Ọ bụrụ na ị hụla fim 2011 "Contagion," ị maara na ọ bụ ezigbo nail-biter. N'ime ya, ị na-agbaso ajọ ntiwapụ nke na-agbawa agbawa gburugburu ụwa ka ndị ọrụ ahụike ọha na eze na-agba ọsọ iji kwụsị ya. Ihe nkiri a, mgbe ụfọdụ, na-emenye ụjọ. Ọ dị nnọọ mma.
Ndị ọkachamara na-ahụ maka ahụike ọha na eze na-ahụ maka oria ojoo kwa ụbọchị, ọ bụ ezie na ọrụ ahụ anaghị adi mgbe niile dịka Hollywood ga-atụ aro, ọ bụ ọrụ dị mkpa maka ahụike ọha na eze-otu n'ime ọrụ 10 dị mkpa, n'ezie.
Akụkọ
A na-ejikọta ọgwụ na ahụike ọha na eze, ma ha na-abịakwute ahụike site na echiche abụọ dị iche iche. Ọ bụ ezie na ndị ọkachamara na-elekwasị anya mgbe nile n'ịchọpụta, na-agwọta, na ilekọta onye nwere ndidi n'ihu ha, ahụike ọha na eze na-ewere echiche zuru oke - nke obodo dum. Mgbe emere nke ọma, ahụike ọha na eze nwere ike ime ihe dị ịrịba ama: ọ dịghị ihe. Enweghị ọnyà. Enweghị nchekasị. Ọ dịghị ndụ furu efu. Ọ bụ ihe dị elu - ma eleghị anya na-apụghị ịchọta - ihe mgbaru ọsọ, ma ọ gụnyere akụkụ kachasị mkpa nke ahụike ọha na eze. Nke ahụ bụ, mgbochi.
Ọrụ iri ahụ dị mkpa malitere na mmalite nke afọ 90 na arụmụka banyere mgbatị ahụ ike. Na oge naanị atọ "isi ọrụ" maka ahụike ọha na eze nabatara: nchọpụta, mmepe iwu, na mmesi obi ike. Ọ bụ ezie na ha na-eduzi ụkpụrụ nduzi dị oke mkpa, ha dị oke nhata iji mee ihe bara uru. Ndị isi ahụike ahụike na-achọ inye ndị nlekọta ahụ ike na ndị na-eme iwu na-echekwa ahụ ike nke obodo ha. Nsonaazụ bụ nkwupụta nkwenye na-akọwapụta ọrụ dị mkpa onye ọ bụla na-arụ ọrụ na ahụ ike ọha na eze kwesịrị ịgbalịsi ike.
Nke a bụ ihe ha rutere.
Nyochaa Ọnọdụ Health iji Chọpụta ma dozie Nsogbu Ahụike Obodo
Akụrụngwa dị mkpa maka ọrụ ahụike ọha na eze bụ data. Enweghị ya, obodo amaghị ihe dị mkpa, ebe ihe kachasị mkpa kwesịrị ịgha ụgha, ma ọ bụ otu esi etinye ego n'ụzọ dị irè. Na "Contagion," ụlọ ọrụ ahụike ọha na eze dịka Ụlọ Ọrụ Maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa na Òtù Ahụ Ike Ụwa dịlarị ọkụ na nrịba nke ntiwapụ ahụ tupu ọtụtụ ndị amara na ọ na-eme n'ihi usoro nyochaa na ebe.
Enwere usoro gburugburu ụwa iji nyere aka ụda ụda ma ọ bụrụ na ihe na-adịghị mma. Ọ bụ ezie na ha na-adabere na ihe ndị dịka akụkọ sitere n'aka ndị dọkịta, na-eduzi nyocha, ma ọ bụ na-anwale ihe nyocha ụlọ ọrụ, ịntanetị enyela ụzọ ọhụrụ iji hụ na ọrịa na-efe efe na mmalite, ma ọ bụ tupu ha amalite. Ebe ohuru a na - akpọ nchọpụta nke ọrịa dijitalụ abiala iji nyere ndị ọkachamara ahụike ahụike aka na ndị na - eme nchọpụta na - achọpụta ngwa ngwa ngwa ngwa site na nsụgharị mkpirisi okwu na mgbasa ozi ma ọ bụ na - Usoro ndị a anaghị achọ naanị ọrịa ndị na-efe efe. Ileba anya na ọnọdụ ọhụụ nke obodo pụtara ịchọpụta ihe ndị dị ka mmerụ ahụ, ọrịa na-adịghị ala ala, na ọmụmụ ọmụmụ iji hụ ihe omume-ọ bụrụ na ọ dị.
