Na United States, ọdụ ụgbọ mmiri na ọdụ ụgbọ mmiri na-adịghị ala ala ịla n'iyi
Ná mmalite afọ 2018, nchegbu banyere "zombie deer" na-agbasa ụmụ mmadụ ọrịa na-eme ka ndị mmadụ mara. Ọ bụ ezie na ọ ga-ekwe omume, ohere nke ịrịa ọrịa na-adịghị ala ala (CWD) -o yiri nke ọrịa ụbụrụ na-egbu egbu - mgbe ọ na-eri nri dị ntakịrị. Ka ọ dị ugbu a, ọtụtụ ndị ọgbọ anụ ọhịa nwere ọnụ ọgụgụ dị ala nke CWD. Ọzọkwa, ọ dịtụbeghị mgbe a kwadoro ikpebi ịkụfu ọrịa na-adịghị ala ala site na ndina ma ọ bụ na-ebute ụmụ mmadụ.
N'ịgbụ na mgbada, CWD na-ebute ọnwụ na-agwụ ike, nke na-emecha kwụsị anụ ahụ nke ike iri na ịṅụ. N'ime mmadụ, CWD ji nwayọọ nwayọọ bibie ụbụrụ. Ọ bụ ọrịa ọrịa na-agbasa site n'aka reindeer, elk, deer, na moose. N'ikwu ya n'ozuzu, CWD nwere ike bụrụ nkewa dịka ọrịa na-efe efe. Ọrịa ndị na-adịghị nwayọọ bụ n'ihi nje na prions; CWD kpatara prions.
Ogologo oge na-egbusi ọrịa kachasị ghọtara na ọrịa prion. Ka anyi malite site n'inyocha onu ogugu nke prion.
Gịnị Bụ Prion Ọrịa?
Nchoputa ihe omumu ugbu a emeela ka o doo anya ihe anọ gbasara prion.
Nke mbụ, prions bụ nanị ọrịa a na-akpọ transmissible pathogens na enweghi nucleic acid. Ndị ọzọ na - efe efe dị ka bacteria na nje virus nwere DNA na RNA nke na - eduzi mmepụta ha. Ọdịiche dị iche iche nke prions na-ebute ọrịa dị iche iche.
Nke abụọ, prions na-ebute nsogbu ọrịa, mkpụrụ ndụ ihe nketa, na nkwarụ.
Enweghị ọrịa ndị ọzọ na-egosi na otu ihe kpatara ya na-egosi na nkwarụ dị otú ahụ dị oke.
Nke atọ, a na-emejiri prions ndị na-edozi ahụ na-eme onwe ha na ụbụrụ. Dịka, a na-eche protein nke prion ka ọ rụọ ọrụ na mgbaaka nerve. Ụdị protein a nke a na-akpọ PrP C (prion protein cellular) nwere usoro e ji ederede alpha.
N'ọrịa prion, usoro a nke alpha-helical na-agbanwe gaa na mpempe akwụkwọ beta-a na-akpọ PP SC (prion protein scrapie). PrP SC ndị a na- agbakwụnye n'ime filaments nke na-eme ka akwara na-arụ ọrụ ma na-akpata ọnwụ cell.
Nkwuwa okwu na-agbasa mgbe akwụkwọ beta (PrP SC ) na-enweta ụdị ụdị alpha-helic (PrP C ) iji ghọọ beta. Otu RNA cellular dị iche iche na-akwado mgbanwe a. Ihe edeturu, PrP SC na PrP C nwere otu amino acid ma dị iche iche ma ọ bụ nhazi. N'ihe dị anya, ọdịiche dị na nsụgharị abụọ a nwere ike iche na ọ bụ ihe dị mkpa na akwa.
Ọrịa nke Mgbochi Prion na Ụmụ Mmadụ
Na ndị mmadụ, prions na-akpata ọrịa "na-adịghị ngwa ngwa". Ọrịa ndị a nwere ogologo oge ịmalite ma were ogologo oge gosipụta. Ha na-amalite nwayọọ nwayọọ, ha na-aga n'ihu. N'ụzọ dị mwute, ọnwụ agaghị ekwe omume.
A na-akpọ ọrịa ndị dị na Prion na ụmụ mmadụ na-enwetapụta encephalopathies spongiform (TSE). Ọrịa ndị a bụ "spongiform" n'ihi na ha na-eme ụbụrụ ka ọ na-ahụ anya, na-ejide oghere n'ụbụrụ.
