Ndi autism-nani ebe kacha mma?
N'ime ụwa zuru oke, ndị nwere autism ga-esonye n'ime obodo ka ukwuu. Ha ga-enwe ebe obibi ha na nkwado enyere ha mgbe ọ dị mkpa, ndị ọgbọ ha ga-anakwere ha.
N'ezie, eziokwu ahụ dị nnọọ iche. Ụmụaka nwere autism bụ, n'ihi nke Ndị Nwere Mmasị Education Act, na-ejikarị eme ihe (a kụziri na klas ụlọ ), ma ọ bụ obere ihe maka ndị okenye ma ọ bụ ụmụ nwere autism ka ha bụrụ akụkụ nke obodo.
O siri ike ịghọta ihe mere nsonye ji sie ike. Nwatakịrị nke na-enweghị ike ịgbaso ngwa ngwa-okwu ngwa ngwa ọkụ na-ada ọsọ na klas, na otu, ma ọ bụ ọbụna na Sunday akwụkwọ. Onye toro eto nke na-enweghị ike ịrụ ọrụ nke ọma n'okpuru ọkụ ọkụ anaghị achọpụta na ọ ga-arụ ọrụ nbanye. Onye ọ bụla nke na-akpa àgwà ọjọọ (na- egbu mkpịsị aka ya, na-ama jijiji, na-eme ka ụda na-adịghị mma ) na-etinye nchegbu n'ahụ ndị gbara ya gburugburu (ọ bụrụgodị na enweghị ntụrụndụ dị otú ahụ).
Ka ọ dị ugbu a, ọtụtụ ndị nwere autism nwere ike ịmụta ma rụọ ọrụ nke ọma n'okpuru ọnọdụ kwesịrị ekwesị na nkwado kwesịrị ekwesị. Nke a bụ eziokwu: ọ kachasị mma maka ndị nwere autism ịmụta, igwu egwu, ma rụọ ọrụ na ntọala autism nanị?
Ihe mere Ntọala Na - ejikọta Ọnụ Na - agba Aka
Ndị nwere autism na-ekere òkè otu ihe ịma aka pụrụ iche, ọtụtụ n'ime ha gbasara nkwurịta okwu mmekọrịta mmadụ na ndị na- enwe mmetụta uche na ìhè, ụda, na aka.
Ọtụtụ ndị nwere autism na-enwekwa nsogbu dị iche iche n'iji ma ghọta asụsụ a na-asụ. N'ikpeazụ, ihe ka n'ọnụ ọgụgụ nke ndị nwere autism nwere nsogbu anụ ahụ na nkà na ụzụ dị oke mma na atụmatụ ntụrụndụ.
Ihe ịma aka ndị a nwere ike ịdị nwayọọ ma ọ bụ dị njọ, ma n'agbanyeghị ọkwa ha nwere ike ime ka o sie ike ịrụ ọrụ nke ọma n'ọtụtụ ọnọdụ nkịtị.
Ihe atụ ole na ole:
- Nanị ịnọ n'ime ụlọ nwere ìhè ọkụ na-egbukepụ egbukepụ pụrụ ịbụ ihe na-egbu mgbu.
- Iguzo n 'ogbako mmadu nwere ike ime ka mmadu nwee obi nkoropu.
- Ịkọwa n'ụzọ ziri ezi ntụgharị okwu ngwa ngwa na ịsụgharị ha n'ime ihe nwere ike ịbụ ihe na-agaghị ekwe omume.
- Na-ekwu n'ụzọ ziri ezi na mmeghari atụmatụ nke onye ọzọ ma na-anọ ebe kwesịrị ekwesị n'oge kwesịrị ekwesị, dịka ọmụmaatụ, ịchọta ma ọ bụ ịgba bọl, nwere ike agaghị ekwe omume.
Ihe ịma aka ndị a na-egosi na ọrụ nkịtị, dịka ịga nzukọ nke ụlọ akwụkwọ, ikere òkè na egwuregwu egwuregwu, ma ọ bụ ịgbaso ntụziaka site na onye nlekọta, onye nlekọta, ma ọ bụ onye nkụzi, siri ike maka ọtụtụ ndị nwere autism.
Site n'enyemaka na nkwado, ọtụtụ ndị nwere ike ịkwụsị ihe ịma aka ha ma ọ bụ chọta ebe ha ga-esi mee ka ọ bụrụ na ọ dịkarịa ala na-enwe ihe ịga nke ọma n'ọnọdụ nhazi. Ma nke bụ eziokwu bụ na ọ na-ewe oge, ike, na ịrụsi ọrụ ike maka ọtụtụ ndị nwere autism iji rụọ ọrụ nke ọma n'ọtụtụ nhazi n'ime obodo.
