Ụkwara nta (TB) bụ ọrịa na-efe efe na-akpata ọrịa Mycobacterium ụkwara nta , nje nke na-eto ma na-ekewa n'ime sel. Ọrịa, nke na-amalite n'ime ngụgụ, na-akpata nodules dị ka tubercles. Ka oge na-aga, ọrịa ahụ nwere ike gbasaa na akụkụ ndị ọzọ, gụnyere akụrụ, ụbụrụ, na spine. A na-eji ọgwụ nje eme ihe maka ụkwara nta, ọ bụ ezie na ọgwụgwọ anaghị adị mfe ma ọ bụ dị irè.
TB abụghị ihe a na-agwọ ọrịa na United States ma ọ nwere ike ịnwụ ma ọ bụrụ na a hapụghị ya.
Akụkọ mkpirikpi
TB anọwo gburugburu ruo ọtụtụ iri puku afọ. A na-akpọkarị ya "oriri" n'ihi ụda ọnwụ dị egwu ọ nwere ike ịkpata. Tupu afọ ndị 1940, mgbe ọgwụ streptomycin bịara, ọ dịghị ihe dị ukwuu a pụrụ ime maka ọrịa ahụ. A na-eche na ikuku ọhụrụ, ezi nri dị mma, na ìhè anyanwụ na-enye aka, ma ọ bụghị ọrụ mgbe niile. N'ọnọdụ ụfọdụ, ndị dọkịta gbalịrị iwepu anụ ahụ na-arịa ọrịa. Malite na narị afọ nke 17 ruo narị afọ nke 19, a kwenyere na otu n'ime mmadụ ise nwụrụ site na ụkwara nta.
Ọbụna onye na - egbu egbu n'ụwa niile, ụkwara nta anaghị adịkarị na United States karịa ka ọ dịbu, ọ bụ ezie na ọrịa na - arịwanye elu n'afọ ndị na - adịbeghị anya. Dị ka Ụlọ Ọrụ Na-ahụ maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa (CDC) si kwuo, a na-akọ ndekọ ikpebi Ụdị TB na 9,272 na United States n'afọ 2016.
Achọpụtaghachiri TB na United States na akụkụ nke ga-esi na mba ndị TB na-ebute ọrịa, nakwa na ha na-akpakọrịta na ọrịa AIDS.
Mgbaàmà
Mgbe onye nwere ahụike na-ebute ụkwara nta, usoro mkpụrụ ndụ ha na-emekarị ka ọ ghara ibute nje ahụ ma mee ka nje bacteria TB banye na-adịghị arụ ọrụ nke na-akpata enweghị mgbaàmà na anaghị efe efe; a maara nke a dị ka ọrịa TB latent.
Ọ ga-ekwe omume ibi ndụ na TB na-anaghị adịte aka ma ọ bụrụ na ọ naghị emepụta ụdị ọrịa ahụ.
Ọ bụrụ na usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ adịghị ike, Otú ọ dị, ọrịa ahụ nwere ike ịmalite ọrụ, na-akpata mgbaàmà na ọrịa na-efe efe. Ihe dị ka pasent 3 ruo pasent 5 nke ndị mmadụ na - emepụta TB arụsi ọrụ n'ime otu afọ nke na - enweta nsonaazụ ọma site na nyocha akpụkpọ anụ TB.
Mgbaàmà mbinye aka nke TB arụ ọrụ bụ ụkwara dị njọ nke na-emepụta phlegm ọbara ma nwee ike ikpebi izu atọ ma ọ bụ karịa. Ihe mgbaàmà ndị ọzọ na- agụnye ihe mgbu obi, ike ọgwụgwụ, agụụ na-agụ, ụkọ ihe, ahụ ọkụ, ụda mmiri, na ụbọ mmiri.
Eme
Ọrịa ụbụrụ bụ ọrịa na-efe efe, na-ebugharị site na ụmụ irighiri mmiri ndị a tọhapụrụ n'ime ikuku mgbe ụbụrụ onye na-efe efe, ọnyà, ma ọ bụ sneezes. Ihe ize ndụ maka ọrịa bụ ihe kachasị ukwuu maka ndị na-anọ ogologo oge na-emechi emechi-dịka ụgbọelu, ụgbọ ala, ma ọ bụ obere ogige-ndị nwere ọrịa.
TB bụ nnukwu ahụ ike na ọtụtụ mba, karịsịa ndị na-emepe emepe. Akppowo ya "oria nke ịda ogbenye" n'ihi na o juputara na ebe ndi nwere nsogbu onodu aku na uba nke na eme ka ndi mmadu biri na ndi mmadu na-eri nri na ndi ozo. Ọ bụ ezie na ụkwara nta adịghị na United States, ọ na-anọgide na-enwe nsogbu na ụlọ ọgwụ, ụlọ mkpọrọ, na ebe obibi ndị na-enweghị ebe obibi, ebe ọnọdụ juru ebe niile.