Ụdị ise nke TSE na-eme n'ime ụmụ mmadụ gụnyere ndị a:
- Kuru
- Ọrịa Creutzfeldt-Jakob (CJD)
- Variant Creutzfeldt-Jakob ọrịa (vCJD)
- Ọrịa Gerstmann-Sträussler-Scheinker (GSS)
- Ezigbo ụbụrụ ezinụlọ
Ihe ngosi ahụ nke CJD na-agụnye nkwarụ, ọnwụ nke mmeghari ahụ, eriri, nhụpụ anya, na ahụ mkpọnwụ na-emetụta otu akụkụ ahụ. Ọ bụ ezie na dị ka kuru, nke na-emetụta ebo ndị dị na New Guinea mgbe ha nyesịrị obi mmadụ, kuru adịghị akpata nhụsianya. Ọzọkwa, a na-achọta CJD n'ụwa niile ma ghara ịkọtara àgwà, nri, ma ọ bụ anụmanụ. N'eziokwu, ndị na-eri anụ nwere ike ịzụlite CJD. N'ozuzu ya, CJD na-emetụta otu onye na otu nde ma na-eme na mba ebe ụmụ anụmanụ na-arịa ọrịa prion nakwa na mba ebe ụmụ anụmanụ anaghị ebute ọrịa prion.
Ogologo oge na-egbusi ọrịa bụ ụdị vCJD. Ụdị vCJD a na-ahụkarị bụ nkwonkwo spongiform ma ọ bụ ọrịa ehi ụra. Ihe mere CWD na ọrịa ụbụrụ na-akpọ "dịgasị iche" CJD bụ na ọrịa ahụ na-apụta na ndị ọrịa bụ ndị na-eto eto karịa ndị na-anọ na CJD. Ọzọkwa, enwere nchọpụta ụfọdụ na nchọpụta nke dị iche na vCJD.
N'afọ 1996, ọrịa ehi na-egbu egbu malitere ịbanye mgbe a chọpụtara na a mara ikpe na Great Britain. O nwere ike ịbụ na ndị dara ọrịa na-eri anụ e tinyere na ehi. Tụkwasị na nke ahụ, ọ bụ naanị ndị nwere ụdị prion-prion na-edozi homozygous maka methionine-mepụtara ọrịa ahụ. N'ụzọ doro anya, ndị na-edozi proteins homozygous maka methionine na-agbanye ngwa ngwa n'ime ụdị mpempe akwụkwọ beta (PrP SC ).
Ọrịa Na-efe Ọdachi Oge Na-adịghị
Ruo ugbu a, enweghi usoro mara ọkwa nke CWD nye ụmụ mmadụ. Otú ọ dị, enwere ihe àmà ụfọdụ. N'afọ 2002, a chọpụtara na ọrịa ndị na-arịa ọrịa neurodegenerative n'ime ndị ikom atọ riri anụ anụ na 1990. Otu n'ime ndị ikom a kwadoro inwe CJD. (Cheta na CJD bụ "ngwa ngwa" ma were oge iji gosipụta.)
Dị ka CDC, dị ka ọnwa January 2018, a kọọrọ CWD na agbada, elk, na moose na ọ dịkarịa ala 22 na ala abụọ nke Canada. Na United States, a chọpụtala CWD na Midwest, Southwest, na akụkụ ụfọdụ nke East Coast. O kwekwara omume na CWD nọ n'ebe ndị United States na enweghị usoro nlekọta nlekota oru siri ike. Ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị hụrụ na United States na Canada, a chọpụtakwara CWD na Norway na South Korea.
N'ụzọ na-adọrọ mmasị, a kọwapụtara CWD n'agbata mgbada na njedebe afọ 1960. N'afọ 1981, a chọpụtara ya na anụ ọhịa ọhịa. Ọ bụ ezie na ọnụ ọgụgụ nke CWD n'ọhịa anụ ọhịa na-adịkarị ala, na ụfọdụ ndị mmadụ, ụba nke ọrịa nwere ike karịa pasent 10, yana ihe ruru pasent 25 nke ọrịa na-akọ na akwụkwọ. N'iba ama, n'ime ndị agha dina n'agha, ọnụ ọgụgụ nke CWD nwere ike ịdị elu. N'ụzọ doro anya, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ pasent 80 nke nne enyí n'otu ìgwè anụ ọhịa nke nwere anụ ọhịa nwere CWD.
