Ọ bụ nje virus variola kpatara ọnyá nta na a maara na a ga-ebute ya n'etiti ụmụ mmadụ. A na-edebe nje virus maka nzube nyocha na naanị ụlọọpụ abụọ n'ime ụwa: Ụlọ Ọrụ Maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa (CDC) na United States na Ụlọ ọrụ VECTOR na Russia.
A kpochapụrụ ọrịa ahụ na 1980 na-agbaso usoro mmemme nke ịgba ọgwụ mgbochi na nkewapụ.
Ihe ikpeazu a maara nke ọma na-abịa site na ntiwapụ na Somalia na 1977. A na-ekpochapụ ndị ozuelu ka ha chee taa.
Kemgbe afọ 1980, ịgba ọgwụ mgbochi na-aga n'ihu na-akwụsị n'oge niile, na-ahapụ otu akụkụ dị oke nke ndị mmadụ na-enweghị nsogbu nke nje na-akpata obere kịtịkpa.
Virus Virus
Variola sitere na otu nje nke a na-akpọkarị orthopoxvirus Ọ na-agụnye agụgụ agụụ, cowpox, vaccinia, camelpox, na ụfọdụ ihe mgbaru ọsọ.
Ọ bụ ezie na a na-ekpochapu kịtịkpa kpamkpam, ụdị orthopoxvirus ọzọ nwere ike ịkpata ntiwapụ. Nje virus ndị na-akwado ndị mmadụ na-abụghị ndị mmadụ, ma ha nwere ike imerụ ụmụ mmadụ aka dị ka zoonotic. Ndi orthopovviruses nile nwere ike ibute mmadu kama ha adighi adi ozo dika ogwu kpochapu ma enweghi ike ibunye ha mmadu.
Ngwurugwu
Nchegbu kachasị ukwuu banyere nje virus variola bụ ikike maka iji ya mee ihe dịka ngwá agha.
Ọ bụ ezie na obere kịtịkpa emebeghị ka ọ dị ọtụtụ iri afọ, ndị ọrụ ahụ ike ga-enyerịrị atụmatụ imeghachi omume na ihe kpatara ya bụ na ndị mmadụ na-ekpughe nje ahụ.
CDC ahụ ga-atụle otu obere akpa mọbụrụ na-ahụ maka obere mpempe akwụkwọ na-enweghị ọgwụ mgbochi na ndị bi ugbu a.
A na-echekwa ọtụtụ mgbochi ọgwụ mgbochi kịtịkpa na United States ma ọ bụrụ na ntiwapụ.
Ndị na-aza ajụjụ mbụ, ndị agha, na ndị na-ahụ maka ahụike ga-agba ọgwụ ngwa ngwa ka o mee omume dịka ihe mgbochi iji gbasaa nje karịrị usoro nlekọta ahụ ike. CDC nwere ọgwụ mgbochi nke obere pịtị iji gbochi onye ọ bụla nọ na United States.
Nwee Ike Ịmepụta Ọdịnihu
Ọ bụ ezie na obere kịtịkpa virus nje virus na-adịghị adị ndụ na anụmanụ ọ bụla a maara, nanị na-echere imerụ mmadụ ahụ, ndị ọkà mmụta sayensị achọtawo ihe atụ dị oke ala nke variola na ụdị anụ ahụ dị n'oge ochie.
Otu nchegbu bụ na ụdị nke nje virus variola nwere ike ịdị na-ekpochapu n'ime ya, nke na-eme ka ọ dị elu karịa afọ ọ bụla.
Nnyefe
Mmetụta, ọkpụkpụ, na measles na -efe efe karịa kịtịkpa. A na-ebute obere pịtịpo site na njikọ chiri anya ogologo oge. Nje virus variola bụ ụgbọ elu ma na-ebutekarị site na traktị nke iku ume.
Ònye Na-arịa Ọrịa?
Ndị ọrịa na-ebute ọrịa ozugbo ha gosipụtara ihe ịrịba ama na mgbaàmà nke obere pịtị ma nọgide na-emerụ ahụ ruo mgbe ọkụ ọkụ na ọnyà na-edozi kpamkpam. Pustules ga-esi na ya daa, na-ahapụ ụfụ.
Ozugbo ha kpochapụrụ kpamkpam, nke na-ewe ihe dị ka izu anọ, mgbe ahụ, onye ọrịa ahụ anaghịzi ele ya anya.
Ozi ụgbọ elu na kọntaktị
N'ikpeazụ, onye nwere ọrịa na onye na-ebute ọrịa ahụ bi n'otu ụlọ ahụ. Echiche a bụ na a na-ebute obere kịtịkpa site na ụra mmiri buru ibu mgbe onye ọrịa mebiri ma ọ bụ sneezed. Otú ọ dị, e nweela akụkọ ndị a kọrọ na-adịghị na ya banyere ikesa kọntaktị nkịtị na nke nnyefe yiri ka ọ dị n'etiti ala nke ụlọ ọgwụ, nke ga-atụ aro obere ụgbọelu.
Ebe ọ bụ na ntanye nke kịtịkpa adịghị eme kemgbe 1977, ndị na-eme nchọpụta ejighị n'aka ma ọrịa ahụ ọ na-ebufe site na nnukwu eriri afọ ma ọ bụ obere.
