Ị maara na nde iri abụọ na nde ụwa n'ụwa niile na-ebute nje HIV (nje ụmụ mmadụ na-arịa ọrịa immunodeficiency) na AIDS (natara ọrịa immunodeficiency)? Dị ka Òtù Ahụ Ike Ụwa (WHO) si kwuo, ọkara nke ndị bi na HIV / AIDS bụ ndị inyom a dị nde 20.
Ụlọ Ọrụ Na-ahụ maka Nchịkwa Ọrịa na United States (CDC) na-akọ na ụmụ nwoke 159,271 na ndị okenye nwere ọrịa AIDS na njedebe 2002.
Ọnụ ọgụgụ nke ọrịa AIDS nke United States na ụmụ nwanyị na-eto eto na ndị toro eto fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nde mmadụ anọ na pasent asaa na 1985 ruo pasent 26 na 2002. Ozi ọma ahụ bụ na, n'agbanyeghị ọnụ ọgụgụ ndị a, ọrịa AIDS na ụmụ agbọghọ na ndị okenye na-ada pasent 17 n'oge a ma nwee na-agbapụ dị ka nsonaazụ nke ọgwụgwọ antiretroviral na-aga n'ihu nke na-enye aka igbochi ọganihu nke nje HIV na AIDS.
N'ụzọ dị mwute, ihe dị ka pasent iri nke ọrịa AIDS na-akọ na CDC site na December 2002 mere na ndị inyom dị afọ 25 ma ọ bụ karịa. Ọ bụ ezie na ndị inyom Sapaniki ma ọ bụ African-American dị mma na-erughị pasent 25 nke ụmụ nwanyị ndị America, ha na-akpata ihe karịrị pasent 82 nke ọrịa AIDS na ụmụ nwanyị.
Kedu ka e si ebute nje HIV?
N'ụwa nile, ụzọ bụ isi e si ebute nje HIV bụ site na mmekọrịta nwoke na nwanyị na ihe karịrị pasent 90 nke ọrịa ndị HIV na-eto eto na ndị toro eto na-ebute n'ụzọ dị otú a. Na United States, nwoke na nwanyị na-arịa ọrịa AIDS na pasent 42 nke ndị ọhụrụ HIV na 2002, ebe pasent 21 nke nje HIV ọhụrụ n'ime ụmụ nwanyị mepụtara site na iji ọgwụ ọjọọ eme ihe.
Ọ bụ ezie na nje HIV nwere ike ime ma nwoke na nwoke ma ọ bụ nwaanyị n'oge mmekọahụ, ihe ize ndụ ụmụ nwanyị nwere dị ukwuu karịa. Ọhụụ nke anụ ahụ mucosal na-ekpo ọkụ na-eme ka ọmụmụ ihe ọmụmụ na-enwe mmekọahụ mgbe ọ na-enwe mmekọahụ nwere ike ịdaba na nke a. N'ihe mmalite nke ọrịa AIDS, tupu oge nyocha ọbara na ngwaahịa ọbara maka nje nje HIV, nje HIV malitere na ụfọdụ ndị ọrịa n'ihi ịmịnye ọbara na ngwaahịa ọbara.
Ụzọ ndị ọzọ e si ebute HIV gụnyere:
- Iji ọgwụ ọjọọ eme ihe, ma ọ bụ na-ekere òkè ma ọ bụ na-eji ogwu eji eme ihe
- Mmekọahụ nwoke na nwanyị
- Kpọtụrụ mmiri nke onye ọzọ dị ka ọbara, ọbara, ma ọ bụ ihe nzuzo nzuzo (Ọ dịghị agụnye ajirija ma ọ bụ mmiri.)
Biko rịba ama na inwe mmekọahụ na- agụnye mmekọahụ dị mma ma dị njọ , yana ịkwa iko .
Kedu ihe mgbaàmà nke HIV / AIDS?
