Laa azụ n'afọ ndị 1990, ndị nchọpụta malitere ịmalite ịmara na ụmụaka nwere autism nwere ụbụrụ karịa ndị na-enweghị ọnọdụ. Kpọmkwem, nnyocha a na-enyocha na-esote ụmụaka dị afọ 2 mgbe ọ dị afọ 4 egosipụtawo mmụba nke isi na ụbụrụ ụbụrụ.
Dabere na nchọpụta ndị a, e chere na ụbụrụ ụbụrụ nwere ike iji ya mee ihe dị ka onye na-emepụta ihe banyere mmalite nke autism na ụmụ ọhụrụ.
(Onye biomarker bụ ngwakọta nke okwu "ndu" na "akara" ma na-ezo aka na akara aka ma ọ bụ ihe ịrịba ama ndị a pụrụ ịtù na ụzọ ziri ezi na nke a pụrụ ịmepụta.) Otú ọ dị, oge nke ụbụrụ mụbaa na mmekọrịta dị n'etiti ihe a na mgbanwe omume ụdị ọrịa ahụ nke na-ahụkarị (ASD) ka amaghi.
Nnyocha ọhụrụ e bipụtara n'akwụkwọ akụkọ bụ Nature na- egosi na ụbụrụ na-eme ka ụbụrụ na-amalite ka ọ dị ka ọnwa isii na ụmụaka mgbe e mesịrị chọpụta na autism. Nchọpụta a na-enye echiche na ịchọta nchọpụta oge mbụ (ntụgharị, imaaka ma ọ bụ MRI ) nwere ike inyere aka ịkọ nyocha ọhụụ nke ọnọdụ a n'ọdịnihu.
Achọpụtawo Ụdị Ụdị Egwuregwu Autism
Nsogbu mgbagwoju anya nke Autism na-ezo aka n'ọtụtụ dịgasị iche iche nke mgbaàmà, nkà, na ọkwa nke nkwarụ. Ndị a bụ ụfọdụ àgwà a na-ahụkarị nke autism :
- O siri ike iso ndị ọzọ na-ekwurịta okwu
- O siri ike iso ndị ọzọ na-akpakọrịta
- Enweghi ike ma ọ bụ ihe omume
- Mmeghachi omume
- Ihe ndị a na-emetụta
- Nchegbu na ihe ma ọ bụ akụkụ nke ihe
- Enweghị nkwanye ùgwù
- Mmebi anya na anya anya, ọdịdị ihu, na ahụ mmadụ
- Mmetụta na-adịghị ọcha maka ebe obibi na-adịghị ndụ
- O siri ike na arụ ọrụ mmekọrịta, ọrụ, na ndụ onwe onye
Mgbaàmà ndị a na-amalite ịpụta ihe dịka afọ 2-tupu oge a, autism adịghị achọpụta na ọ bụ eziokwu. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ụmụaka ndị na - ejide ASD n'etiti afọ abụọ na afọ 3 apụtaghị na ha nwere ASD tupu afọ mbụ nke ndụ.
Ụfọdụ ndị nwere autism na-ahụ nanị ụfụ dị nro, dịka ndị nwere Asperger syndrome ndị a na - akọwakarị dị ka "ọrụ dị elu." Ndị ọzọ nwere autism nwere nkwarụ siri ike. Pasent iri abụọ ma ọ bụ karịa nke ụmụ nwere autism na-aga n'ihu ibi ndụ zuru ezu na nke onwe ha. Ihe omuma ihe omuma nke oma bu ike ikwuputa okwu site na afo ise ma o bu isii na uzo di iche.
Ọ bụ ezie na e nweghị ọgwụgwọ ma ọ bụ ọgwụ kpọmkwem maka autism, ụfọdụ ọgwụgwọ nwere ike inyere aka melite arụ ọrụ na mitigate mgbaàmà. Ọgwụgwọ chọrọ ntinye site na ọtụtụ ụdị ndị ọkachamara ahụike ma na-elekwasị anya na nkà na ụzụ, asụsụ, na ntụgharị (enyemaka nke onwe-aka).
Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa na United States (CDC) na-eme atụmatụ na otu n'ime ụmụ 68 dịka ASD chọpụtara, ọnọdụ ndị a na-emetụta ndị si agbụrụ nile, agbụrụ, na ọnọdụ akụ na ụba. ASD bụ ihe dị ka ugboro 4.5 karịa ụmụ nwoke kama ọ bụ ụmụ agbọghọ.
N'ọnọdụ ụmụ ọhụrụ ahụ nọ n'ihe ize ndụ ma ọ bụ ndị nwere nwanne ya tọrọ nke nwere ASD, ohere nke ịmepe ọnọdụ ahụ na-awụda otu n'ime ise.