Nye ọtụtụ ndị, ihe ngwọta maka nsogbu ndị na-esiri ike bụ ịchọta ntọala ebe anabatara autism na ọrụ ndị ọzọ, ịkụziri nkuzi, na mmekọrịta mmekọrịta dị.
Ụfọdụ n'ime ntọala ndị a na-enye mmegharị ahụ dị mma nke na-adịghị mma ma ọ bụ nke ọma dị ka ọkụ ọkụ ma belata ụda. Ọ bụ ezie na e nwere ihe dị ukwuu a ga-ekwu maka ntọala autism-nanị, Otú ọ dị, nhọrọ dị otú ahụ nwere ọganihu na nkwekọrịta ha.
Na-akwado Ntọala Autism naanị
Enwere uru dị ukwuu na autism-naanị ntọala, karịsịa (ma ọ bụghị naanị) maka ndị nwere nsogbu ndị siri ike. Ihe a bụ ole na ole:
- Na ndozi kwesịrị ekwesị na ebe, ụmụaka nwere autism nwere ike ilekwasịkwu anya n'ịmụta ma na-agbasi mbọ ike ịmata ụdị àgwà ndị na-ahụ maka ndị na- adịghị ahụ anya .
- Enweghị ihe mgbagwoju anya, ụmụaka na ndị okenye nwere autism nwere ike ịhapụ ụfọdụ n'ime nchegbu ha na ezigbo ahụ iru ala.
- Na ọnọdụ na-eme mgbanwe, ọ ga-ekwe omume ịmepụta ma mepụta ngwaọrụ ndị ọzọ na-esiteghị na ya maka nkwurịta okwu, agụmakwụkwọ, na ọzụzụ na ọnọdụ ọ bụla.
- Nanị ntọala Autism na-enwe ike iji ego ha mee ihe maka mkpa nke ụmụ akwụkwọ na ndị ahịa na-enweghi ike, nke pụtara nkà na ụzụ dị mma, ụlọ ndị ọzọ kwesịrị ekwesị, wdg.
- Na ntọala autism-nanị, ndị mmadụ n'otu n'otu nwere ike ilekwasị anya na mmemme ndị na-ejikarị aka na ikike ha. Ya mere, dịka ọmụmaatụ, ha nwere ike itinye aka na egwuregwu onwe ha karịa egwuregwu otu; agwakọta ndị gọọmenti karịa ọha mmadụ; na ihe ndị ọzọ.
- Ọ bụ ezie na ndị nwere autism anaghị ejikọta ibe ha mgbe niile, ọ bụghị ihe ọhụrụ na ha ga-achọpụta na ha na-ekerịta ọdịmma onwe ha ma na-enwe ike iji oge na-emekọ ihe ọnụ n'enweghị nchekasị ma ọ bụ nsogbu.
- Maka ndị nne na nna, ịmara na nwa ha nọ n'ọnọdụ pụrụ iche nke autism nwere ike ịkwụsị nchekasị nke nchegbu maka ọkwa nwa ha na ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ ọnọdụ ọrụ.
Tinye na Ntọala Autism naanị
Na ọtụtụ "elu" n'akụkụ, gịnị mere onye ọ bụla nwere autism ga-aka mma karịa na ọnọdụ? E nwere otutu ihe kpatara ya; ebe a bụ nanị ole na ole:
- N'okwu a, ụmụaka na ndị okenye nwere ike ịmụta nkà ha ga-eji mee ihe n'oge ndụ ha niile, ebe ha nọ n'ọnọdụ pụrụ iche, ha agaghị enwe ike imeri nsogbu ma ọ bụ kwadoro maka mkpa nke onwe ha.
- N'okwu a na-amụba amụba, ụmụaka nwere autism nwere ohere buru ibu iji nyochaa echiche ọhụrụ na isiokwu na ịzụlite nkà ha. N'ụlọ akwụkwọ pụrụ iche, enwere ohere dị ole na ole, a na-ewukwa ihe niile gbasara ọdịmma na mkpa nke ụmụ akwụkwọ na-ahụkarị "na-emebu" (kọmpụta kọmputa, ọmụmaatụ).
- N'ebe ndi ozo, ndi mmadu ndi nwere autism nwere ike itinye aka n'oru ihe omumu nke sitere na egwu na egwuregwu gaa na ulo akwukwo na oru. Na ntọala autism-nanị, a na-edozi ihe nile maka arụmọrụ kachasị: ọ dịghị asọmpi, a na-agbanyekwa mmanya ahụ.
