Mmekọrịta ndị metụtara nje HIV na ndị ọzọ
Dịka aha ya na-egosi, nje mmadụ na-ebute ọrịa immunodeficiency (HIV) na-emetụta usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ. Ọrịa nje HIV na-awakpo ụlọnga ndị na-adịghị ahụkebe akpọrọ CD4 dị mma T. Ka mkpụrụ ndụ ndị a na-anwụ anwụ, ahụ na-adịwanye mfe ịrịa ọrịa na ọrịa cancer ndị ahụike nwere ike ịlụ ọgụ.
Ihe ụfọdụ ndị na-amaghị bụ na nje virus n'onwe ya nwere ike ịkpata nsogbu ndị siri ike ọbụna ma ọ bụrụ na enweghị ọrịa ndị ọzọ na-emetụta.
Otu n'ime nsogbu ndị a bụ HIV / Associated Dementia (HAD) , nke a makwaara dị ka ọrịa HIV ma ọ bụ mgbagha ọrịa AIDS.
Ọ bụ ezie na a na-eche na ọ bụ nanị na nje HIV dị elu, anyị na-ahụ ya ugbu a na ndị mmadụ nọ na-agwọ ọrịa na ndị nwere ọnụ ọgụgụ dị elu CD4.
Nsogbu Neurocognitive Associated HIV-Associated
Ụdị ihe nhụjuanya na-emetụta ọrịa na-ebute nje HIV dị n'ụdị dịgasị iche iche. Mgbe a na-atụle ya ọnụ, a na-akpọ ụdị ọrịa ndị a dị ka nje HIV na-akpata.
Ihe kachasị njọ nke ọrịa Neurocognitive metụtara nje HIV bụ nrụrụ na-adịghị mma na-adịghị mma, bụ nke mmadụ na-agụ na-adịghị mma na otu akụkụ nke nyocha nke neuropsychology, ma ọ bụghị ihe a na-ahụ anya na ndụ ha. Ọ bụrụ na ndụ mmadụ na-emetụta ma ọ bụghị nke ọma, ụfọdụ ndị dọkịta ga-achọpụta onye ọrịa ahụ na-arịa ọrịa mkparụmkpụ-ụbụrụ (MCMD).
Ọ bụrụ na enwee ike ịhụ nsogbu ahụ na nchọpụta neuropsychology ma metụta nsogbu nke ndụ kwa ụbọchị, a pụrụ ịchọpụta nyocha nke nje HIV-Associated Dementia.
Ihe ịrịba ama nke Mmebi iwu nke nje HIV
Ọtụtụ ndị na-eche na nje HIV - Mmekọrịta nke Njikọ (HAD) ga-adị ka ụdị nkwarụ mara mma dịka ọrịa Alzheimer.
Nke a abụghịkarị ikpe ahụ. Ọ bụ ezie na nchekwa nwere ike ịda mbà dịka o nwere ike na ọrịa Alzheimer, ndị nwere nje HIV-Associated Dementia nwekwara ike ịnwe ike itinye uche ma ọ bụ ịṅa ntị, nke a na-adịghị ahụkarị na ọrịa Alzheimer. Ndị nwere nsogbu nje HIV na-ejikwa nwayọọ karịa ha ga-abụ, ọ bụghị nanị n'echiche, kama ọ na-emekarịkwa ka ha na-aga n'ihu. N'ụzọ dị otú a, nhụjuanya nke nje HIV kpatara nwere ike itinye aka na ọrịa ọrịa Parkinson (PDD).
Ndị nwere HAD nwekwara ike ịgbanwe n'ọnọdụ ha dịka enweghị mmasị, ebe ha na-enweghị ihe mkpali ime ọtụtụ ihe ọ bụla. Ka ọrịa ahụ na-aga n'ihu, ha nwere ike ịmalite iwe ọkụ, ihe dị ka pasent 5 ruo 8 kwalitere mmadụ nke ọrịa AIDS na-enwe mmetụta uche nke uche dị ka mkparịta ụka na ime mkparịta ụka.
Ihe kpatara HAND
Ọrịa HIV na-abanye n'ime usoro nchebe nke etiti (CNS) n'oge na-adịghị anya mgbe ọrịa mbụ ahụ gasịrị. Ọ bụ ezie na ụbụrụ na-echebe site n'ụdị anụ ahụ a maara dịka mgbochi ụbụrụ ọbara , ụfọdụ mkpụrụ ndụ na-adịghịzi, dị ka macrophages , nwere ike ịbanye. Nke a na-eme ka uche dị ụfọdụ. A na-ejikarị mkpụrụ ndụ ndị a eme ihe iji lụso ọrịa ọgụ. Otú ọ dị, na HIV, mkpụrụ ndụ na-eburu ọrịa ahụ n'ezie. Ọ dị ka ejiji dị ka onye nche iji zoo n'ime ebe e wusiri ike.