Ihe ọmụmụ ụmụ anụmanụ na-egosi na CWD nwere ike ibute ndị na-abụghị ụmụ mmadụ, dịka enwe, nke na-eri anụ deer na ụbụrụ ma ọ bụ mmụ ahụ.
Na deer na elk, ọ ga-ewe ruo otu afọ tupu nrịbama nke CJD gosipụtara. Mgbaàmà ndị a na-agụnye ọnwụ, njedebe, na ịsụ ngọngọ. Enweghị ọgwụgwọ ma ọ bụ ọgwụgwọ maka CWD. Ọzọkwa, ụfọdụ ụmụ anụmanụ nwere ike ịnwụ na CWD n'enweghi ike ịmepụta mgbaàmà.
Na 1997, WHO na-atụ aro na ndị niile na-akpata ọrịa prion-gụnyere nna na CWD-ga-esi n'eriri nri n'ihi egwu nke ịnyefe.
Mgbochi
Ọ bụrụ na CWD ga-agbasara mmadụ, ụzọ kachasị mma iji gbochie nnyefe a bụ site n'ịghara iri anụ ma ọ bụ anụ anụ. Omume iri nri na-eri ebe nile na United States. N'ime nnyocha 2006-2007 nke CDC mere, pasent 20 nke ndị na-aza ajụjụ kọrọ ụgbụ na-achụ nta anụ ma ọ bụ ube, na ụzọ abụọ n'ime ụzọ atọ na-akọ na-eri anụ oriri ma ọ bụ anụ anụ.
N'ihe oriri nke deer na elk zuru ebe nile ma ọ bụghị ihe àmà a na-ahụ anya nke nnyefe ma edepụtara ya, o yighị ka ọtụtụ ndị na-eri anụ na elk anụ aficionados ga-akwụsị ha oriri. Ya mere, a na-atụ aro na ndị dinta na-akpachara anya mgbe ị na-achụ nta.
Ụfọdụ ụlọ ọrụ na-ahụ maka anụ ọhịa na-eleba anya na CWD zuru oke n'ọhịa anụ ọhịa na elektị na-eji ule. Ọ dị mkpa ịlele na ebe nrụọrụ weebụ na ndị isi anụ ọhịa na-achị maka nduzi ma zere ịchụ nta ndị mmadụ na-amata CWD.
N'ụzọ dị oke mkpa, ọ bụghị niile nyochaa CWD na anụ ọhịa ọhịa na elk. Ọzọkwa, ule na-adịghị mma maka CWD apụtaghị na onye ọ bụla na-agbada ma ọ bụ elk adịghị enwe ọrịa. Ka o sina dị, ohere nke onye na-agbada ma ọ bụ onye na-enwe nlele na-ezighị ezi anaghị ebuli CWD elu.
Nke a bụ ụfọdụ ndụmọdụ maka dinta banyere CWD:
- Ejila aka, gbaa ma ọ bụ rie ụra ma ọ bụ elekọn na-ele ọrịa anya ma ọ bụ na-eme ihe n'ụzọ dị iche
- Zere ụzọ-igbu
- Ọ bụ ezie na ị na-eji ejiji na-akwa akwa, na-eyi uwe elu ma ọ bụ na-etinye aka na roba, na-ebelata nchịkwa gị ma ọ bụ akụkụ ndị ọzọ, anaghịkwa eji arịa ụlọ ma ọ bụ arịa kichin
- Tụlee ịchọta mgbada ma ọ bụ nkpuchi nke ị na-eme atụmatụ ka a rie ya maka CWD
- Ọ bụrụ na ị na-egwu egwuregwu na-ere ahịa, rịọ ka a kwadebe anụ gị iche iche site na deer na elk
- Enwela anụ ọhịa ma ọ bụ ube nke na-anwale ezi ihe maka CWD
- Lelee na ndị isi obodo anụ ọhịa ka ha mụta ma a na-akwado ma ọ bụ choro nlele nke nna ma ọ bụ okenye maka CWD
N'ihe gbasara anụ ahịa azụmahịa na anụ ugbo, Ngalaba Nlekọta Ọrụ Nlekọta Ọrụ Nleta na Ngalaba Na-ahụ Maka Nchịkwa na United States na-arụ ọrụ usoro ntinye akwụkwọ nke CWD. Ihe omume a bụ afọ ofufo, ndị na-azụ anụ na-ekwenyekwa ka ha na-elekọta anụ ụlọ ha iji nwalee. Ọ bụghị ndị nwe ụlọ ahịa azụmahịa niile na-ekere òkè n'usoro ihe omume ahụ. O nwere ike ịbụ ezigbo echiche na ị na-eri anụ ma ọ bụ anụ anụ sitere n'aka ndị ahịa na-ekere òkè n'usoro ihe omume ahụ.
