Ihe karịrị ijeri mmadụ abụọ, otu ụzọ n'ụzọ atọ nke ndị bi n'ụwa , na-ebute ụkwara nta (TB). Dị ka Òtù Ahụ Ike Ụwa si kwuo, e nwere ihe dịka nde mmadụ 10.4 na nde mmadụ 1.7 na ọrịa ahụ na 2016 naanị. United States weere 9,272 n'ime ndị nyocha ọhụrụ ahụ.
Ọ bụ ezie na bacteria na-ebute nje bụ ezigbo ihe kpatara TB, enwere ọtụtụ ihe nwere ike ime ka ị bụrụ ọrịa ahụ.
Ịmara ihe ihe ndị a nwere ike inyere gị aka ime ihe ma belata ihe ize ndụ gị.
Nje bacteria
A na-akpata nje ụbụrụ n'ime ezinụlọ ezinụlọ Mycobacterium.
- Mycobacterium africanum
- Mycobacteria bovis
- Ọrịa mycobacterium
M. africanum , dị ka aha ahụ pụtara, bụ ihe a na-ahụkarị n'Africa, ebe ụkwara nta na -akpata ụkwara nta n'ọtụtụ akụkụ ụwa. Abụọ nje abụọ a na-akpata ọrịa TB na ụmụ mmadụ. M. bovis dị iche iche na ọ na-emetụta ehi. Ịṅụ ihe ọṅụṅụ ara ehi na-enweghị anụcha ma ọ bụ mgbasa ozi ndị ọzọ na-akpata ọrịa ụmụ anụmanụ maka obere pasent nke ụkwara nta mmadụ.
Ọrịa mycobacteria na-ebi n'ime mkpụrụ ndụ n'ime usoro ọgwụgwọ anyị a na-akpọ macrophages. Macrophages na-egbukarị ụmụ nje ma na-agwọ ọrịa, ma ụkwara nta nwere nnukwu waxy capsule nke na-echebe ya na enzymes na-egbu egbu nke macrophages ji iji ya mee ihe. TB nwere ike mụta nwa n'ime macrophage.
Kedu ka nje bacteria TB si agbasa
Iji ghọta otú nje bacteria ndị a na-akpata ọrịa, ọ dị mkpa ka ị ghọta ọdịiche dị n'etiti ọrịa na-arụ ọrụ na TB .
Onye nwere ọrịa na-enweghị isi nwere nje bacteria TB na ahụ ha ma ọ nweghị ọrịa ahụ. Enweghị ihe mgbaàmà dị ka ọkụ, ụkwara, ụkwara, na ọnwụ , ha adịghị emerụ ahụ.
Kama nke ahụ, bacteria na-arahụ ụra n'ahụ ha. N'ihe dị ka pasent 5 ruo 10 nke ndị nwere TB na-aga n'ihu ga-aga n'ihu ịzụlite TB arụ ọrụ n'oge ha. Nke a na-emekarị n'ime afọ abụọ mbụ nke ọrịa ahụ.
Ndị nwere TB arụ ọrụ, n'akụkụ aka nke ọzọ, nwere mgbaàmà dịka ndị ahụ akọwapụtara n'elu. Ha na-arịa ọrịa na-efe efe ma nwee ike ịgbasa ọrịa ahụ. Mgbe ha na-agba ụra, na-efeto, na-atụgharị ọnụ, ma ọ bụ na-ekwu okwu, a na-atọpụ nje bacteria n'ime mmiri mmiri. Onye ọ bụla nke na-abanye na ụmụ irighiri mmiri a nwere ike ịmalite ọrịa TB na ngụgụ.
Na United States, nnyefe TB na-agbakarịkarị na oge opupu ihe ubi na ọnụego kachasị elu na ọdịda.
Usoro Ahụike
E nwere ọnọdụ ahụike nke nwere ike ime ka ị nwere ike ịmalite ịrịa ụkwara nta.
