Ihe omimi nke okwu bu otu n'ime ihe ndi ahu doro anya ruo mgbe i gbaliri igbatu ya. Ọtụtụ ndị na-eji okwu a dị iche iche. Ndị ọkà mmụta sayensị apụtaghị otu ihe ahụ mgbe ha na-ekwu "mmụma" dịka mgbe yogi Vedic kwuru ya. Ihe kpatara ya n'ihi ihe isi ike na-ekwenye na ihe okwu ahụ pụtara, nzuzu bụ ihe mgbagwoju anya ịghọta.
Dị ka ọtụtụ ihe ndị ọzọ dị na ndụ, enwere ike ịghọta nke ọma mgbe ọ na-efu. Site n'ịmụ ihe dịgasị iche iche nke ụbụrụ na-ebelata, ndị na- agwọ ọrịa nwere ike ikpebi ihe owuwu na kemịkal nke ụbụrụ dị mkpa iji nọgide na-amụ anya ma mara gburugburu ebe obibi gị.
Ndị ọkà mmụta oge ụfọdụ na-achọpụta na ọ na-enye aka ịkekọrịta ihe ọmụma n'ime ụzọ abụọ dị iche iche. Dịka ọmụmaatụ, ihe a na-akpọ ọdịnaya nke nsụhọ gụnyere mejupụtara netwọk na-ejikwa mmetụta, ije, ebe nchekwa, na mmetụta. Arousal ma ọ bụ larịị nke nsụhọ, n'aka nke ọzọ, mejupụtara otú ị dị anya (dịka ị na-amụ anya ma ọ bụ na ọ bụghị), ike gị ịṅa ntị n'ihe (dịka ma ị ka na-agụ nke a), na otu ị maara nke ọma gburugburu gị (dịka ma ị maara ebe na mgbe ị bụ).
Usoro nhazi usoro
Ụbụrụ ụbụrụ dị ka nnukwu aka dịka mkpịsị aka gị, mana o nwere ọtụtụ akụkụ dị mkpa maka iku ume, na-akpụ akpụ, na ịmụrụ anya na nche.
Neurotransmitters, dị ka norepinephrine, na-emepụta ụbụrụ nke nta ka ọ bụrụ akụkụ ọ bụla nke ụbụrụ, na-agba ume ụbụrụ ụba.
Otu n'ime ógbè kachasị mkpa maka ịmụrụ anya bụ usoro ntọala (RAS) na ụbụrụ ụbụrụ. Usoro ntinye ihe na-enweta akara site na ọtụtụ akụkụ ndị ọzọ nke ụbụrụ, gụnyere ụzọ mgbagwoju anya site na eriri afọ (ya mere ị na-eteta ma ọ bụrụ na ị na-erughị ala).
RAS na-ezigakwa ihe mgbagwoju anya n'ọtụtụ ebe na ụbụrụ nke ọzọ. Dịka ọmụmaatụ, RAS "na-ekwu okwu" na ụbụrụ basal, bụ nke na-egosiputa ihe mgbagwoju anya na ụbụrụ cerebral. Ọdịdị ụbụrụ basal na-arụ ọrụ ma n'oge nche na mgbe ị na-arọ nrọ.
Hypothalamus
RAS na-ezigakwa akara na hypothalamus , nke njikwa ọrụ dịka mkpụrụ obi na-enyere aka ịmeta site na ịhapụ histamine. Imirikiti histamine dị n'èzí ụbụrụ, ebe ọ na-ekere òkè na mmeghachi omume na-akpata nfụkasị nakwa nzaghachi na-adịghịzi. Na nso nso a, a na - ahụkwa ụbụrụ nwere histamine na ụbụrụ, nke na - enyere aka ịnọ na nche. Nke a bụ ihe mere ịṅụ ọgwụ akụkọ ihe mere eme dịka Benadryl nwere ike iduga ụra.
