A na-ebute ụzọ nlekọta ahụike na-agbanwe mgbe niile, mana ahụmahụ gị na onye ọrụ gị n'ozuzu agbanwebeghị nke ahụ karịa afọ 50 gara aga. Tụlee nke a: A na-emepụta stethoscope nke a na-ejikarị eme ihe taa na 1816. A na-emepụta ọbara mgbali ọbara n'afọ 1881. Ọbụna akwụkwọ ndekọ ahụ ike (EMR) , nke e mepụtara na 1972, dị ihe karịrị afọ iri anọ.
Enwere otutu ezi ihe kpatara na ndi oru ugbo di iche iche adighi anabata ngwa oru na mmezi ohuru ohuru. Otú ọ dị, ọsọ nke ime ihe ọhụrụ na-eme taa na-egosi na ngwọta dị elu na-erute ahịa ahịa karịa ngwa ngwa, mgbe ụfọdụ ọ na-agafe ndị nche ọnụ ụzọ ámá. E nwere olile anya ọhụrụ na ọganihu na nkà mmụta sayensị ike nwere ike dochie anya ụfọdụ akụkụ nlekọta ahụ ike. Ọ bụghị naanị na nkà na ụzụ nke na-akpata nkwụsịtụ-mmekọrịta anyị na ndị ọrụ ahụike na-agbanwe agbanwe, yana dị ka ndị dị otú ahụ, ndị na-ahụ maka ahụike na-enwe ịmegharị usoro ọgwụgwọ ha.
Ya mere, ọ bụ ezie na ọ bụ ezie na ọfịs ndị ọkachamara n'ozuzu nwere ihe eji eme ihe n'oge ochie, nkà mmụta ahụike na ahụike dijitalụ na-amalite ịmalite nlekọta nlekọta mbụ, nakwa na mpaghara ọgwụ ndị ọzọ. N'ịchọ ime ka nlekọta ahụike nwekwuo ike ịnweta, ahaziri onwe gị, na akụnụba, a na-atụle ụdị nlekọta ọhụrụ nke nwere ike imeri ụzọ ọdịnala a na-esi elekọta ahụike.
Ụkpụrụ Nlereanya nke Nlekọta maka Ụwa Ọhụrụ
Na 1973, Dr Lewis Thomas, bụ onyeisi oche nke Memorial Sloan-Kettering Cancer Center na New York, kwuru okwu. Ọ mere ka ọdịiche dị n'etiti "ụwa ochie nke nyocha na-ezighị ezi na ịchụ nta" na ụwa ọhụrụ nke ịnweta data na iji nkà na ụzụ. Dr. Thomas chere na ọ bụ ọdịnihu nke ọgwụ.
O kwenyesiri ike na ọ dị mkpa ka a chọpụta nlezianya dị mma maka nkà na ụzụ ka ngalaba nlekọta ahụike wee nwee ike irite uru site na ntinyekwu usoro. Ọ hụkwara na ọha na eze na-enwekarị nchegbu gbasara nkà na ụzụ dị egwu nke ha chere na ha zoro n'ụlọ ụfọdụ na-ahụ maka ụlọ ọgwụ.
Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ 45 gara aga, Thomas kwurịtara mmetụta nke nkà na ụzụ na nkà mmụta ọgwụ na-atụ aro itinyekwu ego na sayensị iji dozie ụfọdụ n'ime ihe omimi nke oge ya. N'ụbọchị ndị a, nkà na ụzụ nwere ike inye ọtụtụ ngwọta ọhụụ ọhụrụ na nsogbu ndị yiri ka ọ bụ ndị a na-apụghị imeri emeri. Otú ọ dị, e nwere ụfọdụ ndị ka na-enwe obi abụọ na ọrụ ahụike dijitalụ na-arụ ọrụ na nkà mmụta ọgwụ kwa ụbọchị. Ọ bụ ezie na mmadụ ole na ole ga-arụ ụka na nkà mmụta ọgwụ n'oge a na-eji teknụzụ dịka ngwá ọrụ iji na-elekọta, usoro nlekọta nke na-adabere na nkà na ụzụ emebeghị nke ọma.
