Tupu Ozi Age, ọtụtụ ọgwụ na-arụ ọrụ dịka ọ bụ sayensị. Ndị dọkịta na-adabere na nkà ha na-arụ ọrụ n'ụzọ dị ịtụnanya karịa na ha na-eme n'oge a. Nke a bụ n'ụzọ dị ukwuu n'ihi otú nkà mmụta sayensị si eme ka nkà mmụta ọgwụ dị elu.
Otu n'ime uru nke ahụike dijitalụ bụ na ụlọ ọrụ dọkịta adịghị nso ụlọ tupu oge a. E nyela anyị ikike iji nwekwuo ọrụ mgbe ọ bụla metụtara ahụ ike anyị.
Technology na-akwado "nhazi nke onwe" na-enye anyị ohere ịdekọ ọtụtụ ụdị nchịkwa nke onwe anyị nakwa ịgbaso usoro omume anyị. Ọzọkwa, nchịkwa nke usoro ọgwụgwọ emeela ka ohere nke data ahụike anyị dị mma, yana ịme ka nchịkwa akụkọ nlekọta ahụike anyị dịkwuo mma.
N'etiti ihe ọma dị iche iche banyere mhealth (ahụike na-emegharị ahụike) na ngwaọrụ ahụike dijitalụ, ụfọdụ ajụjụ na-ebute na ọ dị mkpa ka a gwa gị mgbe ị na-eji nkà na ụzụ a eme ihe. Ụfọdụ n'ime ajụjụ ndị a dị mkpa gụnyere:
- Enwere nchegbu gbasara gburugburu ebe eji ngwaọrụ na ngwa ngwa egwu?
- Kedu ihe ga - esi na ya nweta data gbasara ahụike nke ọma?
- Ụfọdụ ndị ọrụ nwere ike ịghọ ndị na-adịghị ike (karịa ndị ọzọ) mgbe ha gosipụtara ọtụtụ data ahụike nke ha aghọtaghị?
Ụdị Ịntanetị Ahụ Ike Digital
Dịka otu akụkọ nke Mary Meeker si Kleiner Perkins kwadebere, pasent 25 nke ndị America nwere ugbu a ngwa ngwa.
Nke a na - egosi mmụba nke pasent 12 site n'afọ 2016. N'ime Millennials, iji ngwaọrụ ndị nwere ike ịbawanye karịa pasent 40. Ngwaọrụ ndị kachasị ewu ewu bụ ndị accelerometers-ọsọ ọsọ na pasent 86 nke nkwekọrịta mkpịsị aka e ji mee ihe taa - tinyere ngwaọrụ nyochaa mkpụrụ obi (pasent 33).
A na-ejikarị ụda sensọ ndị ọzọ na-eji accelerometers, dị ka sensọ ụra na pedometers.
Ngwa ngwa ngwa ngwa ngwa ngwa na-arịwanye elu. Ọtụtụ n'ime anyị ugbu a na-ebudata ngwa dị iche iche na-ekwe nkwa iji melite ahụike anyị na ọdịmma anyị, gụnyere ahụike, nri, na ngwa dị iche iche nke ọnọdụ. Ọtụtụ ndị na-azụ (pasent 88) na-eji ọ dịkarịa ala otu ngwá ọrụ ahụike dijitalụ, na otu n'ime 10 nwere ike ịre dịka ndị ọrụ dị elu, na-eji ọrụ ahụ ike di ma ọ bụ karịa ma ọ bụ karịa. Nnyocha na-egosi na ọ bụghị naanị na anyị na-eji ịnụ ọkụ n'obi na-anakọta data ahụike anyị, mana anyị na-esiwanye ike na-ekere ya-ọchịchọ ma ọ bụ achọghị.
A na-enwekwa ike ịmepụtawanye usoro mgbasa ozi nke ahụ ike na ụlọ ọrụ dọkịta. Ọnụ ọgụgụ nke ndị dọkịta na-eji ihe ndekọ ahụ ike eletrik (EHR) esiwo na pasent 21 rịa elu na 2004 ruo pasent 87 n'ime afọ 2015. A na-agbakọta ụba nke data anyị n'ụdị dịgasị iche iche, gụnyere nchịkọta ahụike na ihe oyiyi ahụ a na-ahụ anya yana akụkọ nlekọta ahụike anyị.