Ọ bụ ezie na ụkọ ụfọdụ ndị na-adịghị adịte aka na mmepe nke autism, a pụghị ịchọta ọtụtụ ihe dịgasị iche iji chọpụta ihe ndị metụtara mkpụrụ ndụ ihe nketa ma ọ bụ mgbanwe ndị ọzọ. N'ihi nke a, enwere mmasị dị ukwuu n'oge na-adịbeghị anya maka mmepe nke ngwaọrụ ndị na-abụghị mkpụrụ ndụ ihe nketa iji kọwaa ASD.
Ọrụ Pụrụ Iche nke Brain mbụ na-enyocha na ASD
N'ọmụmụ ihe gbasara ọdịdị ụwa , ndị na-eme nchọpụta jiri MRI mee ihe iji nyochaa uche nke ụmụ ọhụrụ 106 nwere nnukwu nsogbu n'ihi na ụbụrụ gbanwere. Ụmụaka ndị a dị ize ndụ nwekwara ụmụnne nne na nna nwere ASD.
A na-enyocha ụmụ ọhụrụ na ọnwa isii, 12, na ọnwa 24. Tụkwasị na nke a, ndị nnyocha ahụ nyochara ụmụ obere ụmụaka 42 na obere ihe ize ndụ maka ASD.
E mesịrị chọpụta iri na ise n'ime ụmụ ọhụrụ dị ize ndụ na ASD dị afọ abụọ. N'ime ụmụ ọhụrụ a, ụbụrụ gbanwere na-egosi n'agbata afọ 6 ruo ọnwa 12. Ọzọkwa, ụbụrụ na-esote ụbụrụ n'etiti ọnwa iri abụọ na anọ. N'ikwu ya kpọmkwem, ndị nnyocha ahụ gosiri na n'agbata afọ 6 ruo ọnwa 12, e nwere mmụba hypertension nke akụkụ ebe ọdịda anyanwụ na-egbuke egbuke na, ruo n'ókè dị nta, ụbụrụ na ụbụrụ nke ụbụrụ. Ọganihu nke ebe a na-ahụ anya bụ akụkụ nke ụbụrụ dị n'èzí. Na lobe na-etinye aka na nhazi nke ihe ọmụma sensory.
A na-ejikọta mgbanwe ndị a n'elu akụkụ nke cortex na ụbụrụ na ụbụrụ na-eme n'ọdịnihu nakwa nkwụsị nke mmekọrịta ụmụ mmadụ na-achọpụta na ASD dị afọ abụọ. Ọzọkwa, usoro a nke hyper-mmeba yiri nke kwesịrị ekwesị, ọ bụ ezie na a na-egbochi ya, na-abawanye na mbara ala dị egwu nke a hụrụ na ụmụ ọhụrụ n'enweghị autism.
Dị ka ndị nnyocha ahụ si kwuo,
"Ụdị amụma e mere site na algọridim dabeere na omume mgbe ọ bụ nwa ọhụrụ enyebeghị ikike zuru ezu iji nwee ike ịba uru. Anyị chọpụtara na ihe omimi algorithm nke na-amụ ihe nke ọma bụ iji ihe ọmụma dị n'elu site na ụbụrụ MRI na 6 na ọnwa 12 buru amụma na nyocha nke ọnwa 24 nke autism n'ime ụmụ nwere nsogbu dị ukwuu nke ezinụlọ maka autism. "
N'iji omumu algorithm nke miri emi, ndi nyocha na-ekwu na ha nwere ike ikwu autism n'ime umuaka iri n'ime umuaka iri na abuo n'adighi ike maka nsogbu a.
Mmetụta
O doro anya na nsonaazụ nke ụbụrụ a na-akpali akpali ma nwee ike ịgbanwe agbanwe. Ọzọ, dị ka ndị nnyocha ahụ si kwuo, sị:
"Nchọpụta a nwere ike ịnwe ihe gbasara nchọpụta na mmechi oge, nyere na oge a bụ tupu ikpochapụta atụmatụ nke ASD na oge ọhụụ maka nyocha. Akụkụ ikpeazụ nke afọ mbụ na mmalite nke afọ abụọ nke ndụ bụ nke nwere nnukwu plasticity nke na-adịghị emetụ n'ahụ afọ ndị na-esote mgbe ọ bụla, ọ bụ oge a na-edozibeghị mmejọ ndị metụtara autism. Ime ihe na oge a nwere ike igosi na ọ dị njọ karịa mmepe. "
N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ndị na-eme nchọpụta na-atụ aro na algọrithm ha nwere ike imeghe ụzọ maka nchọpụta n'oge na ntinye aka na nwata na-enweghi ike ime ihe ọhụụ nke nwere ike igosi na ọ dị irè karịa na ụbụrụ nwatakịrị ahụ na-adịwanye mfe ma na-agbanwe agbanwe. Ntinye aka n'oge gara aga nwekwara ike inyere ndị ọkà mmụta sayensị aka inyocha ule ma chọpụta ma ọ bụrụ na ọgwụgwọ na-arụ ọrụ n'oge gara aga karịa na mbụ.
