Ọgwụ dị iche iche abịawo ogologo oge ebe ọ bụ na Edward Jenner ama ọganihu nke narị afọ nke 18. O nwere ike ịbụ naanị nne na nna ochie anyị nwere ike ịmalite ịmụrụ ha, ma ụmụaka ugbu a na-echebe ha na ọrịa 16 dị iche iche na ọrịa cancer asaa. Ma eleghị anya, ogwu kachasị mkpa na usoro ịgba ọgwụ mgbochi nke nwata n'oge a , bụ nke a na-atụ aro maka onye ọ bụla, kwa afọ: ọrịa ahụ gbara.
Ọ bụ ezie na ọgwụ ogwu ahụ dị oke mkpa taa dị ka mgbe eburu ya ụzọ wepụta ya, ọtụtụ agbanweela na akụkọ ihe mere eme nke dị afọ iri asaa na asaa. Dika teknụzụ si arịwanye elu, ogwu ahụ enwetabeghị nchebe ma dị irè karị - na ọganihu ndị a, nkwenye na-esitekwa, na-agbasawanye site na ịhọrọ icheta ndị mmadụ na onye ọ bụla n'ime afọ isii. Nke a bụ otú anyị si bịa ebe a.
Ịchọpụta Nje Virus
Ewapụrụ nje ahụ maka oge mbụ na mmalite afọ ndị 1930 site na enyemaka dị nta site na ụfọdụ ferrets amaghị. Ndị mmadụ ka nọ na-echegharị site n'ajọ ọrịa nke afọ 1918 nke gburu ihe karịrị nde mmadụ 50 ma metụta otu n'ime mmadụ ise n'ụwa nile. Ịmata onye ahụ mebiri ihe na-akpata oke mbibi a bụ nzọụkwụ mbụ iji zụlite ogwu iji gbochie ya ime ọzọ.
Ndị ọrụ si na Medical Research Council weere ndị na-arịa ọrịa influenza na-ehicha ahụ, na-ehichapụ ha ka ọ ghara nje bacteria, wee wepụta mmiri ndị na-esi na ya pụta-tinyere ụfọdụ ụdị fatịlaịza ezé-n'ime ferrets.
Mgbe ụmụ anụmanụ ahụ na-arịa ọrịa, ndị ọkà mmụta sayensị kwuru ogologo oge ọ na-ewe iji zụlite mgbaàmà ma ma onye na-arịa ọrịa na-arịa ọrịa ọ na-ebute ọrịa ahụ na ferret ahụ dị mma na-ebu otu ụlọ ahụ. N'ụzọ na-adọrọ mmasị, ndị nchọpụta chọpụtakwara na mgbe ha gbakere site n'otu ọrịa, a na-echebe ferrets ahụ megide ụdị ọrịa ndị ọzọ.
Wilson Smith, Christopher Andrewes, na Patrick Laidlaw bipụtara ihe ha chọpụtara na Lancet ma tinye usoro maka mmepe ọgwụ.
Ọgwụ Vaịn
Afọ ole na ole ka e mesịrị, ndị na-eme nchọpụta na USSR bụ ndị mbụ na-eme nnyocha a iji mee ka ogwu ọgwụ. Ha weere ụdị nje virus ahụ ma gbanye ya ugboro 30 site na embrayo akwa. Usoro ntinyeghari nke na-eme ka nje ahụ gharazie ịmalite ka ọ bụrụ na ọ nabatara akwa àkwá, na-eme ka ike gwụ ya iji nwee ike inye mmadụ.
A na-eduzi ụmụ mmadụ mgbe ụfọdụ, a na-enyekwa ndị ọrụ ụlọ ọrụ ogwu ọgwụ iji hụ ma ọ nwere ike belata ihe na-adịghị na ya n'ihi ọrịa ndị na-egbu ume dị ka ọrịa ahụ. Ọ bụ ezie na akụkọ ihe mere eme na-egosi ogwu ahụ ga-adị irè, ọ dị mkpa iburu n'uche na usoro ndị a na-eji n'oge ahụ eme ihe agaghị agafe taa. Ka o sina dị, a ga-eji ọgwụ ogwugwu a mee ihe maka afọ 50 karịa ihe a maara ugbu a dị ka mbụ Soviet Union.
