Ụmụ nwanyị n'ụwa nile ekwuola na ọtụtụ afọ na ndị ikom na ndụ ha na-alaghachi azụ ụmụaka n'oge ọ bụla ha na-arịa ọrịa, na-eme ka ha nwee ike ilekọta onwe ha ma ọ bụ ọbụna si n'ihe ndina ahụ nweta mmiri. Ihe a niile na-atụ anya na ndị nwunye ha ma ọ bụ ndị nwanyị ga-echefu ihe ịkụ aka ma mee ka ụlọ ahụ na-agba ọsọ ma ọ bụ na ha na-arịa ọrịa ma ọ bụ na ha adịghị.
N'oge ufodu n'ime afo ole na ole gara aga, mmadu kpochara okwu a bu "madu efu" iji kọwaa ihe a.
Ma nke a a na-akpọ "mmerụ mmadụ" bụ ihe dị mkpa ma ọ bụ naanị ihe nwanyị na-emeju agụụ rọrọ ka ọ kọwaara di di ya ihe ọ bụla mgbe ọ na-arịa ọrịa? Ndi mmeghachi omume a na-arịakarị ọrịa karịa ụmụ nwanyị? Ma ọ bụ ọ ga - abụ na ndị mmadụ na - arịa ọrịa karịa mgbe ụmụ nwanyị?
Dika ọ na - acho, enwere nchoputa di iche iche ma oburu na "madu efu" ma obu o bu ezie. Ọ dabere na nkọwa gị na nkọwa nke okwu ahụ. Ọ bụrụ na ị na-ele ya anya site na "ndị mmadụ na-eme mkpesa banyere ịrịa ọrịa karịa ụmụ nwanyị," enwere ike inwe ụfọdụ eziokwu na ya. Ma ọ bụ ọ bụrụ na ị na-ele "ụmụ nwoke na-arịa ọrịa karịa ụmụ nwanyị," enwere ike ịbụ eziokwu na nke ahụ. Ma ụdị nke "mmerụ mmadụ" dara? Echere m na arụmụka ahụ na-agwụ.
Ee, Ọ bụ Ezigbo
Enwere ọtụtụ ọmụmụ ihe nke na-egosi na ndị mmadụ na-arịa ọrịa karịa ụmụ nwanyị n'ihi na ha nwere usoro nlekọta na-adịghị ike.
Ọ bụrụ na ndị mmadụ na-adịkarị mfe ịrịa ọrịa n'ihi na ahụ ha adịghịzi enwe ike ịlụso ọrịa ọgụ, mgbe ahụ, ọ ga-ekwe omume na ụmụ nwoke na-enwe mmetụta ọjọọ karịa ụmụ nwanyị na ịkekọrịta mkpesa ndị ahụ na ndị dị ha nso.
Amanda Ellison, onye neuroscientist na Mahadum Durham kwukwara na ndị mmadụ nwere ọtụtụ ndị nabatara ọnọdụ okpomọkụ na ụbụrụ ha, nke pụtara na ha nwere ike ịdị njọ karị mgbe ha na-arịa ọrịa n'ihi na ndị ahụ na-ahụ maka ọnọdụ okpomọkụ na-ebuli okpomọkụ ahụ n'ahụ iji gbalịa ịlụso nje germs ọgụ. na-anwa ịwakpo.
Nke a bụ otú anyị ga - esi na - akpata esemokwu mgbe anyị na - arịa ọrịa ma ọ ga - ekwe omume na ọ bụrụ na ndị mmadụ nwere ọtụtụ n'ime ndị a na - anabata, ka ha nwee ike ịdị njọ mgbe ha na - arịa ọrịa. Otú ọ dị, ebe ọ bụ na mgbu na mkpokọta mmetụta bụ nke onwe, ọ gaghị ekwe omume iji otu onye tụnyere onye ọzọ.
Mba, Ọ bụghị
N'akụkụ nke njakọrọ ahụ, nchọpụta na Australia egosiwo n'ezie na ndị mmadụ na- eme mkpesa banyere ịrịa ọrịa karịa mgbe ụmụ nwanyị na-eme. Mgbe ị na-amụ ihe karịrị mmadụ 1000, ndị nchọpụta chọpụtara na ndị mmadụ anaghị achọ ịkọrọ ndị ọzọ ha ihe mgbaàmà ha, ọbụlagodi na ha agaghị agwa ndị enyi ha na ndị ọrụ ibe ha ma jụ ịṅụ ọgwụ ndị ahụ .
N'ezie, ọ dịghị nke ọmụmụ ndị a nke lere anya ma ụmụ nwoke na-agbanyekwu mgbaàmà ha ma ọ bụ na ha anaghị arịa ọrịa. N'ụzọ dị mwute, nke ahụ bụ ihe siri ike (ma ọ bụrụ na ọ gaghị ekwe omume) ịmụ ihe, ya mere anyị agaghị ama.
Isi mmalite:
Nkà mmụta sayensị maka "Mmadụ Ọkụ" 401 Nature Nyocha Immunology 10, 290 (May 2010). 24 Aug 13.
Ellison, Amanda (2012). Inwe Isi gị gburugburu Brain. Palgrave Macmillan. 26 Aug 13.
Mmadụ na-eji akụkọ ifo eme ihe: Ọmụmụ Ọhụrụ Na-egosi Health na Science 10 Jun 13. Australian. 26 Aug 13.