Ndị na-ahụ maka ahụike na-aga n'ihu na-enye ndị ọrịa ike ka ha bụrụ akụkụ dị mkpa nke nlekọta nke onwe ha. Mgbe ọ na-adịkarị njọ na-agwọ ọrịa, ụlọ ọgwụ na-enyere ndị ahịa aka ma na-ele ozi nlekọta ahụike ha (pasent 95) ma ọ bụ weghachite data ha (pasent 87) maka nlele ntanetị.
Naanị afọ ole na ole gara aga, a na-ejikarị ndị ọrịa agwọ ọrịa, ma a na-ewerekarị ohere iji nweta data ugbu a dị ka onye ọrịa.
Nanị ohere ịnweta data abughi naanị ihe mgbagwoju anya n'iji ozi a bara uru. N'akụkọ ya, Meeker na-enye nchịkọta nke na-egosi na otu ụlọ ọgwụ 500-bed na ndị ọrụ 8,000 na-emepụta 50 petabytes (nde gigabytes) 50 kwa afọ. Ijikwa data a dị ukwuu, ma mee ka ọ baa uru ma kọwaa ya, bụkwa ihe ịma aka.
Mkpa Maka Ama Ọganihu Smart
Iji usoro nlekọta ahụike dị iche iche na ahụike dijitalụ nwere ike ịba uru. Otú ọ dị, ọ bụrụ na anyị ejiri Ịntanetị na Intanet nke Ihe na-emetụta ahụike anyị, anyị enweghị ike ịmepụta ihe ndekọ nke onwe anyị maka ndị ahịa na ndị na-agba ọsọ.
Anyị kwesịrị ịma na ọganihu onwe onye na mpaghara ahụike na-egosikwa na ndị ọzọ na ụlọ ọrụ nwere ike ịghọ ihe nzuzo na data anyị, yana ọnọdụ ahụ ike anyị.
Ihe ọzọ gbasara nchebe ndị a bụ àgwà nke ozi a na-achịkọta. E nwere ndị na-eto eto na-eto eto nke na-eji usoro ahụike ahụike dị iche iche nke ọnọdụ ahụike maka ndị nwere ọnọdụ na-adịghị ala ala. Otu a na-akọwakarị mkpali ha dị ka ngwakọta nke mmasị na ọnọdụ ahụike na ụzọ isi nyochaa usoro igbochi. Otú ọ dị, ndị nọ n'ìgwè a enweghi ahụmahụ ọ bụla iji jiri nkà na ụzụ mee ihe n'ụzọ ziri ezi ma ọ bụrụ na ndị dọkịta adịghị elekọta ha, ha ejighịkwa ya rụọ ọrụ nke ọma banyere otu esi eji ngwá ọrụ ahụ.
Erik Grönvall nke Ụlọ ọrụ IT nke Copenhagen na Nervo Verdezoto nke Mahadum Aarhus dị na Danmark na-ekwu na ọ bụ ezie na ndị ọrụ ga-enwe ike iwere nha ha, nha ndị a anaghị adị irè ma ọ bụrụ na ejirighị ahụike dijitalụ mee ihe n'ụzọ kwesịrị ekwesị. Ọmụmụ ihe ahụ na-eso ndị na-enyocha ọbara mgbali elu ha n'ụlọ. Iji nweta ihe a pụrụ ịdabere na ya banyere nkà na ụzụ ahụike, ọ dị mkpa ka a gbasoo ụfọdụ ụkpụrụ nduzi. Dịka ọmụmaatụ, na ọbara mgbali, "nọdụ ala ma zuo ike maka nkeji 5 tupu ewere ihe a." Mgbe ụfọdụ, ndị ọrụ na-eji ngwaọrụ eme ihe na-amaghị ihe ga-esi na ya pụta na-ezighị ezi na-arụ ọrụ.
Grönvall na Verdezeto na-arịba ama na ndị ha na-eso ha doro anya na ha achọghị ndị bịara abịa na nlekọta ahụike ha. Nye ọtụtụ n'ime ha, ikpochapụ omume ahụike na nsonaazụ agaghị anabata ya ọ gwụla ma ọ gbasara ya onwe ya. Nke a na-egosi na a chọrọ ụfọdụ agụmakwụkwọ dijitalụ mgbe ị na-achịkọta na iji usoro ahụike gị. Ọtụtụ ndị nwere ike ghara ịma mgbe ha na-akọrọ ha data ha na / ma ọ bụ ihe na-eme ya ozugbo a na-akọrọ ya.
Ebumnuche maka Nyocha na Nyocha
Prọfesọ Deborah Lupton, onye na-arụ ọrụ na Mahadum Canberra's News & Media Research Center, na-egosi ọdịiche dị n'etiti ụzọ dịgasị iche iche nke nsụgharị onwe onye: nkeonwe, obodo, ịkwanye, nye iwu ma jiri ya eme ihe.