Ndị na-adịghị ike usoro ọgwụgwọ na-esikarị n'ihe ize ndụ maka TB. Nke a na-agụnye ụmụaka, ndị agadi, ndị nwere ọrịa ma ọ bụ ọnọdụ nkwarụ (dịka nje HIV), ndị na-ewere ọgwụ ndị na-enye nsogbu (dịka ịgwọ ọrịa autoimmune ma ọ bụ mgbe a gbanyechara akụkụ ahụ), na ndị mmadụ na-agwọ ọrịa cancer.
Nchoputa
Ọ bụrụ na i chere na ị nwere TB arụsi ọrụ ike, kpọọ onye na-eweta ahụike gị ka ịzie maka ule TB . Ihe a na-ejikarị ejiri mee ihe bụ nyocha anụ ahụ Mantoux, nke a na-eme site n'ịgbanye obere nje bacteria TB n'okpuru akpụkpọ ahụ n'isi gị. Ọ bụrụ na ịnwe mmeghachi omume na-adịghịzi ahụ, ọzịza ga-ebute na saịtị ịgbawa ahụ n'ime ụbọchị abụọ ma ọ bụ ụbọchị atọ.
Mgbe ufodu, enwere ike inye ule ugbua n'egbughiri na nje bacteria (tupu izu iri ato na izu iri) maka nzaghachite ozo. Ọ bụrụ na ịnwale ule, ị ga-anwale nyocha ọzọ, gụnyere X-ray obi na omenala nje ma ọ bụ nnyocha nyocha nke microscopic nke sputum (phlegm).
Enwekwara ule ọbara iji chọpụta TB, nke a maara dị ka interferon gamma release dosays (IGRAs), ọ bụ ezie na ha anaghị eji dị ka ugboro ugboro.
Ọgwụgwọ
A na- emeso ụkwara nta na ọgwụ nje . Ọgwụgwọ na-emekarị izu isii na asatọ nke ngwakọta nke ọgwụ anọ, na-esote ọgwụ abụọ ọzọ, maka oge zuru ezu nke ọnwa isii ruo ọnwa itoolu. Ụzọ a kapịrị ọnụ maka gị na-adabere n'ọnọdụ gị na ahụike zuru ezu.
Ọ dị ezigbo mkpa ịgbaso ntuziaka dọkịta gị maka ọgwụgwọ TB, ọbụna mgbe ihe mgbaàmà gachara. Egwu ọgwụ zuru ezu dị mkpa iji gbuo nje bacteria TB. Enweghị ike ịmezu ihe zuru oke nwere ike iduga nchịkwa na-adịghị mma, ogologo oge ọrịa ahụ, na ụkwara nta na-eguzogide ọgwụ nje, usoro ọgwụgwọ nke na-adịchaghị irè ma nwee mmetụta ndị ọzọ karịa ọgwụ ndị mbụ.
Na-egbochi nnyefe
Ọ bụrụ na ịnweta nyocha dị mma nke ụkwara nta, ị ga-agwa gị ka ị ghara ịga ọrụ ma ọ bụ ụlọ akwụkwọ ruo mgbe dọkịta gị kpebie na ị naghịzi efe efe (ihe dị ka izu abụọ ma ọ bụ izu mgbe ịmalitere ọgwụgwọ, ma nke a nwere ike iburu izu isii). Ruo oge ahụ, zere ndị gị na ha na-akpakọrịta mgbe niile. Cheta ụkwara n'ime anụ ahụ ma tụfuo ya na akpa akara.
N'ọtụtụ ọnọdụ, a na-enyocha ndị na-arịa TB na-arụsi ọrụ ike ma na-agwọ ha n'ụlọ pụrụ iche nke ụlọ ọgwụ na-eme ka ọ ghara ịkwasa ndị ọzọ. Mgbe a kwụsịrị n'ụlọ ọgwụ ahụ, ndị ọrụ ahụ ike ọha na eze ga-enye gị ntụziaka maka ịlaghachi ọrụ ma ọ bụ ụlọ akwụkwọ. A ga-anwale ndị gị na ha nwere kọntaktị maka ọrịa.
Okwu Site
Mgbe ị na-achọpụta na ụkwara nta na-arịa ọrịa nwere ike ịme egwu, prognosis dị mma. Ọtụtụ mgbe nke TB bụ ihe a pụrụ ịgwọta na ngwọta ọ bụrụhaala na ị na-agbaso ntụziaka nke dọkịta gị ma were ọgwụ gị kpọmkwem dị ka edepụtara ya.
> Isi mmalite:
> Ụlọ Ọrụ maka Nchịkwa Ọrịa. Nkewa nke mkpochapu ụkwara nta. Ụkwara nta (TB). https://www.cdc.gov/tb/?404&https://www.cdc.gov:443/tb/default
> Mims CA, et al. Medical Microbiology. 1993. Mosby-Year Book Europe Limited. London.
> Salyers AA na Whitt DD. Pathogenesis nke bacterial: Mmetụta Dị Mkpa. 1994. American Society for Microbiology. Washington, DC
> Òtù Ahụ Ike Ụwa. Ụkwara nta. http://www.who.int/tb/en/