Ugbu a, a maghị ma ọ bụ ime ngwa ngwa nwere ike ịmepụta ogologo oge na-agwọ ọrịa na ndị ọrịa nwere autism. Otú ọ dị, ọtụtụ ndị ọkachamara na-akwado echiche ahụ na mmemme ndị dị otú ahụ na-enye ọgwụgwọ n'agbanyeghị enweghị nyocha n'ọhịa.
N'ụzọ dị mkpa, nsonaazụ ndị nne na nna (Autism Communication Communication Trial) (PACT) -ọmụmụ kachasị ogologo ma dị ogologo oge nke nkwado nke autism na nkwado nke nkuzi nne na nna nke ụmụ na autism ka ha si emeso ụmụ ha ihe na-enye abamuru ndị nwere ike ịgbatị ruo ọtụtụ afọ.
Otú ọ dị, usoro ọzụzụ a na-elekwasị anya na ndị nne na nna nke ụmụ nwere isi autism dị n'agbata afọ 2 na afọ anọ, ọ bụghị ụmụaka n'onwe ha . Ọzọkwa, mmetụta nke mmechi ndị a belatara oge na-adịghịkwa adaba. Kama ime ka nchekasị kwụsị, ntụpọ PACT belata àgwà ndị ọzọ na nkwalite nkwurịta okwu dị mma.
Ekwesịrị ịdebe na nnyocha nyocha ụbụrụ na-enyocha ụmụ ọhụrụ na nnukwu ihe ize ndụ nke ịmepụta ASD ma ọ bụghị ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke ụmụ nwere ASD ndị na-enweghị nne na nna nwere ọnọdụ ahụ. Ka o sina dị, ọrụ a na-enye ihe àmà nke echiche nke nwere ike emetụta ndị ọzọ nọ n'ihe ize ndụ maka ASD. Iji mee ka ndị mmadụ n'ozuzu, ma, ọganihu nke "ụba-eserese maka ụbụrụ" bụ nke nwere nnukwu ngwa-ngwa ga-emezu-ihe dịpụrụ anya na-adịghị anya.
Ọzọkwa, tupu nchọpụta ndị a enwee ike iji ya mee ihe, ọ dị mkpa ka a rụchaa ọmụmụ ihe dị ukwuu iji kwado nchọpụta ndị a. Nchoputa nke oge a kwesiri ichoputa ma enwere ike ichota algorithm nke ugbua na ndi ozo di iche iche, tinyere omume, electrophysiology, genetics mole, na usoro ndi ozo di iche iche, dika MRI oru nile. Dika edere ya na mbu, anyi abughi ihe di iche iche nke umu mmadu ndi mmadu ji eme ihe maka otutu ihe gbasara autism. Otú ọ dị, nnyocha nke mkpụrụ ndụ ihe nketa ahụ ka na-anọgide na-eme nchọpụta na mmasị nye ọtụtụ.
N'ikpeazụ, ọdịiche dị iche iche na MRI scanner na usoro ntinye data nwere ike ime ka nzaghachi nke nchọpụta ndị a siri ike. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ihe nchọpụta MRI dị iche iche na ọdịiche ndị a nwere ike ime ka o sie ike ịtụgharị ntụgharị, ma dị ịrịba ama, mgbanwe ndị a na-ahụ n'ọmụmụ ihe ugbu a.
> Isi mmalite
> Callaway, E. Brain na-enyocha ntụpọ mbụ nke autism na ụmụ ọhụrụ nwere nsogbu. Nature: News & Comment. 2/15/2017.
> Hazlett, HC et al. Nzụlite ụbụrụ na-amalite na ụmụ ọhụrụ na nnukwu ihe ize ndụ maka nsogbu nke isi ike. Nature. 2017; 542: 348-351.
> Leidford, H. Autism ọmụmụ na-achọpụta ngwa ngwa nwere mmetụta na-adịgide adịgide. Nature: News & Comment. 10/25/2016.
> Pickles, A et al. Nne na nna na-ekwurịta okwu maka mmekọrịta ụmụntakịrị na autism (PACT): nkwado nchịkwa ogologo oge nke ikpe ikpe a na-achịkwa. 2016; 388 (10059): 2501-2509.
> Volkmar FR. Isi nke 34. Autism na Nsogbu Mgbasa Ozi. Na: Ebert MH, Loosen PT, Nurcombe B, Leckman JF. eds. Nchọpụta Ọrịa na Ọgwụgwọ: Ọrịa Isi, New York, NY: McGraw-Hill; 2008.