E nwere ihe ịrịba ama na nke a nwere ike ịgbanwe na nso nso. E nwere ọtụtụ mmalite ahụike na-enwe ọchịchọ imebi mmekọrịta dị n'etiti ndị ọrịa na ndị ọkachamara n'ozuzu ya. Ndị ọsụ ụzọ ọhụrụ a nke ahụ ike na-eme ka "onye ọ bụla" nweta "ụwa ọhụrụ" nke nkà na ụzụ.
Kedu ka eji eji technology eme ihe ugbu a?
Otu ihe atụ dị otú ahụ bụ n'ihu, ntọala Silicon Valley malitere site na onye ntụgharị Google.
Iji mee ka onye ọ bụla nwee afọ ojuju ya, Forward na-ejikọta ọgụgụ isi na nyocha mmadụ. Ụlọ ọrụ dọkịta ha gụnyere nyocha ahụ nke na-enye ozi ngwa ngwa banyere ọrụ ahụ dị iche iche, nyocha DNA site na mmiri, na nyocha ọbara nke oge na-enye ndị nwere ahịa ahụike na minit 15.
Kama onye ahịa na-akwụ ụgwọ maka nleta ọ bụla, Ntugharị nwere ụdị nlele nke ọnụahịa, nke gụnyere 24/7 ịnweta ndị ọkachamara ahụike site na ngwa ngwa ha. Ndị otu ahụ na-agụnye nlekọta ahụike na-aga n'ihu site n'iji ha na-enye ihe ọmụma nkà na ụzụ.
Ndị ọrụ dịka aga n'ihu na-agbanwe ụzọ anyị si eji mmekọrịta anyị na ndị ọkachamara n'ozuzu anyị ma nwee ike ịgbasawanye ụzọ anyị si elele anya na nlekọta ahụ ike.
Ụlọ ọrụ Connecticut maka Nlekọta Inyeaka Nlekọta (CIPCI) bụ ụlọ ọrụ ọzọ nke na-achọ ịmepụta Ụlọ Ọrụ Nlekọta Isi nke Ọdịnihu. Mmekọrịta n'etiti Saint Francis Hospital na Medical Center na Mahadum nke Connecticut School of Medicine, ụlọ akwụkwọ ahụ nọ na-agba ọsọ kemgbe 2010. Ha nwere mmasị na ụzọ isi mee ka ahụike ahụ nwee ọganihu site n'inweta nkà na ụzụ dị mma na nhazi ụlọ ọrụ dị mma. Ụfọdụ n'ime isi ihe ha na-agụnye gụnyere ilekwasị anya n'ịdịkwuo njikọ ọrịa, iji telemedicine eme ihe, ịmepụta ngwa ngwa ngwa ngwa na ịmepụta ngwá ọrụ ịntanetị nke ọma.
Nye ọtụtụ ndị ọrịa, ọ nwere ike ịba ụba ma dịkwuo mma iji jikwaa ọnọdụ ha site na nlekọta onwe onye na nlekota nlekota oru . Iji gosipụta otu nlekọta nwere ike isi jikwa ebe dị anya, CIPCI na-enye ihe atụ nke ndị ọrịa na-eji ngwaọrụ ikuku na-ezigara ha ngwa ngwa ahụike kọmputa . A na-eji ozi ederede ederede yana nkata vidiyo iji meziwanye ọbịbịa na nlekọta nlekọta. CIPCI na-agbali ịnye ahụmahụ nlekọta bụ isi nke na-agafe nleta ụlọ ọrụ ahụ. Olileanya ha bụ ịbụ ebe ọ bụla onye ọrịa ahụ nọ ná mkpa. Ha na-echekwa otu esi eme ka mmekorita na nkwurịta okwu n'etiti ndị otu dị iche iche na-arụ ọrụ site na ịmepụta otu ụlọ ọrụ maka ịgba mbọ ijikọta ọrụ. CIPCI na-ejikwa teknụzụ rụọ ọrụ ụfọdụ na-ewe oge, dị ka ọgwụ ntinye ọgwụ.