Thalamus
RAS na-ekwukwa okwu banyere thalamus. Na mgbakwunye na ikere òkè na ịnọgide na-enwe nchezi nkịtị, thalamus na-eje ozi dị ka ebe ndị na-agagharị agagharị maka ihe ọmụma dị egwu nke na-eru nso na ụbụrụ ụbụrụ na ụbụrụ na-enye iwu ka ọ laghachi azụ site n'ụbụrụ ahụ. Ọ bụrụ na thalamus adịghị agbagha ihe ọmụma dị na ya na cortex, dị ka pinprick ruo ụkwụ, onye ahụ amaghị na ihe ọ bụla mere ma ọlị.
Ctebreral Cortex
Ụdị ụbụrụ ụbụrụ na-ekpuchi ụbụrụ nke ụbụrụ ma bụrụ ebe a na-edozi ọtụtụ ihe ọmụma.
Ebe dị iche iche nke asụsụ ụbụrụ ụbụrụ, ụbụrụ, na ọbụna àgwà gị. Ọ bụ ezie na akụkụ ụfọdụ nke ụbụrụ ụbụrụ na-emebi emebi nwere ike ọ gaghị eme ka ọ ghara ịdị na-ama ya, ọ nwere ike ime ka ị ghara ịma banyere akụkụ nke gburugburu ebe obibi gị.
Dịka ọmụmaatụ, ọtụtụ ndị nwere ọrịa strok ma ọ bụ ọnya ndị ọzọ na nri ha na-eji parietal lobe maara banyere akụkụ aka ekpe nke gburugburu ebe obibi ha, ihe mgbaàmà a maara dị ka nleghara anya. Ọ bụrụ na a rịọ gị ka ị bịa oge elekere ma ọ bụ n'ime ụlọ, ha ga-esere òkè n'akụkụ aka nri. N'okwu ndị dị oke njọ, ndị na-eleghara anya adịghịdị amata aka ekpe ha, ọ bụrụ na e jidere aka n'ihu ha, ha nwere ike ikwu na ọ bụ onye ọzọ.
Nke a bụ ụdị ọdịda nke nsụhọ, ọ bụ ezie na onye ahụ nọgidere na-amụ anya.
Ịghara Ịmara
Ọ bụrụ na ọtụtụ mpaghara dị iche iche nke ụbụrụ nke ụbụrụ na-emerụ ahụ, ma ọ bụ ọ bụrụ na mmadụ enwee mmerụ ahụ ma ọ bụ ụbụrụ ha, onye ahụ nwere ike ịdaba na coma. Ngwakọta bụ ọnwụ nke na-agaghị ekwe omume ịkpọte mmadụ. Ọtụtụ ihe dị iche iche nwere ike ime ka ọ ghara ịdị mma, ọ ga-adịkwa iche na ị ga-agbake.
Ihe omuma nke omuma di mgbagwoju anya. Amamihe na-adabere na mwepụta nke ọtụtụ netwọk njikọ na usoro ụjọ. Nghọta zuru ezu nke ihe omuma bu ihe puru iche. Ọzọkwa, mgbe anyị na-ekwu banyere akụkụ ole na ole nke ụbụrụ na-etinye aka na ọkwa nke onye ọ bụla ma ọ bụ na ọ dị njikere, ọ ghaghị ịmara na ọhụụ adịghị ihe mgbagwoju anya "mgbanwe" nke "mgbanwe" nke nwere ọtụtụ onyinyo dị iche iche . Ndị na-ahụ ike na-agafe n 'ọhụụ a kwa ụbọchị na abalị. Ịghọta nghota nke ịmara ndị na-enweghị ike ịzaghachi n'ihi ọrịa ọrịa na-arịa ọrịa pụrụ ịbụ ihe ịma aka.
Isi mmalite:
Jerome B. Posner na Fred Plum. Plum na Posner's Diagnosis of Stupor na Coma. New York: Oxford University Press, 2007.
Hal Blumenfeld, Neuroanatomy site na Clinical Cases. Sunderland: Sinauer Associates Publishers 2002