Immunosuppression
Usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-eme ka o siere gị ike ịlụso ọrịa ọgụ ma yikarịrị ka TB na-aga n'ihu. Ọ na-emekwa ka o yikarị ka ọ ga-ebute ụkwara nta na mbụ. Ị nwere ike imunosuppressed dabeere na nke ọ bụla n'ime ndị na-esonụ:
- Afọ: Usoro ihe mgbochi nke ndị na-eto eto na ndị agadi na-adịghị ike.
- Chemotherapy: Ọgwụ a na-agwọ ọrịa cancer kamakwa ị na-ebelata usoro ịme ahụ.
- Corticosteroids: Onye ọ bụla nke na-ewe ụbụrụ steroid ogologo oge, ya na 15 mg prednisolone maka otu ọnwa ma ọ bụ karịa, nwere usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ.
- HIV / AIDS: A na-eche na ọ dịkarịa ala ugboro iri na isii maka ndị nwere nje HIV. Ka ọrịa AIDS na-aka njọ ma ọ bụ na-aga n'ihu na ọrịa AIDS, ihe ize ndụ maka TB na-arịwanye elu.
- Organ transplants: Iji gbochie ahụ mmadụ ịjụ akụkụ ahụ (transplanted organ (obi, akụrụ, ma ọ bụ imeju), ndị mmadụ na-ewere ọgwụ ndụ ogologo oge immunosuppressant ọgwụ.
- Ihe ndị na-eme ihe na-akpata necrosis (TNF): A na-ejikarị ọgwụ ndị a na-agwọ ọrịa dịka ọrịa Crohn, ọrịa arthritis psoria, na ọrịa ogbu na nkwonkwo.
Ọnọdụ Ahụike Oge Na-adịghị
Ọnọdụ ndị a nwere ike ime ka ị nwekwuo ohere maka ọrịa TB:
- Ọrịa Celiac
- Ọrịa ịba ọcha n'anya
- Ọrịa na-egbochi ọrịa imechi ọrịa (COPD)
- Cirrhosis
- Ọrịa shuga
- Ịwa ahụ na-agafe agafe
- Ọrịa isi na olu
- Ọrịa akụrụ
- Silicosis
Otu a na - esi amataghị ọnọdụ ndị a na - abawanye n'ihe ize ndụ gị nke TB, ma ọ nwere ike ịbụ n'ihi mmetụta ha na usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na otú ahụ gị si etinye nri. Ọ bụrụ na ị nwere otu n'ime ọnọdụ ndị a, mee ihe iji belata mgbasa ozi TB nwere ike.
Ihe Ntuzi Uzo
E nwere ihe ize ndụ nke ahụike nke TB nke nwere ike ịbụ ihe nchịkwa gị. O di nwute, ịda ogbenye, enweghị ebe obibi , na ibelata ohere inweta nlekọta ahụike nwere ike ime ka ụfọdụ n'ime ihe ndị a bụrụ ihe ịma aka.
Nri na Nri
Nri oriri na-adịghị mma na-arụ ọrụ na TB transmission. Nri na-esi n'erighị ihe na-edozi ahụ ọ bụghị nanị na-eme ka usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ ghara ịda mbà kama ọ na-ebute ọnwụ. Ndị na-erughị oke (nchịkọta anụ ahụ nke <18.5) nwere ike ibute ọrịa abụọ karịa ndị nwere BMI dị elu.
N'ihe gbasara nri nri, lee anya na ígwè na vitamin D. Ọkụ dị elu nke na-eto n'ọbara nwere ike ịkwalite ọganihu nke mycobacteria, na-eme ka ndị mmadụ nwee ike ịnwe TB. Vitamin D bụ nke dị iche, na-egbochi uto nke mycobacteria. N'ụzọ dị otú a, adịghị mkpa vitamin D bụ ihe kpatara ọnya ụkwara nta.
