Ọrịa ịba bụ ọrịa nke parasa. Ọ bụrụ na ị nwere ịba , ọ ga-abụ na ị ga-ahụ ọtụtụ mgbaàmà ndị na-enweghị mgbagwoju anya bụ ndị na-ahụkarị ọtụtụ ọrịa, yana ụfọdụ akara mgbaàmà ndị metụtara kpọmkwem ọrịa ọrịa ịba.
Mmetụta anụ ahụ nke ịba na-emekarị n'ihi na nje ahụ na-abanye n'ime ọbara ọbara ọbara, na-emepụta toxins, na-eme ka anaemia (ọrụ ọbara ọbara ọbara dị arọ), na nwere ike igbochi obere arịa ọbara n'ime ahụ.
Mgbaàmà Ugboro ugboro
Mgbaàmà nke ọrịa ahụ na-emekarị na cycles, nke kwekọrọ na ndụ nke nje ahụ. N'oge dị iche iche nke usoro ndụ nke nje ahụ, enwere mgbanwe n'otú organism n'onwe ya si emetụta ọbara ọbara ọbara na enwere mgbanwe na mmetụta nke toxins na-apụta na ahụ.
E nwere ụdị dịgasị iche iche nke ọrịa nje ịba, ha nile na-ebutekwa ihe mgbaàmà ndị yiri nke ahụ, na-egosi ọdịiche dị iche iche dịka oge dị iche iche nke ọrịa ahụ.
O yikarịrị ka ị ga-enweta oge mmechi mgbe ịchọtara nje ahụ, na-egbu oge na mgbaàmà mmalite. Ihe ịrịba ama mbụ nke ịba na-eme n'etiti izu ụka na otu ma ọ bụrụ na ikwere na ọ nwere ike iwepụ oge karịa.
Ihe mgbaàmà kachasị nke ịba bụ:
- Isi ọwụwa
- Ike ọgwụgwụ
- Ike ike
- Nausea
- Vomiting
- Myalgia (akwara)
- Na-ewe iwe
- Mgbawa
Mgbaàmà Cyclic
Cycles nke ikpo ọkụ nke na-adị n'agbata awa isii ruo awa 24 nwere ike ịgbanwere mgbarụ, mkpuchi, na sweats abalị ma ọ bụ sweats abalị.
Ụdị njirimara a na-abụkarị ihe a na-achọpụta nke ịba, na-amata ya site na ọrịa ndị ọzọ ma na-akwalite ìgwè ahụike gị iji nwaa gị maka ịba . Mgbaàmà ndị a gụnyere:
- Ahụhụ, nke nwere ike ịdị elu
- Egwu
- Echa
- Sati abalị
- Ịgba
Ihe Mgbaàmà Ndị A Na-ahụkarị
Ọrịa ịba nwere ike imetụta ọtụtụ usoro ahụ, karịsịa ma ọ bụrụ na a naghị edozi ya.
Ihe mgbaàmà nkịtị nke ọrịa ịba gụnyere:
- Jaundice : (agba odo nke akpụkpọ ahụ ma ọ bụ anya)
- Nsogbu
- Obere ume nke mmiri na-eme n'ime ngụgụ
- Ọbawanye nke afọ nke nnukwu ọkọlọtọ mepụtara
- Hypoglycemia (ọbara ọbara dị ala)
Ọ bụrụ na ịchọtara ndị a, karịsịa mgbe ha jesịrị ebe ị na-aga ịba ọria, chọọ nlezianya anya.
Nsogbu
Nsogbu siri ike nke ịba nwere ike imetụta pasent 30 ruo 60 nke ndị okenye na ụmụaka nwere ọnọdụ ahụ. Ọ bụrụ na ị nwere usoro adịghị mma usoro, maọbụ ọ bụrụ na ahụghị gị ahụ, ị ga-enwe ike ịmepụta nsogbu. Otú ọ dị, onye nwere ahụike nke nwere usoro ọgwụgwọ siri ike nwere ike ibute nsogbu nke ịba, ọbụna na ọgwụgwọ a chọrọ.
Thrombocytopenia
Achịta platelet dị ala nwere ike igbochi mkpịsị ọbara, na-egosipụta dị ka ọbara ọgbụgba oke ma ọ bụ nnukwu ọbara ọgbụgba.