Ọrụ a dị oké egwu. E kwuwerị, tupu ndị ọrụ ahụ ike ọha na eze enwee ike ime ihe ọ bụla iji mee ka ahụ ike nke obodo, ha aghaghị ibu ụzọ chọpụta ihe dị mkpa ka a rụọ.
Nyochaa ma nyochaa Nsogbu Ahụ Ike na Nsogbu Ahụike na Community
Ozugbo a kpọlitere mkpu, ndị ọrụ ahụ ike ọha na eze na-arụ ọrụ iji chọpụta onye kacha metụta na ihe mere. A raara ihe omuma sayensi zuru oke iji nyochaa usoro ahuike a. A na-akpọ ya epidemiology.
Ndị na-agwọ ọrịa na-achịkọta ma nyochaa data iji chọpụta otú e si ekesa ndị ọrịa ma ọ bụ ọnọdụ ahụ ike na ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ nyere, ihe dị mkpa ndị ahụ nwere, na - ihe kachasị mkpa-otú esi etinye nkọwa ahụ iji gbochie ikpe n'ọdịnihu. Mgbe e nwere salmonella ntiwapụ, ndị ọrịa na-arịa ọrịa na-ekwu okwu na ndị dara ọrịa, na-anakọta ihe ọmụma banyere ihe ha riri, na ịkọpụta ihe nri dị ka onye nwere ike ịdaba ka e wee wepụ ya na shelves.
Gwa, Na-akụzi, na-enyekwa Ndị Mmadụ Aka n'Ọnụ Ahụike
Ozugbo ndị ọkachamara ahụike ọha na eze mara ihe na-eme, onye ọ na-emetụta, ma-ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume-otu esi egbochi ya, ha na-agbasazi okwu ahụ na ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ.
Otu n'ime ihe atụ kachasị aga nke ọma nke ọrụ a dị mkpa bụ mkpọsa azụ na-ehi ụra. Mgbe ndị ọrịa na-efe efe n'ụwa nile malitere ịchọpụta ọnọdụ ihi ụra dị ka ihe dị ize ndụ maka ọrịa ọnwụ nwa ọhụrụ na mberede, American Academy of Pediatrics and other heath officers in the United States malitere ịkụzi ọzụzụ na-agba ndị nne na nna ume ka ha na-ehi ụra n'azụ ha, kama karia na afo ma obu akuku ha. Ndị na-ahụ maka ụmụaka na-ekwu banyere ya na ezinụlọ ndị ọrịa ha, e bipụtara akwụkwọ nta, ndị ọkachamara na-agakwa telivishọn iji gbasaa okwu ahụ.
O yiri ka ọ na-arụ ọrụ. Ọnụ ọgụgụ SIDS rutere site n'ihe karịrị pasent 50 n'ime afọ ndị na-esonụ mgbe ịmalitere mkpọsa ahụ.
Ịmekọrịta mmekọrịta na mmekọrịta nke obodo iji chọpụta ma dozie nsogbu ahụike
Obereghi bụ igbochi ọrịa na nkwado nkwalite ahụike nke otu ụlọ ọrụ na-eme. Ahụike ọha na eze na-adabere na nkwado na nkwado nke ndị dịgasị iche iche nke ndị nweere òkè iji nyochaa, dozie ma gbochie nsogbu ahụ ike. Nke a gụnyere ndị mmadụ n'otu n'otu na òtù ndị nwere ike ọ gaghị etinye aka na ahụike ahụ kpọmkwem, mana nkwado ha dị oké mkpa iji chịkọta ozi ziri ezi ma na-enye ndị mmadụ ume ka ha gbanwee omume ụfọdụ.