Mgbanwe anyị nwere ike ịtụ anya na 2022
Ụlọ ọrụ dọkịta dị elu na-akwalite n'ihu na CIPCI nwere ike ịdị ka echiche ndị ọhụụ. Otú ọ dị, usoro ahụ ike na ụwa dum na-akwado onwe ha maka ikuku na nkà na ụzụ-eme ka ụdị nlekọta dị mma. Ụlọ Ọrụ National Health Service (NHS) bipụtara akwụkwọ nke depụtara ụfọdụ mgbanwe ndị ọrịa nwere ike ịtụ anya n'aka ndị dọkịta na afọ ole na ole na-esote. Nyocha na nlekọta ntanetị bụ nnukwu akụkụ nke atụmatụ NHS.
Telemedicine na ịntanetị ga-abụ n'oge na-adịghị anya, na-ewepụ nsogbu nke ụlọ ndị na-echere. Mgbanwe ọzọ nwere ike ịbụ oge anyị na dọkịta anyị na-eji. Obere oge ezigara ndị ọrịa ụbọchị ndị a na-arịwanye elu dị ka ndị na-adịghị ike, karịsịa maka ndị ọrịa nwere ọnọdụ dị mgbagwoju anya na ọtụtụ ọrịa. Dị ka ụfọdụ amụma si kwuo, onye ọchịagha nke ọdịnihu ga-enwe ike ịnye oge na-agbanwe agbanwe ma nwekwuo ike ịmalite ịhọpụta iji kwado mkpa anyị n'egbughị oge.
Ka ọ na-erule afọ 2022, ndị ọrịa nwere ike ịtụ anya na ha ga-eji aka ha gwọọ ya na dibịa ha ma nwee ike ịnweta akwụkwọ ndekọ ahụike ha, usoro ntugharị, na akwụkwọ ọ bụla ha nwere ike inweta online. Dika teknụzụ nke ihe ọmụma na-aga n'ihu na-eme ka ndị ọrịa mara mma ma melite ike ha iji jikwa ọnọdụ nke aka ha, a ga-eme ka e mesie ike ịme mkpebi n'ikpe na ọbụna karịa karịa ugbu a. Ọzọkwa, uru nke ndị na-arụ ọrụ n'ịntanetị na ndị na-elekọta ndị na-ahụ maka ịntanetị nwere ike ịbawanye oge. N'ọdịnihu, nlekọta ndị isi bụ isi ga-apụ n'ụlọ ọrụ dọkịta na n'ụlọ anyị (ma ọ bụ ọnọdụ ọzọ nke nhọrọ anyị) site na ịntanetị dị iche iche na ngwaọrụ dijitalụ.
Mkpụrụ ndụ ndị na-agwọ ọrịa bụ mpaghara ọzọ nke sayensị nke na-aga n'ihu ngwa ngwa. Ọdịiche dị iche iche nke mkpụrụ ndụ ihe nketa na -adịwanye ngwa ngwa, ebe nlekọta ntụrụndụ bụ isi anaghịzi eme ka ndị nche ọnụ ụzọ. Nlekọta nyocha nwere ike iji sample nke mmiri ma ọ bụ ọbara chọpụta mkpụrụ ndụ nke ọrịa onye ọrịa maka ọrịa ụfọdụ. A na-atụlerịrị nke a dịka ụzọ dị mkpa maka igbochi ọrịa kansa, gụnyere ara , anụ nwanyị, na-arịa ọrịa na-arịa ọrịa prostate.
Ebe ọ bụ na nchọpụta mkpụrụ ndụ na-eweta ọtụtụ ajụjụ ọhụrụ, ọ ga-adị mkpa ka ọrụ dọkịta ahụ nwee ọganihu iji gbasaa iji tinye nkọwa ziri ezi nke nsonaazụ, yana inye nduzi ndidi. Ndị ọrịa ga-achọ ịghọta ihe ọ pụtara. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na achọtara ihe nketa, onye dọkịta nwere ike inye ndụmọdụ ma ọ bụrụ na a ghaghị ịnwale nwa / ikwu. Nke a na-egosi na ndị ọkachamara na-ahụ maka mkpa ga-eme ka mma ha mara banyere mkpụrụ ndụ ihe nketa.
