Ụbụrụ nchegbu? Mkpịsị ụkwụ nwere ike ịbụ azịza.
Nye ọtụtụ ndị, eze mgbu nwere ike ime ka egwu ha dị egwu na nke kachasị njọ. Ihe bụ eziokwu maka ọtụtụ ndị bụ na onye nrịrịị eze nwere ike iziga gị site na mkpali nke mmetụta uche, ruo n'ókè nke na ị nwere ike ịkwụsị ịnwa iji zere ịhọpụtara gị kpamkpam.
Nsogbu nke ezé gị na-akawanye njọ ma ọ bụrụ na-echeghị ya. Ọ bụ ya mere ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke ndị na-arịa ụbụrụ nchekasị na-akwụsị ịhapụ nsogbu a na-emechibeghị ruo mgbe oge gafeworo.
N'ọnọdụ ndị dị otú a, ị nwere ike emesị hụ mkpa ọ dị iji dochie ezé furu efu.
Ọrịa ndị a na-ahụkarị dị ka nha nha na ọrịa kịịlị nwere ike iduga nha ezé. Na omenala, ndị dọkịta ejiriwo bridges eze na dentures dochie ezé ezé. Ihe ndị e ji eri eze bụ otu n'ime ihe ndị kachasị ọhụrụ na narị afọ nke 20 na-agwọ ọrịa. Mgbanwe nke ezé na ngwangwa igwe na-adị ka ọ dị ka anyị ruru ọkwa dị egwu nke nkà na ụzụ.
Ma ọganihu ndị a na-adịbeghị anya na nyocha nke nchịkọta ọbara gosiri na ọ ga-abụ ọdịnihu ebe ndị eze ahụ na-emepụta pụrụ ịghọ nkà na ụzụ ochie.
Mkpụrụ Na-adịghị Ejiri Ejiri Egwu Nwanyị Na-ehicha?
Ị nwere ike ịsị na ịbụ mmadụ na-eme ka anyị nwee obi iru ala banyere ọtụtụ ezé anyị na-enweta ná ndụ anyị. N'ime ndụ gị niile, ị nwere naanị ezé abụọ. Akwụsịla ezé ma ọ bụ ezé ezé site na oge ị dị afọ 12 ma ọ bụ 13. Nke ahụ pụtara na ezé gị tozuru etozu ga-ejide gị ruo oge ndụ gị niile.
Ufodi ndi ozo, ugbua, nwere ezé na-akparaghi oke n'oge ha.
Otu shark dị nnọọ iche na nke a, ha nwere ike dochie ezé n'ime izu ole na ole. Echiche nke ọnụ ọnụ shark nwere ike mee ka ị na-egwu egwu banyere otu ihe ọzọ na-emenye egwu karịa dọkịta. Ma shark bụ ihe akaebe nke ikike nke okike ịba ụba ezé ka ọ ghọọ okenye.
Ndị ọkà mmụta sayensị adawo ụzọ a ma leba anya na ụzọ nke nwere ike iji mee ka mkpụrụ ndụ nwee ike ịmalite ezé ezé n'anụ ahụ.
Omume nwere ike inwe uru bara uru karịa anụ ahụ. Ezigbo ahụ na-eri, n'ihi ụgwọ na mgbagwoju anya, abụghị usoro ọgwụ eze. Usoro nke gbasara sel nwere ike ịme ka o nwekwuo ike ịnweta ya ma nweta ego ngbanwe nha.
Dịka ọmụmaatụ, ezighị ezi ezé, enweghị ike itinye ya na ndị nwere ọnọdụ ụfọdụ. Tụkwasị na nke a, ọtụtụ ndị na-atụ egwu ụbụrụ ha . Ọ chọrọ ịwa ahụ ahụ, nke ọmarịcha na-adịwanye anya na nso nso a, mana n'agbanyeghị ịrị elu nke nkà na ụzụ, ezé azụ ahụ adịghị enwe nsogbu ha. Ụfọdụ n'ime ihe ndị nwere ike ịnweta gụnyere ihe ndị a:
- Oge na-agwọ ọrịa
- Usoro ogologo
- Nsogbu ọdịda siri ike
- Enweghị nchọpụta ogologo oge maka itinye aka na ogologo ndụ
Ya mere, na sharks n'uche, ọ bụ mkpụrụ ndụ mgbochi ka ọdịnihu nke dochie ezé?
Kedu ihe bụ ụbụrụ ndị na-esi na ezé?
Ahụ nwere ọtụtụ ụdị sel. Site na nwa, dịka obere speck, enweghi ike iji ụdị sel dị iche iche dị n'ime ahụ. Mkpịsị sụgharịa bụ ihe enyere gị aka ịmepụta akụkụ na usoro dị iche iche na-eme gị . Ha bụ cell na-enweghị mmasị na-agbanwe agbanwe na mkpụrụ ndụ ọ bụla n'ime ahụ gị.
A pụrụ ịchọta mkpụrụ ndụ mgbochi n'ọtụtụ anụ ahụ nke ahụ ma nyere aka ịmepụta ma jigide ahụ gị.
A na-eli ozu ha mgbe nile, na-esiri ike ịchọta ebe. Ha na-agba agba ma na-ezo n'ime sel ndị nwere ọdịdị yiri nke a.