Ahụhụ
Ọrịa anaemia na-ebute ọrịa ọrịa ịba. Mgbe ụfọdụ, ọrịa ahụ nwere ike ịbawanye elu, na-eme ka ụda ọbara ọbara dị oke ọbara ma ọ bụ ọrụ ọbara ọbara ọbara dị nnọọ njọ. Ihe mgbaàmà nke anaemia gụnyere ike ọgwụgwụ, isi ọwụwa, na ọbara mgbali elu.
Akụrụ Mmekọ
Nchịkọta n'ime ọbara ọbara uhie nwere ike ime ka nchịkọta nke obere arịa na akụrụ ma ọ bụ ọbara ọbara uhie nwere ike ịdaba n'ihi toxins.
Nke a nwere ike igbochi arụ ọrụ akụrụngwa ma nwee ike ịkpata mgbu.
Mmechi obi na-eme
Ọrịa Cerebraral, ọnọdụ nke nje ahụ nọ n'ime ọbara dị na ụbụrụ, bụ ihe a na-ahụkarị. Mgbaàmà gụnyere njigide, adịghị ike moto, ọhụụ ọhụụ, nsụhọ dị ala, njedebe na nkwarụ na-adịgide adịgide ma ọ bụ ọbụna ọnwụ.
Efu nke Amamihe ma ọ bụ Coma
Ihe na-adabaghị na ịba ịba, ịghara ịzaghachi nwere ike ime n'ihi ọrịa na-arị elu, ọbụna na-enweghị ọrịa ịba ụbụrụ.
Ọnwụ
Ọrịa ịba nwere ike ịkpata ọnwụ n'ihi nsogbu zuru oke. Ụmụaka ndị na-arịa ọrịa ịba na-enwe ike ịnata ọnwụ nke ndị okenye.
Otú ọ dị, nlezianya anya gaa na mgbaàmà dị ogologo iji gbochie ọ bụghị naanị nke a mana nsogbu niile.
N'oge ime afọ
A chọpụtala na ụmụ nwanyị nwere mmeri dị elu karịa ka ọ dị na mbụ ịba na ịba. Ọ bụrụ na a naghị agwọ ọrịa ahụ n'oge ime ime, ọ nwere ike ibute nsogbu nwa ma ọ bụ nwa ọhụrụ nwere ike ịmị ọrịa ọrịa ịba.
Ọrịa na-aga n'ihu
Ihe ka ọtụtụ ná ndị mmadụ nwere usoro ahụike na-edozi ahụ na-emepụta ihe na-adịghị mma maka ọrịa ịba. Ọrịa ugboro ugboro na-emepụta ihe mgbaàmà karịa karịa mmalite nke ọrịa, na ogologo oge karịa oge a na-eme mgbe ọ na-akpata nsogbu. Otú ọ dị, ọ ga-ekwe omume na ọrịa ndị na-aga n'ihu na-esiwanye ike ma na-enwe ọganihu, na-akpata nsogbu ndị siri ike, nke mere ihe eji egbochi ya dị mkpa.
Mgbe ịhụ dọkịta
Ọ bụrụ na ị nwere fevers, ike ọgwụgwụ, isi ọwụwa, ma ọ bụ isi isi ọwụwa, ị ga-ahụ dọkịta gị n'ihi na ndị a bụ ihe ịrịba ama nke ọtụtụ ọrịa. Ọ bụrụ na ị nwere eserese cyclical, mkpuchi, na sweat, nke a bụ ihe na-adọrọ mmasị banyere ọrịa ịba.
Ị kwesịrị ịma ihe mgbaàmà na ihe mgbaàmà nkịtị nke ịba ma ọ bụrụ na ị nọ na mbara igwe ma chọpụta na anwụnta na-ata gị, n'ihi na nke a bụ ụzọ e si ebute ịba.
> Isi mmalite:
> Demissie Y, Ketema T. mgbaàmà mgbaàmà nke ọrịa ịba ahụ metụtara Plasmodium vivax n'etiti ndị na-ahụ maka nlekọta ahụike na obodo Mendi. Northwest Ethiopia. BMC Akwụ Dis. 2016 Aug 22; 16 (1): 436. doi: 10.1186 / s12879-016-1780-z.
> Fried M, Duffy PE. Ọrịa ịba n'oge ime afọ. Nzuzo Okpomọkụ Nwee Anya Anya Med. 2017 Jun 1; 7 (6). Gaa: a025551. doi: 10.1101 / cshperspect.a025551.