Dịka ọmụmaatụ, ọtụtụ usoro nlekọta ahụike ọha na eze agbanyewo na mpaghara na ndị mmadụ n'otu n'otu iji nyere aka na-alụso nje HIV ọgụ na ndị mmadụ bibiri. Kama iji ndị nwe ikike ịkọwa ozi dị mkpa, mmemme na-arụ ọrụ n'etiti netwọk ndị ọgbọ iji ruo ndị kacha nọrọ n'ihe ize ndụ maka ọrịa. A sị ka e kwuwe, ònye ka mma iji nyere aka mee mgbanwe dị mma na obodo karịa ndị mmadụ bụbu akụkụ ya?
Zulite atumatu na atụmatụ nke kwadoro Mgbalị Ahụ Ike Otu na Obodo
Ụfọdụ n'ime ọganihu ahụike ọha na eze kasịnụ nke narị afọ gara aga esiteghị na nke otu nkuzi ma ọ bụ obere ọrụ obodo. Ha sitere na mgbanwe mgbanwe iwu. Iwu ndu nchekwa ebe obibi, iwu oche belt, na ụkpụrụ kachasị mma maka mmiri ọṅụṅụ, dịka ọmụmaatụ, ihe niile mere ka enwee ọganihu dị mma na ahụike na nchekwa anyị.
Dịka ọmụmaatụ, usoro ọgwụ mgbochi ụlọ akwụkwọ, dịka ọmụmaatụ, mere ka ọganihu dị ukwuu n'ịbawanye ụba ịgba ọgwụ mgbochi ọrịa, ma, n'aka nke ya, ịlụso ọrịa ndị nwere ọgwụ mgbochi ọrịa dị ka measles na chickenpox. Ọ bụghị nanị na ihe ndị a chọrọ iji chebe ụmụaka ọ bụla, ma ọnụ ọgụgụ nke ịgba ọgwụ mgbochi dị elu mere ka ọ sie ike karị ka ndị ọrịa na-ekesa-usoro a maara dị ka ìgwè anụ ahụ-na- enyere aka ichebe ọbụna ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke ndị mmadụ.
Mee ka iwu na iwu ndị na-egbochi ahụike ma hụ na nchekwa
Usoro ahụike na-enye aka igbochi ọrịa ndị na-ebute nri site na ịchọrọ ụlọ oriri na ọṅụṅụ ịgbaso ụkpụrụ ụfọdụ, ma ọ ga-adị irè ma ọ bụrụ na ndị ọrụ ahụ ike apụtaghị inyocha ụlọ kichin? A pụkwara ikwu otu ihe ahụ maka ọgwụ. Nnyocha nke ụlọ ọrụ na-arụpụta ihe site na Nchịkọta nri na ọgwụ ọjọọ na-enye aka belata ihe ize ndụ na ngwaahịa ọgwụgwọ ga-emerụ. Atụmatụ nwere ike iduga ọganihu ahụike nke mmadụ, ma ọ bụrụ na a manyere ha.
Njikọ ndị mmadụ chọrọ ọrụ nlekọta ahụ ike
Ilekọta nlekọta ahụike na United States bụ usoro dị iche iche na-agbagwoju anya. Ma ị nwere ike ịhụ dọkịta mgbe ịchọrọ ị nwere ike ịdị iche na-adabere n'ọtụtụ dịgasị iche iche, gụnyere afọ gị, ọnọdụ gị, ọnọdụ akụnụba, ọnọdụ ahụike, na ọnọdụ ọrụ. Ụlọ ọrụ ahụ ike ọha na eze na-enyere aka hụ ụfọdụ n'ime ndị na-adịghị ike na ọnụ ọgụgụ obodo nwere ike ịnweta nlekọta ahụike-na ịnweta apụtaghị ịbịaru hụ dọkịta. Ọ pụkwara ịpụta ịkwaga njem na site n'aka ndị ọrụ ahụike, ịkwado ọrụ nlekọta na-enye, na nsụgharị kwesịrị ekwesị nke ihe onwunwe.
Otu n'ime ụzọ kachasị mkpa ngalaba nlekọta ahụike ọha na eze na-enye aka na-ejikọta ndị mmadụ na ọrụ bụ site na ụlọ ọrụ ahụike ọha na eze. Ọ bụ ezie na ebe ndị a na-enye nlekọta ahụike maka ndị na-enweghị ego na ndị a na-akwụghị ụgwọ, ha na-enyekwa ihe dịka agụmakwụkwọ ahụ ike, ndụmọdụ, na ọrụ nlekọta. Dịka ọmụmaatụ, Mmemme Na-ahụ Maka Nutrition Mmekọ Maka Ụmụaka, Ụmụaka, na Ụmụaka-nke a na-akpọ WIC-na-ejikarị arụ ọrụ nke ụlọ ọrụ ahụike na-arụ ọrụ iji hụ na ụmụaka niile n'agbanyeghị ego ha nwere ike inweta ezi nri na afọ ole na ole nke ndụ .