- Kama izere ọnọdụ ndị siri ike, ndị nwere autism nwere ike imezi ma ọ bụ nabata ihe ndị dị ka ụlọ nkwụ ma ọ bụ ọkụ ọkụ. N'ebe a na-ahụkarị, ndị nwere autism nwere ike ịmụta iji ngwaọrụ (dịka mkpọtụ-ịkagbu ndị isiisi na ihe nkedo nyocha) nke na eme ka ọ dịkwuo mfe ịrụ ọrụ n'ozuzu obodo.
- Ọ bụ ezie na ntọala autism-nanị na-emekarị ka mmanya ahụ ghara ịdị irè, itinye aka na ahụmahụ nke obodo nwere ike ikwe ka ndị nwere autism na-ama onwe ha aka ma na-atụ anya atụmanya.
- Maka ezinụlọ, inwe nwatakịrị a na-ahụ anya na-emekarị ka ndị ọzọ nọ n'ógbè ahụ nwee ike ịmatakwu, ghọta, ma nwee ekele maka nwa ha.
Ọ dị mfe karịa ndị mmadụ nwere Autism?
Ụfọdụ ndị na- arụ ọrụ autism na- arụ ọrụ na ihe a na-akpọ Asperger syndrome bụ ndị nwere ọgụgụ isi, ndị ruru eru. Mgbe ụfọdụ, ha na-enwe ike ịrụ ọrụ nke ọma na ọnọdụ ndị ọzọ. Otú ọ dị, nsogbu na-apụta mgbe ọnọdụ ahụ gbanwere ma ọ bụ atụmanya na-abawanye.
Dịka ọmụmaatụ, nwatakịrị nwere nwatakịrị nwere ike ịrụ ọrụ nke ọma na ụlọ akwụkwọ ọta akara ma ọ bụ ụlọ akwụkwọ ọta akara nke na-agba ume na ngwaọrụ ndị na-ahụ anya. Nke a bụ eziokwu karịsịa na ntọala onwe onye ebe ọkụ na ụda nwere ike gbanwee ma onye nkụzi na-anabata (ma nwee oge iji zụọ) nkwurịta okwu dị iche na ụzọ mmụta. Otú ọ dị, site na ọkwa mbụ, otu nwa ahụ nọ n'ụlọ klas nke nwere ụmụ 25 na otu onye nkụzi, na-atụ anya ịgbaso ntụziaka okwu, ma jiri obere ihe ngosi. Ihe ngosi ya, mgbanwe omume ya, na ọbụna nkwụghachi ya ọ nwere ike isiri ya ike ịrụ ọrụ na ọnọdụ ebe ederede asụsụ na mmekọrịta ọha na eze bụ isi ihe ịga nke ọma.
Otu n'ime ihe siri ike siri ike nke ịdị na-arụ ọrụ autism bụkwa eziokwu na "nkwarụ" anaghị ahụ anya bụ ihe siri ike ịnabata. Kedu ka ị ga - esi nweta maka eziokwu ahụ bụ na nwa akwụkwọ nwere ike nwere "meltdown" na mberede n'ihi obi mgbawa, mgbagwoju anya, ma ọ bụ nchegbu? O kwere omume ịkwado nkwado na ebe, mana àgwà nwere ike ime ka ị ghara ịnabata ihe siri ike na iji ike emegbu mmadụ.
Kasị Mma nke Abụọ Ụwa
Ọ dabara na ọ bụ karịa ndị nwere autism ka ha jikọta autism-naanị na ahụmahụ obodo. Ọnọdụ dị mma na-ejikọta ohere iji zuru ike na autism-nanị ọnọdụ na ohere ndị ọzọ na-achọsi ike na obodo. Ịgbaghachi na nkwado zuru oke nwere ike ịbụ ụzọ dị mma ịmepụta ọhụụ maka ịchọta ebe otu n'ụwa n'ụwa.
> Isi mmalite:
> Grey, KM et al. Ihe okenye na autism: nsonye obodo na nkà dị ndụ. J Autism Dev Disord. 2014 Dec; 44 (12): 3006-15. doi: 10.1007 / s10803-014-2159-x.
> Onyenwe anyị, Catherine Ed. Ịkụziri Ụmụaka Autism . National Research Council, National Academy Press. 2013.
> National Public Radio. Ndi umuaka mara mma na-adighi nma? June 2014. Web.