Ndị mmadụ n'otu n'otu na-etinye aka na "nyocha onwe onye" iji nweta mmata onwe onye ka mma. Ha na-anakọta data na "n = 1" ụdị ebe obibi, n'ihi ya, data na-ejedebeghị na onye ma nọrọ na nzuzo. Enwere ike ijikọta ọnụọgụ onwe onye na "nchịkọta onwe onye" ebe a na-edebanye aha ha data, ma jiri ya tụnyere ma jiri òkè na ntanetị mgbasa ozi. Ejikọta ụdịrị nke ozi a na sayensi nke ụmụ amaala, mmekọrịta mmadụ na ibe ya na mmepe obodo.
Ọzọ, Lupton na-ekwu banyere "nyochaa onwe onye" ebe eburu ụzọ na-esite n'aka ụlọ ọrụ ọzọ na agbamume nke ọzọ iji nakọta na ịkekọrịta ozi gị. Anyị nwere ike ịhụ ụdị nsuso a na ụlọ ọrụ mkpuchi ụfọdụ na- enye ndị ahịa ihe mkpali ma ọ bụrụ na ha kwenye ịkekọrịta data ha.
"Nchọpụta onwe onye na-enweghị nchekasị" bụ ụdị ọzọ nke nsuso na-enye ndị ọzọ uru karịa ndị ọrụ. Dịka ọmụmaatụ, ndị ọrụ nwere ike ịchọ ka ha nwee mmetụta uche nke nyochaa omume na ahụ ike ha. N'ikpeazụ, Lupton na-ekwurịta banyere "njide onwe onye na-arụ ọrụ" ebe data anyị (agbakọtara na nke ọ bụla n'ime ụzọ ndị dị n'elu) na-eweghachiri maka uru ahịa. A na-ahazi data ma ghọọ ahia ya na uru azụmahịa.
Enwere ihe àmà na ọnụ ọgụgụ na-arịwanye elu nke ụlọ ọrụ, ụlọ ọrụ azụmahịa na òtù dị iche iche na-aghọ ndị nwere mmasị na iwepụta data anakọtara site na iche iche sensọ na wearables. Lupton na-ekwu na esemokwu ahụ na-aghọkwu arụmụka mgbe a na-agba ndị mmadụ ume ma ọ bụ mee ka ha nwee ike ịkekọrịta data ha.
Kedu ihe bụ ikike anyị?
Ọbụna mgbe anakọtara data na amaghị aha ma ọ bụ na mkpọkọta, onye na-enye ọrụ nwere ike ire ma ọ bụ kesara ya na ndị ọzọ. Ya mere, ọ dị ezigbo mkpa ịlele iwu nzuzo ụlọ ọrụ ahụ tupu iji ngwá ọrụ ọ bụla nwere ikike ịchọta data onwe onye. Ịpị bọtịnụ "M kwenyere" na ngwanrọ nke na-eme ka arụmọrụ ngwaọrụ ndị a mee ka ị ghọọ ihe ọmụma data bara ọgaranya. Kasị njọ, software nwere ike ọ gaghị ekwe ka ị jiri ma / ma ọ bụ kpuchie data gị n'ụzọ ị chọrọ.
"Onye nwe ya" banyere data gị bụ isiokwu na-ese okwu. Anyị nwere ike ịnweta okporo ụzọ okporo ụzọ dijitalụ, ma mgbe ụfọdụ, a na-ekwe ka ịnweta nweta onye ahụ na-eke ya. N'ozuzu, ọ naghị esiri ike iṅomi ma ọ bụ bufee data onye. Ndị na-agba ọsọ igwe na-ejikarị igwe na-agba ọsọ na-aza ajụjụ gbasara iwu ha na-anakọta. Mmasị ha nwere na Big Data dị iche na nke onye ọ bụla nwere ahụ ike. Ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị na-azụ ahịa na-achọ naanị nghọta dị nta na ahụ ike ha, ụlọ ọrụ na gọọmentị nwere mmasị inweta nnukwu nghọta site na ịhazi data ahụ ike na itinye ya na ndị mmadụ dum.