Ka a na-eme nchọpụta banyere ọgwụ nje na-aga n'ihu n'ime iri afọ ndị sochirinụ, ọ gaghị abụ ruo 2003 na ụdị ndụ ịgba ọgwụ ga-adị na United States. A na-edozi ọgwụ nje influenza dị ndụ nke dị ndụ (LAIV) ka ọ bụrụ ihe ntanye na-agba ọsọ kama ịṅụ ọgwụ, na-enye nhọrọ ọzọ maka ụmụaka na ndị toro eto bụ ndị na-atụ egwu nsị.
LAIV mere ka ọ dịkwuo irè na ụmụaka toro eto na ndị toro eto, ya mere a tụrụ aro maka afọ 2-49. Otú ọ dị, mgbe afọ ole na ole nke nchọpụta na-egosi na ogwu ahụ adịghị dị irè dị ka ọfụma ọkụ ahụ, a kwụsịrị ndụmọdụ ahụ, ugbu a kwa, a na-atụ aro ọgwụ ndị a na-adịghị arụ ọrụ na ndị recombinant iji mee ihe na United States.
Ọrịa na-adịghị arụ ọrụ
N'afọ ndị 1940, mgbe USSR nọ na-eme ma na-anwale ọgwụ ogwu ya, mba ndị ọzọ dị ka United States na United Kingdom weere onwe ha na-emepụta ọwa site n'iji ụzọ dịgasị iche mee ihe site na iji nje ndị na-adịghị arụ ọrụ-ma ọ bụ "ndị nwụrụ" .
Ndi mmadu iri na otu n'ime ndi agha iri-na-ato na-egbu n'afo n'afo oria ojoo na 1918, na imepe ogwu iji chebe ndi agha bu ihe kacha mkpa maka ochichi United States ka o na-agbado onwe ya maka Agha Uwa II.
Dị ka ndị Soviet, a na-esite n'azụ ụmụ anụmanụ ndị ọzọ na-ebute nje virus, ma ndị na-eme nchọpụta na United States jiri ohere nke nkà na ụzụ dị ọhụrụ n'oge ahụ, dị ka ịmịnye mmiri na ịfụ oyi ma na-agbapụta mmiri dị mkpa site na nsen anụ ọkụkọ. Ha jikwa oge abụọ, ọ bụghị naanị otu. Ndị agha jiri ugwo ogwu na-anwale ogwu ha na ọtụtụ puku ndị ọrụ afọ ofufo, na-eji usoro ndị ọhụrụ dị ọhụrụ maka oge ahụ, dịka ịchebe ma ndị na-amụ ma ndị na-eme nchọpụta ịmata ma a na-enye ogwu ma ọ bụ ebebo-usoro a na-ahụkarị nchọpụta a maara dị ka nchọpụta abụọ . Ihe omumu ndi a muta site na nchoputa a ga-aga n'ihu ikpughe nkwalite ogwu ogwu n'ihu, tinyere nchoputa na nsogbu nke nje nwere ike ime ka o ghara imeghari oge, na nchebe site na nsogbu ụfọdụ adighi ekwe nkwa nchedo ndi ozo.
Ndị ọkà mmụta sayensị ga-emesị chọpụta usoro ọhụụ nke gụnyere ịgwakọta na ihe kwekọrọ na nje nke nje virus iji mee ka nsogbu dịkwuo irè ma dị nchebe-usoro a na-akpọ recombination mkpụrụ ndụ nke a ka na-eme taa.
Ọgwụ Vaịn
Ọ bụ ezie na a naghị eji ọgwụ na-eme ihe ọkụ ọkụ, ọtụtụ ndị ka na-ahapụ ụfọdụ ndị nwere nsogbu ahụ siri ike na ihe ize ndụ nke mmeghachi omume. Nchegbu a mere ka ọtụtụ ntinye ohuru na teknụzụ ogwu ogwu. Otu n'ime ihe ndị na-eme n'oge na-adịbeghị anya bụ ịmepụta ọgwụ ogwu. Ụdị ogwu a na - ewepụta ndị na - edozi ahụ nke nje virus na - agba ọsọ nke ga - abụ na ọ ga - ekesa oge ahụ ọkụ ma jikọta ha na nje dị iche iche nke ga - eto nke ọma na laabu. Nje virus ahụ na-emegharị ma na-eme ka ndị ọzọ na-edozi ahụ na mkpụrụ ndụ ahụhụ-ọ bụghị ọkụkọ ọkụkọ-na protein ahụ bụ ihe ndị nchọpụta chọrọ iji mee ogwu ahụ.