Ụdị na Ụdị Ala Ụfọdụ
N'afọ 2014, Kuznetsova na ndị ọrụ ibe anyị chọpụtara na ụfọdụ ụdị ala dị na ndịda ọwụwa anyanwụ Alberta na n'ebe ndịda Saskatchewan (akụkụ nke Canada) nwere ike iburu ndị prions bụ ndị ọrụ maka CWD.
Dị ka ndị nnyocha ahụ si kwuo,
N'ikpeazụ, ala nwere ọgaranya nwere ike itinye eriri ọcha na-eme ka mmerụ ha dị ka ụrọ mineral montmorillonite. Ngwurugwu nke ala di iche iche di iche iche ma adighi nke oma mara, ma enwere ike imetuta mmekorita prion-ala. Ihe ndị ọzọ dị mkpa gụnyere onyinye gụnyere ala pH, ngwakọta nke ngwọta ala na ọnụọgụ nke ọla (metal oxides) .... Ala ndị dị na mpaghara CWD-endemic nke Alberta na Saskatchewan bụ Chernozems, nke dị na pasent 60% nke mpaghara ahụ dum; ha n'ozuzu ha dika ihe ederede, ihe omimi nke ugbo na ihe ndi ozo di n'ime ala, enwere ike iwere dika ugbo ala, ala nke mpemota (smectite) nke nwere carbon carbon nke 6-10%.
Ụmụ anụmanụ na-eri ala iji gboo mkpa ha. A na-eweghachi ala a n'ala dị ka nsị ma ọ bụ ozu. Ya mere, prion nwere ike ịbanye n'ime ala. Ọ na-egosi na prions na-etinye aka na ụrọ nke ọma.
Okwu Site
Ka ọ dị ugbu a, ọ dịbeghị egosi na a na-egbusi ọrịa site na nwa agbada ma ọ bụ na-ekpuchi ụmụ mmadụ; Otú ọ dị, ndị ọkachamara na-enwe nchegbu banyere ihe ize ndụ ahụ. Ogologo oge na-egbusi ọrịa dị ka ọrịa ehi na-egbu egbu, bụ nke edepụtara ka ọ gbasaa site na ehi si ụmụ mmadụ.
Mgbe ị na-eri venison ma ọ bụ anụ anụ, ọ bụ ezi echiche ịchọrọ nlezianya ụfọdụ ma chọpụta ntụziaka site n'aka ndị isi obodo. Na egwuregwu anụ ọhịa, anaghị eri anụ site na deer ma ọ bụ nkpuchi nke na-egosi ọrịa. Ọzọkwa, ọ bụ ezigbo echiche ịnweta anụ ọhịa anụ ọhịa ma ọ bụ anụ anụ nke anwalere maka CWD.
Mgbe ị na - azụ anụ anụ ahịa ma ọ bụ anụ ugbo, jide n'aka na a kwadoro anụ a dị ka enweghị CWD.
> Isi mmalite:
> Ọrịa Na-efe Ọdachi. CDC.
> Kuznetsova A et al. Ọrụ dị ike nke ala ala na mgbasa nke CWD na n'ebe ọdịda anyanwụ Canada. Prion. 2014; 8 (1): 92-9.
> Prusiner SB, Miller BL. Ọrịa Prion. Na: Kasper D, Fauci A, Hauser S, Longo D, Jameson J, Loscalzo J. eds. Ụkpụrụ Harrison nke Ọgwụ Ngwá Ọgwụ, 19e New York, NY: McGraw-Hill; 2014.
> Nje Virus na Ụgha. Na: Levinson W. eds. Nyocha banyere Medical Microbiology na Immunology, 14e New York, NY: McGraw-Hill.