Ọ bụ ezie na ndị ikom na ndị inyom nwere ọtụtụ ụdị mgbaàmà ahụ, ndị inyom na-ekwesịrị ịlụso ụfọdụ nwanyị ịrịba ama nke nje HIV ọgụ dịka:
- Ọrịa siri ike ma ọ bụ siri ike karịsịa ọrịa nje nchịkwa .
- Ihe nkedo nke na - egosi nsị dysplasia ma ọ bụ mgbanwe ndị ọzọ.
- Ọrịa Pelvic dị ka ọrịa pelvic na-egbu egbu (PID).
Ọ bụ ezie na ndị inyom na-ebute HIV na-enwekarị ahụike nke ụmụ nwanyị a, ụmụ nwanyị na-enweghị HIV na-ebutekwa ọrịa na-efe efe , ihe ọjọọ Pap , na ọrịa pelvic.
Ihe ịrịba ama ndị ọzọ na ihe mgbaàmà ndị nwere ike igosi nje HIV gụnyere:
- Mmeghari nke di na nwunye
- Ọrịa Genital
- Ọrịa Herpes siri ike
Ugboro ugboro, n'ime izu ole na ole nke ọrịa, ma ndị ikom ma ndị inyom na-enwe mmerụ dị ka mgbaàmà. Ndị ọzọ anaghị ahụ ihe ịrịba ama ma ọ bụ ihe mgbaàmà nke HIV ma ọ bụ AIDS ruo ọtụtụ afọ mgbe e mesịrị.
Nke a na-eme ka nyocha HIV bụrụ ihe dị mkpa nye ndị nwere ọdịiche dị ugbu a ma ọ bụ omume ndị dị elu. Ihe mgbaàmà ndị ọzọ na-ahụkarị dị ka nje HIV / AIDS na-agụnye:
- Ọkụ na-egbu egbu na-egbuke egbuke n'olu, mpaghara underarm, ma ọ bụ nnukwu
- Ugboro ugboro na-agụnye sweats abalị
- Ọnwụ dị oke egwu na-enweghị anwụ
- Ike ọgwụgwụ
- Enwe agụụ na afọ ọsịsa
- Ncha ọcha ma ọ bụ ihe na-adịghị mma dị n'ọnụ
Cheta, naanị otu ụzọ ị ga-esi ama ma ọ bụ na ị nwere HIV / AIDS bụ ka a nwalee gị.
Kedu ihe omume dị oke egwu?
Maka na anyị maara na nje HIV, nje nke na-ebute ọrịa AIDS, na-ebute site na mmiri ozuzo dịka ọbara, ọbara, na nzuzo, dị mfe ịghọta na àgwà ndị dị ize ndụ metụtara HIV / AIDS gụnyere:
- Ugboro ojiji ma ọ bụ akụkọ ihe mere eme nke iji ọgwụ ọjọọ eme ihe iji hypodermic syringes
- A akụkọ banyere inwe mmekọahụ maka ọgwụ ọjọọ ma ọ bụ ego
- Enweghi nwoke na nwoke nwere mmekọahụ na nwoke ọzọ enweghi mmekọahụ
- Inwe mmekọahụ na-enweghị nchebe na onye na-agbanye ọgwụ ọjọọ n'okporo ámá ma ọ bụ na mbụ
- Otu akụkọ banyere ọtụtụ ndị nwoke ma ọ bụ nwanyị, ma ọ bụ inwe onye òtù ọlụlụ nke akụkọ ihe mere eme gụnyere ọtụtụ ndị mmekọ nwoke na nwanyị
- Inwe mmekọahụ na- enweghị nchebe na onye nwere ihe ndị a dị ize ndụ
Ihe ize ndụ gị maka nje HIV na-abawanye ma ọ bụrụ na ị nwere nchoputa nke ịba ọcha n'anya, ụkwara nta (TB), ma ọ bụ STD, ma ọ bụ ma ọ bụrụ na ị natara mmịnye ọbara ma ọ bụ na-emegharị ihe n'etiti afọ 1978 na 1985 mgbe a naghị ejide ọbara maka nje nje HIV.