Ndị ọkà mmụta sayensị achọpụtawo na ọbụna ezé na-ejide sel snoo, nke a na-ahụ na ezé ezé ma nwee ezé ezé. Mkpụrụ ndụ ndị a nwere ikike zuru ezu iji mee onwe ha ihe.
Mkpịsị na ụbụrụ ezé nwere ike ịnwe ngwa n'ọtụtụ mpaghara nke sayensị ọgwụ na ahụike na usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ. Otu nsogbu na ịtinye mkpụrụ ndụ bekee bụ ahụ nwere ike ịjụ ha site na nzaghachi na-adịghị. Ma na-enweghi ike ịrụ ọrụ na usoro ọgwụgwọ ndị ọzọ, ngwa doro anya bụ iji dochie ezé.
Nchọpụta na-amalite igosi ụzọ ndị siri ike ka a na-eji ezé ezé na ụbụrụ ezé.
Ndị ọkà mmụta sayensị nwere ike ịba ụra na ụdị anụmanụ
Enweela ọganihu dị ukwuu n'iji mkpụrụ ndụ ihe ọkụkụ eme ihe n'ọmụmụ anụmanụ. Ụbụrụ enwewo ọganihu na King's College na London. Ngalaba ha na-eme nnyocha na-ejikọta anụ ahụ ụmụ mmadụ na mkpụrụ ndụ snoo na ezé ezé nke na-enweta nha nha. Mkpụrụ ndụ onwe ha nwere ike ịchọta ọbara sitere na anụ ahụ gburugburu iji mee ezé ndụ.
Ọmụmụ ihe ndị ọzọ enwewo ezi ezé n'ime oke. Na Harvard's Whys Institute, otu ndị na-eme nchọpụta achọtawo ihe ịga nke ọma n'anụ ezé. Ha jiri usoro eji laser na-eme ihe iji mee ka mkpụrụ ndụ ndị na-eme ka ha nwee ike igbanwe ezé ezé.
N'elu na Mahadum Columbia, otu nnyocha weere ya na nzo ọzọ. N'ebe a, ndị na-eme nchọpụta nwere ike iduzi mkpụrụ ndụ mgbochi iji mepụta scaffold atọ. Nsonaazụ gosiri na ezinike zuru ezu zuru ezu nwere ike ịmalite n'ime ihe dị ka izu 9.
Ajụjụ buru ibu na ihe omumu ndia nile bu imeputa umu mmadu. N'ezie, ịme nrịzu ahụ na ụmụ oke adịghị enwe nsogbu. Ọ bụ ezie na dentin dị nnọọ ka nke na-etolite n'ụzọ nkịtị, ọ bụghị otu ihe ahụ dị ka ụmụ mmadụ.
Nzọụkwụ Baby (Stem Cell)
Nsogbu kasịnụ na-echekwa mkpụrụ ndụ ụbụrụ ezé na-emepụta ihe ndị mmadụ nwere ike ịdabere na ya. Kama iji dochie ezé nile, mkpụrụ ndụ nwere ike inye aka gwọọ ezé dịka nkwụsịtụ oge n'ime ụbụrụ ezé.
Dịka ọmụmaatụ, a maara na ezé nwere mkpụrụ ndụ ndị nwere ike ịgwọ onwe ha. Enwere ike inwe usoro ihe ngbadoro maka mkpụrụ ndụ mgbochi iji gwọọ ezé. Na ire ere ezé, mkpụrụ ndụ mgbochi nwere ike ịgwọ oghere tupu ezé chọrọ ọgwụ mgbanaka mgbọrọgwụ . Mkpụrụ ndụ mgbochi nwere ike nwee ike idozi eriri eze ma dozie usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ iji wepụ nje bacteria na-akpata ire ere.
Okwu Site
Otu ihe maka ụfọdụ bụ na anyị niile nwere mkpụrụ ndụ mpi na ezé anyị. Kama nanị ịtụkwasị ezé na nkedo mgbe mwepụsịrị, anyị nwere ike nwee ike wepụ mkpụrụ ndụ maka ọdịnihu mgbe enwere ike iji ha mejupụta ezé.
N'ọtụtụ ndị na-agagharị na mkpuchi mkpụrụ ndụ ha, ọ nwere ike ịghọ ọkọlọtọ iji chekwaa mkpụrụ ndụ mgbochi dị na ezé anyị. N'oge a, ezé ezé na ezé amamihe bụ ndị kachasị mma, na ndị a na-abụkarị na anyị na-efunahụ ya. Ezigbo ezé nwere mkpụrụ ndụ ndị a na-adọrọ adọrọ, ha nwekwara ike ịrụ ọrụ ebube na oche eze ahụ n'ọdịnihu.
> Isi mmalite:
> Arany PR, Cho A, Hunt TD, et al. Nkọwapụta nke Endogenous Latent Transforming Growth Factor-β1 Na-eduzi Ọkpụrụkpụ Egwu Egwu Ụdị Dị Iche Iche maka Ndozi, Science Translational Medicine, 28 Mee 2014:
Vol. 6, Esemokwu 238, p. 238ra69.
> Bansal R, Jain A, Nchịkọta nke ugbu a na ụbụrụ ezumike anụ ezé dị na nchịkwa ahụ, J Nat Sci Biol Med. 2015 Jan-Jun; 6 (1): 29-34.
> Mao J, Ọgbọ nke ezé ezé na oke, Columbia Technology Ventures