Neil Richards na Woodrow Hartzog, ndị ọkachamara nke iwu abụọ, mara na mgbe ọ na-abịakwute Nnukwu Data na nzuzo na ntanetị , ihe ka ọtụtụ ná ndị mmadụ dị ike karịa gọọmentị na ụlọ ọrụ. Na mkpokọta, ọ nwere ike bụrụ ihe ịma aka iji kpuchie ndụ anyị dijitalụ na nlekota oru. A kọwarịrị mmekọrịta a na-ezighị ezi dịka ụdị ọzọ nke "nkewa dijitalụ." Nchịkọta nke ahụ ike dijitalụ, mmụba nke data ahụ ike, na mgbagwoju anya nke nkà mmụta sayensị pụtara ịhụ na njikwa agụmakwụkwọ dị mkpa karịa mgbe ọ bụla.
Ịghọtaghị Data E Nyere Gị
Ịba ụba na nnweta nke data ahụike nwere ike ibufe ụfọdụ ndị ọrụ n'ụzọ dị mfe. Ndị mmadụ na-echegbu onwe ha nwere ike ịchọta nghọta ha dị ike nke data ike, karịsịa ma ọ bụrụ na ha enweta akụkụ nke ozi na-ada ụda nke nwere ike ijuanya. Ryen White, Ph.D., na Eric Horvitz, Ph.D., duziri ọmụmụ banyere cyberchondria-nsụgharị hypochondria nke oge a-nke gosipụtara Ịntanetị nwere ike inwe mmetụta dị mgbagwoju anya. Maka ihe dị ka pasent 50 nke ndị mmadụ, weebụ ahụ na-ebelata nchekasị. Otú ọ dị, pasent 40 nke ndị na-egwu Intanet iji ghọta nsogbu ahụ ike ha na-echegbu onwe ha mgbe ha nyochasịrị.
Mgbe obosara data dị mfe na-enweta n'ụzọ dị mfe na usoro ndị ọzọ na onye ọrụ ahụ, ndị nwere nchekasị nwere ike ịnweta ikike iji nyochaa oge ha. Otu ọmụmụ Dutch nke otu prọfesọ na-akpakọrịta Martin Tanis kwuru na enwere mmekọrịta dị n'etiti nchekasị ahụike na ịchọ nlezianya gbasara ozi ahụike. Ya mere, enwere ike ịkatọ na ụfọdụ ndị mmadụ ga-eji ihe ọmụma ha na-emebiga ihe ókè, karịsịa ma ọ bụrụ na ha aghọtachaghị ihe ọ pụtara.
Nchegbu na njedebe nke ọzọ dị iche iche bụ na a hụwo na ụfọdụ ndị ọrụ na-amalite ma eleghị anya na-atụkwasị obi na ngwaọrụ ha nyocha. Ihe ka ọtụtụ n'ime anyị na-azụlite usoro okike nke agụụ na ibu anyị. N'ọnọdụ nkịtị, usoro usoro ihe ndị a kwesịrị idebe anyị. Otú ọ dị, ụbọchị ndị a, ụfọdụ na-ahọrọ ịgakwuru ngwa ngwa ha tupu ha eri nri. Ọ bụ ezie na data na ozi gbasara ọtụtụ ngwa ahụike bara uru na nke ziri ezi, enwere ọtụtụ ozi na-ezighi ezi. Ọ bụrụ na ngwa nri gị na-eleghara ihe oriri caloric gị anya na ihe nchọgharị gị na-eme ka caloric gị dịkwuo ọkụ, nke ahụ bụ ụzọ ntinye maka uru uru. N'ikpeazụ, na ọnọdụ ndị a, ọ bụ onye njedebe ikpeazụ iji chọpụta ogo nke ziri ezi site na ngwa ọ bụla e nyere ma ọ bụ isi iyi data.
> Isi mmalite:
> Lupton D. Ụdị nchịkọta onwe-ya: nyochaa onwe onye na usoro data. 2014.
> Poel F, Baumgartner S, Hartmann T, Tanis M. Nke a maara nke ọma banyere cyberchondria: Ọmụmụ ihe ogologo oge banyere mmekọrịta dị n'etiti nchekasị ahụike na ịchọ nlezianya gbasara ozi ahụike. Akwụkwọ Nchegbu nke Nsogbu , 2016: 32-40.
> Richards N, Hartzog W. Ntụkwasị obi nzuzo nke nzuzo: a nyocha. Akwụkwọ akụkọ Yale Law, 2017; (4): 1180-1224.
> Verdezoto N, Grönvall E. Na mgbochi ọbara mgbali na nlekota onwe ya n'ụlọ. Cognition, Technology & Work , 2016; 18 (2): 267
> White R, Horvitz E. Cyberchondria na-amụ banyere njedebe nke nchebe ahụike na ntanetị weebụ. Mmekọrịta ACM na Usoro Ozi , 2009; (4): 23.