Mgbe ọ bụla o kwere mee, ọ dị mkpa iri nri nri ndị na-edozi ahụ na ịnọgide na-enwe ahụ ike. Ọnọdụ akụ na ụba anaghị eme ka o kwe omume mgbe niile.
Ebe
Ndị a mụrụ na mpaghara ndị nwere ụkwara nta na TB bụ n'ụzọ doro anya na ihe ize ndụ dị ukwuu maka ịbịaru nje bacteria. Mba ndị na-esonụ, site n'aka ọtụtụ ma ọ bụ karịa ugboro ugboro, na-akpata pasent 64 nke ihe nile ụkwara nta:
- India
- Indonesia
- China
- Philippines
- Pakistan
- Nigeria
- South Africa
O nwere ike ị gaghị enwe ike ịchịkwa ebe amụrụ gị mana ị nwere ike ijikwa ebe ị na-aga. Ma ọ dịkarịa ala, na-akpachara anya mgbe ị na-aga ebe ndị a.
Ọnọdụ ibi ndụ
TB nwere ike ịgbasa ngwa ngwa mgbe ndị mmadụ nọ nso. Ọnọdụ buru ibu n'ime obodo ma ọ bụ ọbụna n'ime ụlọ na-abawanye na ihe ize ndụ ahụ. Nke a bụ eziokwu karịsịa ma ọ bụrụ na ndị ogbenye na-adaba n'ime ụlọ.
Enweghị ụlọ na-enweghị ebe obibi, akpan akpan, nwere ike ịbabiga ókè na anaghị edozi ya mgbe niile. Ọ bụrụ na ị bara ọgaranya ịzụta ụlọ ma ọ bụ ịzụta ụlọ, tụlee nchebe nke ndokwa gị.
Ihe Mgbochi
Mmebi ihe na-aba ụba n'etiti ndị nwere TB. Ịṅụ sịga na- eme ka ihe ize ndụ gị dị ka okpukpu abụọ. Iji ọgwụ ọjọọ eme ihe, ma ọ bụ ịṅụ ọgwụ ma ọ bụ na-ejighị ọgwụ, na ịṅụ mmanya 40 (otu mkpụrụ mmanya, ihe ọṅụṅụ 12-ounce 12, ma ọ bụ 4 ounces nke mmanya dị fere fere dị ka vodka ma ọ bụ whiskey) ma ọ bụ karịa mmanya na-egbu kwa ụbọchị na-arịwanye elu nke TB nnyefe.
Ọ bụ mmasị gị kachasị mma iji zere ịṅụ sịga na ọgwụ ọjọọ. Ọ bụrụ na ị na-aṅụ mmanya, mee ya n'emeghị ihe ọ bụla.
> Isi mmalite:
> Ọrịa Ụkwara Ọrịa Ụwa Nile 2017. Òtù Ahụ Ike Ụwa. http://www.who.int/tb/publications/global_report/en/. Emelitere na December 1, 2017.
> Horsburgh CR. Ọrịa Epidemiology nke Ọrịa. Na: UpToDate, Lerner SP (Ed), UpToDate, Waltham, MA.
> Oeltmann JE, Kammerer JS, Pevzner ES, Moonan PK. Ụkwara nta na ịṅụ ọgwụ ọjọọ na United States, 1997-2006. Arch Intern Med. 2009 Jan 26; 169 (2): 189-97. Echiche: 10.1001 / archinternmed.2008.535.
> Ụkwara nta (TB): Ọdịiche Dị n'etiti Latent TB Disease and TB Disease. Ụlọ Ọrụ maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa. https://www.cdc.gov/tb/publications/factsheets/general/ltbiandactivetb.htm. Emelitere November 21, 2014.
> Ụkwara nta na nje HIV. Òtù Ahụ Ike Ụwa.http: http://www.who.int/hiv/topics/tb/en/. Emelitere February 2018.