Usoro a dị ngwa karịa usoro omenala nke iji àkwá mee ihe n'ihi na ọ dabere na àkwá ma ọ bụ na iji nje virus ndị na-eto eto nke ọma na nsen. Nke a nwere ike ịpụta oge nzaghachi ngwa ngwa ma ọ bụrụ na ọrịa ọrịa influenza egbu egbu n'ọdịnihu. Ruo ugbu a, ọ bụ nanị otu ogwugwu dị na United States na-eji nka na ụzụ a, e wepụtara ya na 2013.
Ụkpụrụ Ngwá Agha Ọtụtụ
Ngwá ọgwụ mbụ nke flu na-emepụta na mbụ Soviet Union bụ ọgwụ mgbochi monovalent ma ọ bụ otu-nje. N'oge ahụ, ọ bụ naanị otu ụdị ọrịa ka a chọpụtara: Influenza A. Na mmalite afọ 1940, a chọpụtara na ụdị flu nke abụọ bụ nke dị iche na nke mbụ: Influenza B. Mgbe ndị agha United States mepụtara ọgwụ a na-emeghị eme, ọ gụnyere nhụsianya nke ụdị abụọ ahụ iji mee ka nchebe dịkwuo elu. Mgbe afọ ole na ole gafere, a gbanyere ọgwụ nke atọ n'ime ọgwụ ahụ iji chebe onwe ya megide ụdị nke Influenza A, na afọ 2012, a kwadoro ọgwụ mbụ nke ogwu anọ ma ọ bụ nke anọ maka iji mee ihe na United States. Otú ọ dị, ọtụtụ ọgwụ ndị a na-egbu taa, bụ ndị na-adịgide adịgide, ma ọ bụ nje atọ, ọgwụ.
Ntugharị Na-agagharị
Kwa afọ a ghaghị ịgbanwe ọgwụ mgbochi ọrịa flu iji gbanwee nje virus na-agbanwe agbanwe mgbe nile. Cheedị na usoro ntinye aka gị bụ ndị uweojii na ịchọ onye gbara ọsọ. Na mbụ, a gwara ha ka ha chọọ onye na-eme ihe na-acha anụnụ anụnụ. Ma n'afọ ọ bụla, uwe onye ahụ na-eme ka ọ daa na anyanwụ, ọnwa ole na ole ka e mesịrị, uwe ahụ bụzi isi awọ. Ọ bụrụ na ndị uweojii adịghị emelite mgbe ha gbanwere, ha ka ga-achọ onye nọ na-acha anụnụ anụnụ-na-ekwe ka onye ahụ na-agba ọsọ gbapụ ya. Ebe nje na nje dị iche iche nwere ike ịgbanwe ngwa ngwa, ozu anyị kwesịrị icheta ihe ịchọrọ, n'ihi ya, anyị nwere ike ịkwadebe ihe nchebe anyị ma ọ bụrụ na ọrịa.
Usoro nke ịchọta ụdị nje nke nje ahụ kwesịrị itinye n'ime usoro ọgwụ mgbochi ndị ọzọ ga - esite na - emekarị ọnwa tupu oge eruo. Ndị isi na-ele anya nyocha dịgasị iche iche, gụnyere nsogbu ndị na-efegharị gburugburu ụwa, na otu nnukwu nsogbu na-adị, ma nyezie ndị na-emepụta ọgwụ ahụ ka ha nwee ike ịmalite usoro nke uka na-emepụta ogwu ahụ ma bụrụ anwale maka nchekwa na oge maka oge flu.
