Ịmara ihe ndị bụ isi nke mkpụrụ ndụ ihe nketa nwere ike inyere gị aka ịghọta nsogbu mkpụrụ ndụ ihe nketa
Ndị ọkà mmụta sayensị maara banyere mkpụrụ ndụ ihe nketa na-amụba kwa ụbọchị, na-eme ka nchọpụta ahụike na ọgwụgwọ yikarịrị ka ụbọchị ọ bụla. Ọ bụrụ na ị ma ọ bụ onye ị hụrụ n'anya achọpụtawo na ọ bụ mkpụrụ ndụ mkpụrụ ndụ, ọ pụrụ isiri gị ike ịnọgide na-agbaso usoro ndị a nile nke mkpụrụ ndụ ihe nketa. Nke a bụ ụfọdụ n'ime okwu nkịtị na ihe ị chọrọ ịma banyere ha.
Kedu DNA?
DNA (deoxyribonucleic acid) na-eburu mkpụrụ ndụ ihe nketa mkpụrụ ndụ gị. DNA mejupụtara chemicals-adenine, thymine, cytosine, na guanine ndị yiri ya - ndị a na-akpọ ntọala ma mee ka ha dị ka A, T, C, na G.. A na-emegharị ntọala ndị a ugboro ugboro iji mezuo DNA gị.
Gịnị bụ Gene?
Otu mkpụrụ ndụ bụ akụkụ dị iche nke DNA gị cell. A na-enye ntuziaka nke ụmụ anụmanụ maka ime ihe niile dị gị mkpa, karịsịa ndị na-edozi ahụ. I nwere ihe dị ka mkpụrụ ndụ 25,000. Ndị nchọpụta ka na-achọpụta ihe ọtụtụ n'ime mkpụrụ ndụ ihe nketa anyị na-eme, Otú ọ dị, ụfọdụ mkpụrụ ndụ anyị nwere ike ijikọta nsogbu dịka ọrịa cystic fibrosis ma ọ bụ Huntington.
Ndi na-edozi: Mgbochi Mgbidi
Ndị na-edozi bụ ihe eji emepụta ihe na-eme ka a na-akpọ amino acid. Ntinye nwere ike inwe nanị amino acids ole na ole ma o bu otutu puku. Ndị na-edozi na-abụ ihe ndabere maka ọtụtụ n'ime ihe ahụ gị dị ka mgbaze, na-eme ka ike, na-eto eto.
Ihe bụ isi nke Chromosomes
A na-ejikọta ụmụ mmadụ na ùkwù a na-akpọ chromosomes. Ụmụ mmadụ nwere okpukpu abụọ nke chromosomes, na - akpata 46 chromosomes ọ bụla. Nke abụọ, otu ụzọ, x na y chromosome, na-ekpebi ma ị bụ nwoke ma ọ bụ nwanyị, tinyere ụfọdụ àgwà ndị ọzọ. Ndi nwanyi nwere uzo chromosomes nke XX mgbe ndi mmadu nwere uzo chromosomes XY.
Nke ọzọ 22 ụzọ abụọ bụ chromosomes, bụ nke na-ekpebi ihe ndị ọzọ nke ahụ gị.
Ọdịdị Mmadụ?
Mkpụrụ ndụ mmadụ bụ ngụkọta zuru ezu nke usoro ntụziaka nke mmadụ. The Project Genome Project, nke e dechara n'afọ 2003, kọwara ụdị mkpụrụ ndụ mmadụ niile dị na DNA ma debe ozi na ọdụ data ka ndị nyocha niile wee nwee ike iji ya.
Ịghọta Ihe
Ụdị otu nke abụọ nke As, Ts, Cs, na Gs dị ezigbo mkpa na DNA gị. Mgbe ufodu, enwere ndudue-otu n'ime uzo abuo emeghariri, tinye ma obu ugboro ugboro. Nke a na-agbanwe akara nke otu mkpụrụ ndụ ma ọ bụ karịa ma a na-akpọ mmụba mkpụrụ ndụ. Mmetụta ụfọdụ na-adịghị njọ, ebe mwepụ ndị ọzọ nwere ike ịkpata ọrịa ma ọ bụ na-eduga n'ime afọ ime.
Ụzọ ọzọ usoro DNA gị nwere ike isi gbanwee bụ site na njehie na chromosomes gị. Akụkụ nke chromosome nwere ike ịkwụsị, gbanwee ya na akụkụ nke chromosome ọzọ, ma ọ bụ bụrụ nke a ga-etinye n'ime otu chromosome ahụ. Ọ bụrụ na nke ọ bụla n'ime ihe ndị a ma ọ̄ bụ mmejọ ndị ọzọ na-agbanwe mgbe ahụ, a makwaara dị ka nsụgharị, na-eme n'ime nzuzo nke mkpụrụ ndụ gị. Ị nwekwara ike ịnweta atọ nke chromosome, nke a maara dị ka trisomy, ma ọ bụ naanị otu chromosome, kama nke abụọ. Ọrịa ala, nke a na - akpọkwa trisomy 21, na - eme mgbe e nwere atọ nke chromosome 21.
Isi ihe
- > Burton, Jess, & Jon Turney. Nchịkọta Rough Guide nke Genes & Cloning . London: Rough Guide Ltd, 2007.
- > "Gịnị bụ Gene?" Ịghọta Genetics. Ụlọ nkà ihe ọmụma nke nkà na ụzụ. 21 Jan 2008.
- > "A Na-enweta Ngwọta Ọdịdị Ihe nketa." Howard Hughes Medical Institute. 21 Jan 2008.
- > "Ihe ndị bụ isi na ndị ọzọ." Learn.Genetics. Mahadum Utah. 21 Jan 2008.