Ozugbo ụbụrụ ahụ, nje ahụ adịghị etinye mkpụrụ ndụ akwara n'onwe ya kama ọ na-emebi ha n'ezoghị ọnụ site na ịkpalite mmeghachi omume mkpali.
Ihe kpatara nsogbu maka HAD
Ihe ndị dị egwu maka HAD gụnyere ịdaba na ọgwụ nje na ọgwụ na-achọpụta. Ogologo oge onye mmadụ bu nje HIV abụghị ihe dị mkpa karịa ka ọnụ ọgụgụ CD4 ha dịruru ala.
Nyocha maka HAD
Ebe ọ bụ nje HIV na-eme ka ndị mmadụ nwee nsogbu ndị ọzọ nwere ike ime mgbanwe mgbanwe, dịka ọrịa na ọrịa cancer, a na-enyocha nyocha zuru oke mgbe onye nwere nje HIV gbanwere otú ha si eche echiche.
Nke a bụ eziokwu karịsịa ma ọ bụrụ na mmadụ na-akawanye ngwa ngwa. Ọtụtụ nkwarụ dị ngwa ngwa, ngwa ngwa ngwa ngwa nwere ike ịpụta na nsogbu dị iche na-aga n'ihu, ma ọ bụ na nje HIV anaghị adị.
Mgbalị maka nje HIV ga-agụnye MRI nke ụbụrụ iji chọpụta ihe ịrịba ama nke ọrịa ma ọ bụ kansa. Mmebi nje nke nje HIV na-eme mgbanwe dị ukwuu na foto nke ụbụrụ nke MRI bu. Ụbụrụ nwere ike igosi na ọ na-esiwanye ike, ọ dịkwa ọtụtụ ọnụọgụ ọcha, nke bụ ebe na-egbuke egbuke ebe ha na-abụghị.
Ọgwụgwọ nke HAD
Dị ka ọtụtụ ụdị nsị ọzọ, ọ bụghị ihe doro anya, ma ọ bụrụ na ọ bụla, ọgwụgwọ nwere ike inyere onye nwere nje HIV-Associated Dementia aka. Otu n'ime ọgwụ ndị a na-ejikarị eme ihe na ọrịa Alzheimer, Memantine, egosiwo na ọ gaghị enyere aka, ọ dịghịkwa ihe mere ị ga-eji kwenye na ọgwụ ndị ọzọ eji mee ihe maka Alzheimer ga-aba uru.
E jikọtara ịgbaso ọgwụgwọ antiretroviral na ihe ize ndụ dị ala nke HAD, ma ọ bụ ihe doro anya ma ịtinye ma ọ bụ ịgbanwere ọgwụ na onye nwere HAD bụ uru ọ bụla. N'otu nnyocha, ịgbanwe ọgwụ na-agwọ ọrịa na-eme ka ndị mmadụ ka njọ. Otú ọ dị, ọ bụrụ na mmadụ nwere nnọọ ihe gbasara nje HIV, nke a ma ọ bụrụ na ọgwụ ndị na-arịa ọrịa ahụ adịghị ama maka ịbanye na usoro nhụjuanya (CNS). A na - egosiputa ọgwụ ndị dị ka tenofovir, zalcitabine, nelfinavir, ritonavir, saquinavir na enfuviritide na CNS, ọ bụ ezie na enyemaka nke nbanye ahụ nọgidere na - ajụ ajụjụ, ọ pụkwara ịkpata nsogbu karịa ezi.
Ụfọdụ ndị na-eji methylphenidate (Ritalin) iji nyere aka na-agba ọsọ. N'ozuzu, a na-adụ ọdụ, ịkwanyere uche na ime obodo.
Nsogbu nje HIV bụ nnukwu nsogbu, ọ dị mwute na anyị amaghị ọtụtụ ihe banyere ya. N'adịghị ka ọtụtụ ụdị nkwarụ ndị ọzọ, ndị nwere nje HIV na - emeziwanye mgbe ụfọdụ, ya mere, ọ dị mkpa isoro ndị dọkịta ruru eru kwurịta ihe mgbaàmà ndị a.
Isi mmalite:
Antinori A, Arendt G, Becker JT, et al. Nosology nnyocha nyocha maka nje ọrịa neurocognitive metụtara HIV. Neurology 2007; 69: 1789.
Nkọwa aha na nyocha nchọpụta maka nchọpụta na-adịghị mma nke ọrịa mmadụ-immunodeficiency virus-type 1 (HIV-1). Akuko nke otu ndi otu akuko nke American Academy of Neurology AIDS Task Force. Ihe ndị na-abụghị eziokwu na 1991; 41: 778.
Ahịa RW. Nsogbu nke ọrịa HIV. Lancet 1996; 348: 445.