Ị naghị ebute ọrịa AIDS ma ọ bụ site n'isutu ọnụ, na-eji otu arịa ahụ, ịchọta, site na ajirija ma ọ bụ mmanụ, ma ọ bụ mmekọrịta dị mma nke ndụ kwa ụbọchị. Ọ bụ ezie na ọ bụghị nanị otu nje HIV ka a na-achọpụta nanị banyere mmekọahụ, ndị nchọpụta apụghị ikwu n'ụzọ doro anya na nwoke na nwanyị inwe mmekọahụ abụghị ihe ize ndụ maka nje HIV.
Kedu ka m ga-esi chebe onwe m pụọ na nje HIV / AIDS?
Nchebe megide HIV / AIDS bụ ihe doro anya maka onye ọ bụla nke nọgidere na-enwe mmekọahụ ma ọ bụ na ọ dịghị etinye aka na ọgwụ ọjọọ . O nwere ike ịbụ na ọ gaghi eme maka ọtụtụ ndị na-agbanwe agbanwe ma jiri ezi condom na / ma ọ bụ ezé ezé dị oké mkpa nye ndị na-anọghị na mmekọrịta ndị nwoke na nwanyị. N'ezie, ebe condom na eze nwere ike inye nchebe kachasị mma maka nje HIV / AIDS, ị kwesịrị ịma na condom ma ọ bụ ezé ezé abụghị ihe nzuzu. Condom na - agbaji mgbe ụfọdụ ma gharakwa inwe nchebe nke nchedo HIV / AIDS, STDS, ma ọ bụ afọ ime.
Egbesila 'chebe onwe gị' abụọ site na iji condom nwoke na nwanyi n'otu oge. Nke a nwere ike imebi otu ma ọ bụ abụọ condom, si otú a ghara igbochi ma ọ bụ onye mmekọ site na HIV ma ọ bụ ọrịa ọzọ a na-ebute site ná mmekọahụ (STD).
Kedu ka a ga-esi lee m ule maka nje HIV?
Nnwale ọbara dị mfe nke na-enyocha maka nje HIV bụ ihe niile a chọrọ iji chọpụta ma ị bu oria. Ule a na - achọpụta ọnụnọ nke nje ndị ahụ na - eme iji gbalịa ịlụso nje HIV ọgụ.
Ọ bụrụ na ikwere na ikuku HIV emeela, gwa onye nlekọta ahụ ike gị gbasara ule HIV. Ọ bụ ezie na ogologo oge n'ogologo na-ebute ọnụnọ nke nje nje nje HIV bụ ụbọchị 20 ọ ga-ewe oge dị ka ọnwa 6 ruo ụfọdụ n'ọnọdụ ụfọdụ tupu usoro ọgwụ ọjọọ abịa. Onye nlekọta ahụ ike gị nwere ike ịkwado ule na otu ọnwa, ọnwa atọ, ọnwa isii, na otu afọ mgbe ikwere.
Na mgbakwunye na dọkịta gị, ngalaba nlekọta ahụike mpaghara gị, ụlọ ọgwụ STD, maọbụ ụlọ ọgwụ ezinyere ezinụlọ nwere ike inyere gị aka ịnwale. Iji mụtakwuo banyere ule HIV ma chọpụta ụlọ ọgwụ nyocha n'ógbè gị gaa na CDC's National HIV Testing Resources na http://www.hivtest.org ma ọ bụ kpọọ CDC National AIDS Hotline 24 awa n'ụbọchị, ụbọchị 365 kwa afọ :
- 1-800-342-AIDS (1-800-342-2437)
- 1-800-AIDS-TTY (1-800-243-7889) TTY
- 1-800-344-AIDS (1-800-344-7432) Spanish
Isi ihe: National Institute of Allergy and Diseases (NIAID), Ụlọ Ọrụ Maka Ọrịa Ọrịa (CDC), na Òtù Ahụ Ike Ụwa (WHO).