Mgbaghara bụ ihe anyị na-ejighị n'aka. Ma maka ndị bi na sclerosis (MS) (MS), ime ihe a dị mfe nwere ike ime ka nsogbu dị oké njọ mgbe ha hụrụ onwe ha na mberede na-enweghị ike ịkọ, rie, ma ọ bụ ṅụọ.
Ndị dọkịta na-ezo aka na mgbaàmà a dịka dysphagia (nke sitere na okwu Grik pụtara "ike" na phagein pụtara "iri"). Ọ bụ ọnọdụ mgbagwoju anya na mgbe ụfọdụ dị njọ nke nwere ike imetụta ọ bụla site na nke atọ na ọkara ndị bi na MS n'oge ụfọdụ na usoro ọrịa ha.
Eme
Ịgba ọsọ bụ usoro dị mgbagwoju anya nke gụnyere ma afọ ofufo na itinye aka n'ihe. MS nwere ike imebi usoro a site n'ibibi ụfọdụ irighiri akwara na ụzọ mgbagwoju anya na akụkụ nke usoro nhụjuanya nke etiti, nke a maara dị ka ụbụrụ ụbụrụ , nke na-achịkwa usoro a.
Ọ bụghị nanị na MS na-eme ka uru ahụ na-ebelata, ọ nwere ike igbochi oge nke windpipe (a na-akpọ trachea) pụtara ịbịaru nso ozugbo nri na-abanye ọkpọ nri (a na-akpọ esophagus). Mgbe mmechi a anaghị eme, mmadụ nwere ike ịkwụsị ịkwa ụda, ịkụnye, ma ọ bụ ịmịnye mmiri ma ọ bụ nri ozugbo n'ime akpa ume ha.
Ọ bụ ezie na dysphagia na-emetụtakarị ndị nwere ọrịa oke, ọ nwere ike ime n'eme ọ bụla (ọbụna n'oge na-adịghị anya) na mgbaàmà ndị sitere na aghụghọ dị njọ.
Dysphagia nwere ike na-akawanye njọ site na ụbụrụ na-adịghị ala ala (nke a maara dị ka ọnụ mmiri ), na akọrọ ọnụ bụ otu akụkụ nke ọrịa ụfọdụ eji agwọ ọrịa dị iche iche nke MS dị ka antidepressants na ọgwụ ndị na-agwọ ọrịa.
Mgbaàmà
Dysphagia nwere ike ịmalite ịmalite ịmalite na ndị MS. Mgbe nke a mere, mmadụ nwere ike ịmalite ịmịpụtụ ntakịrị mgbe ọ ṅụsịrị ihe ọṅụṅụ ma ọ bụ jiri aka ya na-egbu nri na mpempe nri (na-abụkarị ihe oriri na-eri nri) n'ụzọ na-abụghị ihe ọhụrụ.
Ọ bụ naanị mgbe nsogbu ahụ nọgidesiri ike na ndị mmadụ na-amalite ịghọta na nsogbu ha na-ekpofu karịrị ihe ọ bụla.
Site na oge a, ụdị nri ahụ nwere ike ịkpata nchekasị na ọbụna ụjọ, na-eduga ụfọdụ na-eri ihe na-erughị ala na egwu egwu.
N'ihe niile, ihe mgbaàmà nke dysphagia na-emetụta akụkụ nke usoro mwepụ nke MS na-emetụta. Gwa na usoro a nwere ike ịnweta muscle dị iche iche 30, ụdị na oke mgbaàmà nwere ike ịdịgasị iche site na mmadụ gaa na onye nwere ike ịgụnye:
- Ọ na-esiri ike ịcha
- Na-agwụ ike n'oge ma ọ bụ mgbe ọ na-eri nri
- Nnukwu mmiri ma ọ bụ drooling
- Nri na-arapara na akpịrị
- Ịhọrọ nri ma ọ bụ ihe ọṅụṅụ
- Enwe olu na-adịghị ike, nke dị nro
- Enweghị ike iwe ma ọ bụ kwaga nri n'ime azụ
- Igbugbu ma ọ bụ ịgbọ agbọ nri
- Inweta (ihe na-agba ume) nri ma ọ bụ mmiri mmiri n'ime akpa ume
N'ihi ihe isi ike dị na ilo, ọ bụghị ihe a na-ahụkarị maka ndị mmadụ na-ejikọta Dysphagia nke MS ka ha nwee nnukwu ọnwụ, mmiri na-agwụ, na erighị ihe na-edozi ahụ ka ọnọdụ dịgide ma ọ bụ njọ.
