
Onye nwere nkà na onye nwere ọgụgụ isi nwere nsogbu, dị ka ọkachamara ụlọ anụ ụlọ bụ Temple Grandin , na-enwu gbaa ma nwee ike - ma ọ bụghị onye nchekwa.
Ndi Savant Ọrịa Na-arịa Ọkụ?
Ọ na-abụkarị ihe nne na nna nwere nwatakịrị nwere nsogbu na-ekwu na ọ bụ ihe na-enye ha obi ụtọ na nwatakịrị na-enweghi ike ebe ọ bụ na autism na-egosi ọgụgụ isi na ike. Otú ọ dị, eziokwu bụ na mmadụ ole na ole nwere autism bụ ndị maara ihe, ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị nwere ọgụgụ isi.
Ọ na-anwa ịhụ ọrịa ọrịa savant ka ọ bụrụ ihe dị mma. A sị ka e kwuwe, ndị ọkachamara bụ ndị nwere nnukwu ihe ndị karịrị ikike ndị nkịtị. Otú ọ dị, nke bụ eziokwu bụ na ọ dịghị eme ka ndụ dịkwuo mfe, na, n'ọnọdụ ụfọdụ, ọ pụrụ ime ka ndụ sie ike karị.
N'ọnọdụ ụfọdụ, ndị ọkachamara na-ahụtụbeghị aka nwere ikike pụrụ iche nke nwere ike ịgbasa ma ọ bụ mee ka ha nwee ntụziaka bara uru. Dịka ọmụmaatụ, ụfọdụ ndị ọkachamara na ndị na-egwu egwu pụrụ iche nwere ike ịzụ ọrụ ha (ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mgbe nile site na ndị nne na nna ma ọ bụ ndị nlekọta). N'ọtụtụ ọnọdụ, ọ bụ ezie na nkà maara ihe bụ " nkwụsi ike ," pụtara nkà nke, ọ bụ ezie na ọ dị adị ma dị mkpa, anaghị eji ya kwa ụbọchị. Dịka ọmụmaatụ, ikike ịdee ibe nke akwụkwọ ekwentị site na ebe nchekwa, ebe ọ bụ ihe dị egwu, na-eje ozi abụghị nzube dị na ya n'onwe ya.
Isi mmalite:
> C Hou et al. "Ndị ọkà mmụta nwere onwe ha." Neuropsychiatry Neuropsychol Behav Neurol. 2000 Jan; 13 (1): 29-38.
> DA Treffert. "Ọrịa ụbụrụ ahụ: ọnọdụ pụrụ iche. Nkọwaputa: oge gara aga, ugbu a, n'ọdịnihu." Philos Trans R Soc London B Biol Sci. 2009 Mee 27; 364 (1522): 1351-7.
> DA Treffert. : Ọrịa na-arịa ọrịa na ọrịa autistic. "CNS Spectr. 1999 Dec; 4 (12): 57-60.