Ọ bụ ezie na usoro ịhọrọ ọgwụ mgbochi ahụ bụ nchọpụta, ọ gaghị ekwe omume ịkọ ọdịnihu, na mgbe ụfọdụ nsogbu ndị gụnyere na ọgwụ ndị ahụ adịghị adaba na nje ndị na-ekesa mgbe oge mmiri na-abịa. Mgbe nke a mere, ọganihu nke ogwu ahụ na-ewe ihe. Ọ dị mkpa ka ị mara na, ọ bụrụgodị na ogwu ahụ abụghị egwuregwu zuru oke, ọ ka bụ ụzọ kachasị mma iji gbochie nkwụsị maọbụ ọnwụ n'ihi ọrịa ahụ. Dịka ọmụmaatụ, e mere atụmatụ na ọgwụ ogwu flu n'oge oge afọ 2014-2015 ga-abụ nanị pasent 19 dị irè iji gbochie ọrịa ndị ahụ. Ma ọbụna na ọnụ ọgụgụ dị ala nke dị ala, ịgba ọgwụ mgbochi n'oge ahụ ka na-egbochi ihe dị ka nde mmadụ 1.9 nke ọrịa ahụ, na ihe dị ka puku ụlọ ọgwụ 67,000. Nke a bụ na enweghi oke ogwu ịgba ogwu nke ihe ruru pasent 50 maka ndi okenye di n'okpuru afo 65-nke di n'okpuru nbata nke achoro iji nweta nsogbu ndi agha .
Aro
Ọ bụ ogologo oge kemgbe ọrịa ọjọọ nke afọ 1918, ma nje ahụ ka bụ otu n'ime ọrịa ndị ọrịa na-egbochi ọrịa ọgwụ na United States ugbu a-na-egbu ebe ọ bụla site na mmadụ 12,000 ruo 56,000 kwa afọ. Dika esi achoputa data banyere nje na egwu ndi ozo, enwere ike igbasa ya ka o tinye otutu mmadu.
Na mbụ, a na-atụ aro ọgwụ ahụ maka ndị mmadụ na-enwe nsogbu dị ukwuu site na flu ahụ, dị ka ndị okenye karịa 65 ma ọ bụ onye ọ bụla karịa afọ 6 nwere nsogbu ahụike na-adịghị ala ala nke na-emetụta obi ma ọ bụ ume. Otú ọ dị, ka oge na-aga, ọ bịara doo anya na ọ dị ndị mmadụ mkpa ka a gwọọ ya iji gbochie ọnwụ na ụlọ ọgwụ, n'ihi ya, agbakwunyere ndụmọdụ ahụ iji tinye ụmụaka na ụmụ nwanyị dị ime. E mesịa, ndị okenye ruru afọ 50, mgbe e mesịrị, ụmụaka nile ruo afọ 18. Ebe ọ bụ na flu na-egbu ọtụtụ mmadụ kwa afọ-karịa ọrịa ndị ọzọ niile a na-egbochi ọgwụgwọ na-ejikọta na United States-ACIP mere ntuli aka na 2009 iji gbasaa nkwenye ya nye onye ọ bụla nọ n'afọ 6 ọ bụla.
Kemgbe ahụ, ọgwụ mgbochi ahụ bụ nanị ọgwụ ogwu a na-atụ aro maka ndị ọgbọ na ọnọdụ nile. N'ikwu ya, ụfọdụ ndị-dịka ndị nwere ọgwụ na-egbu egbu na-egbu ndụ-ekwesịghị ka a gwọọ ha, ma okwu ndị ahụ dị oke ụkọ, mgbe mgbekwa, a pụrụ iji usoro ọgwụgwọ ọzọ mee ihe iji zere mmerụ ahụ.
Ọganihu Ọdịnihu
N'ihi mgbaàmà dị mgbagwoju anya ma dị ike nke nje ahụ, ọgwụ a na-ahụ maka ọrịa zuru ụwa ọnụ bụ ọganihu ọgwụ ogwu na-edozi ahụ. Ulo oru nyocha gburugburu uwa na-aru oru na ogwugwu nke nwere ike-na nani otu uzo ma o bu usoro-nye nchedo onu ogugu di iche iche na nke ogologo oge, na-eme ka mkpuru ohia di kwa afo buru ihe nke gara aga.
> Isi mmalite:
> Barberis I, Martini M, Iavarone F, Orsi A (2016) Ọrịa fluenza dịnụ: usoro ọgwụ mgbochi, akụkọ ihe mere eme na ngwaọrụ ọhụrụ maka ịlụso ọrịa ahụ ọgụ. J Kwadoro Hyg. 2016; 57: E41-46.
> Ụlọ Ọrụ maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa. Influenza ACIP ogwu nkwanye.
> Hannoun C. Akụkọ ihe mere eme nke nje virus na influenza na ọgwụ. Ọgwụ Mgbochi Ọkachamara . 2013; 12 (9): 1085-94.
> The History of Vaccines. Influenza. The College of Physicians of Philadelphia.