Ọbụna njọ, mgbe dysphagia na-eme ka nri ma ọ bụ mmiri mmiri ghọọ ọnyà n'ime ngụgụ, mmadụ nwere ike ịmepụta ihe ọkpụkpụ ma ọ bụ agụụ nwere ike ịnweta (ụdị ọrịa oyi nke nje bacteria na-akpata ọrịa). Ha abụọ bụ ọnọdụ dị ize ndụ, ha so n'ime ihe ndị na-akpata ọnwụ na ndị nwere MS dị elu.
Nchoputa
Dysphagia nwere ike ọ gaghị abụ nsogbu dị na mmalite, ma, n'eziokwu, ọ gaghị enwe ọganihu n'ịbụ ihe ọ bụla karịa iwe iwe.
Otú ọ dị, ọ dị mkpa ịnye dọkịta gị ndụmọdụ ma ọ bụrụ na ị nwere nsogbu ọ bụla-ọ bụrụ na ịnwee inyocha ihe na-aga n'ihu na iji nyochaa akara ngosi na-aga n'ihu.
Nchoputa na-etinyekarị otu ule ma ọ bụ karịa usoro nyocha:
- Ihe nyocha igwe na-arụ bụ onye ọkà mmụta sayensị na-ekwu okwu ka ị hụ otú akwara gị si aga na akpịrị gị ma nụ ihe olu gị dị ka.
- Igwe ihe ntanetị bụ ụdị nke X-ray nke na-edekọ usoro mmefu.
- Ngwunyegwu fiberoptic na-agụnye iji obere igwefoto tinye n'ime imi ma ọ bụ akpịrị iji lee usoro ịṅụ.
Management
Dabere na oke mgbaàmà ahụ, ọgwụgwọ ga-agụnye ịgbanwe otú i si eri ihe karịa itinye ọgwụ ọ bụla kpọmkwem.
N'ime nhọrọ ndị a chọrọ:
- Mgbanwe nke nri bụ ihe dị mkpa iji nọgide na-edozi nri na hydration. Nke a nwere ike ịgụnye ịkụnye ihe oriri siri ike na mmiri ma ọ bụ ịhọrọ ihe oriri na-edozi ihe dị mfe. Na-ewere obere ihe na-egbu oge na-enyere aka. Ọ na-akacha mma ka gị na onye na-eri nri rụọ ọrụ iji jide n'aka na ị ga-egbo mkpa gị.
- Ịgbanwezi ọnọdụ nke isi gị na n'olu nwere ike mgbe ụfọdụ ịkwedị ikpo ihe isi ike. Nke a bụ usoro ikpe-na-ezighi ezi nke nwere ike ịgụnye tucking gị agbụ, ịgbanye isi gị, ma ọ bụ ịnọdụ ala n'elu iji hụ na nri na-aga n'ụzọ dị mma.
- Ịrụ ọrụ nkwalite ahụ ike bụ ihe onye na-agwọ ọrịa ịkụziri okwu nwere ike ịkụziri gị ma nwee ike inye aka melite ụfọdụ nsogbu nsogbu ị nwere ike ịnata.
N'ọnọdụ ndị siri ike, ihe oriri (nri oriri na-edozi ahụ) nwere ike ịdị mkpa iji nweta nri na mmụba kpọmkwem na afo.
Okwu Site
Dị ka ọtụtụ ihe mgbaàmà nke MS, ịgwọ ọrịa dysphagia chọrọ ọgwụgwọ iji zụlite ihe oriri, belata nhụjuanya gị, gbochie ọrịa na ụkọ ọnwụ, na ịgwọ ọrịa uche na ihe ndị ọzọ na-esi na dysphagia gị (dịka ọmụmaatụ, enweghi obi ụtọ n'oge nri ma ọ bụ ike gwụrụ n'oge nri).
Jide n'aka na gị na dọkịta gị na onye ọkà mmụta sayensị na-ekwu okwu banyere njedebe gị, dịka o nwere ike ịda ma gbuo oge, ma chọọ mgbanwe na atụmatụ nhazi gị.
> Isi mmalite
> Miller, R. na Britton, D. (2011) "Mmetụta Ọrịa nke Central Nervous System (CNS)." Dysphagia na Ọrịa Neuromuscular. San Diego, California: Plural Publishing, pp 161-183.
> Society MS National. Dysphagia.