Ngwa Ọgbara ọhụrụ nke Ndị Ọrịa
Teknụzụ na ngwaọrụ dijitalụ nke ndị ọrịa nwere ike iji onwe ha ugbu a bụ nnukwu ihe na-elekwasị anya na nlekọta ahụike na ahụike na ahụike. A na-ekwukarị ngwa ngwa ngwa ngwa na ngwa ngwa maka okwu nlekọta n'ọdịnihu. Ka ọ dị ugbu a, ọ dị mwute ikwu na ọtụtụ n'ime ngwa ahụike ahụ dị na-ahụbeghị nke ọma iji hụ na ha na-agbaso ụkpụrụ omume ọma. Brenda K. Wiederhold, onye nchịkọta akụkọ nke Cyberpsychology, omume na ịkparịta ụka n'Ịntanet , na-ekwu na a ghaghị nyochaa ngwa ngwa gbasara ngwa ngwa iji hụ na ọrụ ha dị irè. A na-enwekarị nsogbu ndị a na-ahụ maka nsogbu a.
Dịka ọmụmaatụ, nchọpụta nke 2016 gosiri na ọ bụ nanị ihe dịka pasent 10 nke ngwa ngwa ọ bụ iji nyere ndị dara mbà n'obi aka akwadola ihe àmà. Iji dozie ọdịiche a, a malitelarị mmemme nyocha ngwa ngwa n'ọtụtụ ebe. Dịka ọmụmaatụ, na UK, NHS Digital na NICE na-arụ ọrụ na iwu ngwa ngwa n'ọdịnihu iji melite ogo onyinye ndị a. Mgbe a chọpụtawo nkà na ụzụ a n'ụzọ ziri ezi, ndị dọkịta ga-enwe ike ịkwado ndị na-arịa ọrịa na-egosi ndị akaebe. Nke a ga-eme ka nchebe na mma nke nhọrọ ndị dị otú ahụ na-enye aka, yana itinye aka na uru ha na-adọrọ adọrọ na ndidi.
Igwe azu a na-adighi ike na-aghọ akụkụ dị mkpa nke usoro nlekọta ahụ ike anyị, kwa. Anyị nwere ike ịtụ anya na n'ọdịnihu, ndị ọkachamara n'ozuzu ga-enwe ike ịdabere na ozi oge oge site na wearables. Nke a nwere ike ịrụ ọrụ dị mkpa na nlekọta ahụ ike, karịsịa mgbe ị na-emeso ndị ọrịa na-adịghị ike. Nchịkọta anakọtara site na ngwaọrụ ndị nwere ike iwepụ ọnọdụ ga-enwe ike ịkụziri onye na-elekọta ahụ ma ọ bụrụ na ọ bụla amaokwu ịdọ aka ná ntị nke ọnọdụ ahụ ike dị.
Otú ọ dị, ndị ọkachamara ụfọdụ kwenyere na ọ bụ ọtụtụ ihe ịma aka na-eji ọtụtụ ihe egwu, gụnyere ndị ọrịa na-enweghị mmasị na ngwaọrụ na ngwa dị iche iche. Ọzọkwa, ụfọdụ ndị ka na-atụkwasịghị nkà na ụzụ ahụike na-aga n'ihu n'ihu, nke na-egosi na ụfọdụ ihe omume Lewis Thomas kọwara na 1973 na-anọgidesi ike. O yikarịrị ka usoro iwu na oge ka mma ịkwado ntụkwasị obi nke ndị na-azụ ahịa na ịzụlite ụdị ahụike ọhụrụ metụtara nkà na ụzụ n'etiti otu nnukwu ọrụ nke ndị ọrụ.
> Isi mmalite:
> Huguet A, Rao S, Rozario S, et al. A nyochaa nyocha nke usoro nlekọta ahụike na mmezigharị na-arụ ọrụ ngwa ngwa maka ịda mbà n'obi. Plos ONE . 2016; (5).
> Royal College of General Practitioners. GP 2022. Ọhụụ maka omume n'ozuzu na NHS n'ọdịnihu. 2013.
> Thomas L. Commentary: Ọdịnihu nke Ọmụmụ Sayensị na Nkà na Ụzụ na Ahụike. BioScience. 1974; 24 (2): 99-105.
> Wiederhold B. Nlekọta Ahụike Ahụike Dị Ukwuu, mana Nnyocha Na-egosi Ihe E Ji Nyocha Na-enweghị Ntụle. Cyberpsychology, Àgwà & Nhàkọrịta mmekọrịta . 2015; 18 (6): 309-310.