Mee ka ndị na-ahụ maka ahụ ike na ndị na-elekọta ahụike
Ọgwụ na-agbanwe agbanwe mgbe niile iji mee ka nchọpụta kachasị ọhụrụ na teknụzụ dị. Ọ bụ ya mere ndị ọkachamara ahụike na United States ji choro ịga klas iji nọrọ na nke oge. Ụlọ ọrụ nlekọta ahụike dịka Ụlọ Ọrụ Na-ahụ maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa, yana ngalaba nlekọta ahụ ike nke mpaghara, jikọta ya na ndị ọkachamara ahụike iji nye ọzụzụ na-aga n'ihu na isiokwu dịgasị iche iche, tinyere na ihe ndị dị ka bioterrorism na njikere nke mberede-ee, ọbụna na-azaghachi ihe okike ọdachi dakwasịkwara ahụike ọha na eze.
Nyochaa Irè, Nweta, na Ọdịmma Ọrụ Ahụike
Dịka ọ dị irè dị ka mgbalị ahụ ike ọha na eze bụ iji zọpụta ndụ ma melite ahụike nke obodo, a na-enwekarị ihe ndị a ga-eme. Nlekọta nlekọta ahụike dị n'okpuru nlekota na nyocha mgbe niile iji nyochaa na ha na-arụ ọrụ n'ezie, a na-enyocha mmemme ndị chọrọ ego iji jide n'aka na eji eji akụ na ụba eme ihe n'ụzọ dị irè.
Iji mee nke a, ụlọ ọrụ na-ele anya n'ọtụtụ dịgasị iche iche na-agụnye ọtụtụ ndị ọkachamara. Dịka ọmụmaatụ, ndị nchekwa akụ na ụba, nwere ike inyere aka chọpụta uru nke mgbanwe mgbanwe iwu. Ndị na-agwọ ọrịa AIDS na-eleba anya na ọrịa dị iche iche n'etiti ndị na-esonye otu usoro ahụ ike iji hụ ma ọ dị mma. Ndị na-ahụ maka biostatistians na-enyocha data site na nyocha na akwụkwọ ahụike iji chọpụta ma ụfọdụ ndị ahụike na-egosi na ndị bi na ya agbanweela. Ọ bụghị nanị na nsonaazụ ndị a site na nyocha ndị a na-enyere aka melite mmemme, mana nghọta ejikọta pụkwara iji maka ndepụta mbụ dị mkpa karịa.
Nchọpụta maka Nghọta Ọhụrụ na Ngwọta Ndị Ọhụụ Na-akpata Nsogbu Ahụ Ike
Otu n'ime ụzọ kachasị mkpa ọrụ ahụike ọha na eze na-arụ iji chebe ahụike na nchekwa nke obodo bụ site na ịjụ ajụjụ, nchịkọta data, na ịchọta ụzọ ọhụrụ na ụzọ kacha mma isi edozi nsogbu. Nnyocha nchọpụta ahụike ọha na eze mere na mberede ụgbọ ala wetara anyị ụgbọala na belt oche. Nnyocha ndị na-aga n'ihu banyere anomaly eze na-eduga nsonye fluoride n'ime mmiri ọṅụṅụ. Nghọta nke ọma banyere usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-eme ka e nwee ọgwụ ndị na-emepe emepe nke zọpụtara ọtụtụ nde ndụ na ijeri dollar.
Ya mere ee e, ahụike ọha na eze abụghị ezigbo ọkụ. Ma, ọ mara ezigbo mma.
> Isi mmalite:
> Ụlọ Ọrụ maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa. Ụlọ Ọrụ Ahụike Ọha na 10 Ọrụ Nlekọta Ahụike Dị Mkpa.
> The Community Toolbox. Isi nke 2: Nkebi nke 7. Ọrụ Nchịkọta Mmadụ iri dị mkpa. Centre maka Health na Development Community na Mahadum Kansas.