Ọdịdị nke ikuku na-adị n'oge a n'ụlọ ọgwụ adịghị adị mgbe a na-agwọ obere kịtịkpa na United States. Ọ bụrụ na ebu nje ahụ site na nnukwu ụmụ irighiri mmiri, usoro ikuku ọhụrụ ekwesịghị ime ihe dị iche. N'aka nke ọzọ, ọ bụrụ na ebu nje ahụ site na ezi mmiri ozuzo dị n'ime akụkụ iku ume, ikuku ikuku nwere ike ịmepụta nsogbu ga-emeri.
Ọrịa variola na-ebikwa na mmiri nke na-abịa site n'ọrịa na-egbuke egbuke bụ ndị na-ahụkarị ọrịa pox. Mmiri ahụ nwere ike imetọ ihe ndina na uwe, na-eme ka ọ na-efe efe. Ndị na-ahụ maka ahụike ga-eji nlezianya mee ihe mgbe ị na-elekọta ndị ọrịa na kịtịkpa.
Ịgba ọgwụ
Akpọrọ "ọgwụ ịgba ọgwụ" ahụ maka ọrịa ogwu kịtịkpa, nke sitere na nje nje na-emetụta ọrịa virus cowpox. "Vacca" pụtara ehi na Latin.
Variola nje, nke na-akpata kịtịkpa, bụ nje virus nke na-emefu oge ọ na-agagharị na-elegharị anya na onye ọbịa mmadụ ma na-edegharị na-enweghị mmeghachi omume na-enweghị isi. Ka ọ na - erule oge nje nje variola na - eto eto ma na - eme ka ndị ọrịa na - arịa ọrịa, ọrịa ahụ agbasawo n'ime ahụ. Ogwu ogwu a enweghi oge iji meghachi omume.
Vaccinia, n'aka nke ọzọ, na-anọ n'ime mmadụ ma ghara imeghachi ihe dị ka variola. Ọ na-ebuteghi, ma ọ bụrụ na ọ bụla, ọrịa. Ọ na-ebute mmeghachi omume na-adịghịzi ahụ, nke ahụ nwere ike iji na-alụso nje virus ọgụ.
Ịnweta ọgwụ mgbochi n'ime ụbọchị atọ nke ikpo ọkụ na-eme ka usoro ahụ nwere ike ghara ịmalite ịlụ ọgụ maka nje virus variola. Ọbụna ma ọ bụrụ na ịmịnye ọgwụ ma ọ bụrụ na ọ pụtaghị egbochi onye ọrịa ahụ ịrịa ọrịa, ọ nwere ike belata oke obere kịtịkpa.
Ihe na-akpata ihe ize ndụ
O siri ike onye ọ bụla a mụrụ na United States mgbe 1971 natara ogwu ahụ, nke na-eme ka ndị mmadụ nwee ike ibute ọrịa ma ọ bụrụ na variola virus amaliteghachi. Ndị a gwọrọ tupu 1971 nwere ike ịnweta obere ọgwụ mgbochi na obere kịtịkpa, ma ndị nchọpụta adịghị ama ókè oke ọgwụ mgbochi na-agafe oge.
Ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ ebe e kpochapụrụ kịtịkpa n'afọ 1980 emewo ka ọ dị elu, nke na-eme ka o sie ike ịkọwa ngwa ngwa nje virus na-agbasa n'oge a. Data kachasị mma, nke gbakọtara na 1960 na afọ 1970, dabeere na ọnụ ọgụgụ ndị a na-enyekarị ọgwụgwọ dịka ihe dị mkpa ma ghara inwe mmetụ dịka nje HIV na ọtụtụ ndị mmadụ.
> Isi mmalite:
> Milton, D. (2012). Kedu ụzọ bụ isi nke ikuku kịtịkpa? Mmetụta maka biodefense. Ndị na-ahụ maka nrịbama dị na Cellular and Disease Microbiology , 2 . doi: 10.3389 / fcimb.2012.00150
> Thèves, C., Biagini, P., & Crubézy, E. (2014). Nyochaghachi nke obere kịtịkpa. Clinical Microbiology And Disease , 20 (3), 210-218. doi: 10.1111 / 1469-0691.12536
> McCollum, A., Li, Y., Wilkins, K., Karem, K., Davidson, W., & Paddock, C. et al. (2014). Poxvirus Viability na Mbinye aka na Historical Relics. Ọrịa Na-efe Ọrịa , 20 (2), 177-184. Echiche: 10.3201 / eid2002.131098
> Tayarani-Najaran, Z., Tayarani-Najaran, N., Sahebkar, A., & Emami, S. (2016). Akwụkwọ Ọhụụ na Mgbochi Ọrịa Obere. Journal Of Acupuncture And Meridian Studies , 9 (6), 287-289. Echiche: 10.1016 / j.jams.2016.09.003
> Cann, J., Jahrling, P., Hensley, L., & Wahl-Jensen, V. (2013). Ụdị Pathology nke Kịtịkpa na Monkeypox na Mmadụ na Macaques. Journal Of Pathology Comparative , 148 (1), 6-21. Echiche: 10.1016 / j.jcpa.2012.06.007