Anyị ahụbeghị ọgwụ ogwu iji gbochie nje HIV. Mgbe ndị ọkà mmụta sayensị na-eme ya, ọ nwere ike ọ gaghị arụ ọrụ zuru oke ozugbo, ọ bụ ezie na nke ahụ nwere ike ịda mbà n'obi, e nwere usoro ndị ọzọ a mara iji gbochie nje HIV, gụnyere ịgbanye ọgwụ.
Ugbu a Ụzọ a Mara Mara iji gbochie nje HIV
1. Na-enwe mmekọahụ na-adịghị ize ndụ. Ọ bụrụ na ị nwere mmekọahụ , jiri nchedo ma jiri condom . Nyochaa maka HIV.
Nyochaa onye gị na ya (s). Nwee nlele maka STD ma mee ka ndị STD mesoo.
2. Zere ijighachi mkpịsị aka mee ihe . Onye ọ bụla nke na-eji ogwu eme ihe kwesịrị iji naanị eriri dị ọcha , ma na ụlọ ọgwụ maọbụ ma ọ bụrụ na inye onwe ya.
3. Na-emeso Gị maka Mgbochi. Onye nwere nje HIV + bụ onye a na -emeso maka nje HIV ma nwee nnukwu ibu nje na-adịghị ahụ anya (ọtụtụ nje na ọbara ha) agaghị ele onye ọ bụla ọzọ anya. Na HIV, ịhụ onwe gị pụtara ọ bụghị naanị inyere onwe gị aka, kamakwa belata ihe ize ndụ nke ibunye nje ahụ nje ahụ.
Enwekwara ihe ndị na-ebute na mbụ ma ọ bụ ndị na-ekpochapụ ọbara. Dịka ịgwọ ọrịa HIV na-enye aka gbochie nje HIV ka ọ gbasaa, inye ọgwụ ndị nwere ike inye aka na-enyere aka igbochi nje HIV.
4. Pre-Exposure Prophylaxis (PrEP) na- ahapụ ndị nwere nje HIV, ma n'ihe ize ndụ maka nje HIV, na-ebute ọgwụ kwa ụbọchị iji belata ohere ha nwere ịghọ nje HIV .
Ha na-ebukarị ihe dị ka Truvada nke nwere ọgwụ nje abụọ, tenofovir na emtricitabine. Nke a abụghị ụdị ọgwụ dịka na usoro zuru oke, nke nwere ma ọ dịkarịa ala ọgwụ atọ. Iburu ọgwụ a kwa ụbọchị nwere ike belata ohere nke ịmalite nje HIV site pasent 92.
Ọ naghị adị irè ma ọ bụrụ na ejighị ya kwa ụbọchị na onye ọ bụla nwere ikike nke ichefu.
O siri ike icheta ịṅụ ọgwụ kwa ụbọchị. Ọ dịghị edochi mkpa ọ dị maka inwe mmekọahụ dị mma (ma ọ bụ mkpa dị nchebe), kama ọ na-ebelata ihe ize ndụ ndị ahụ nwere nnukwu ihe ize ndụ maka inweta nje HIV. Nke a pụtara na ị na-ebute ọgwụ kwa ụbọchị ruo ogologo oge, ma pill ahọrọ nke ọma anaghị enwe mmetụta dị ukwuu maka ọtụtụ ndị mmadụ.
Ndị na-ewere PEP maara na ha nọ n'ihe ize ndụ maka nje HIV. Nke a nwere ike ịgụnye ịbụ onye mmekọ oge niile nke onye nwere nje HIV. Nke a nwere ike ịgụnye ndị nwoke nwere mmasị nwoke na-amata na ha nwere ike ịnọ n'ihe ize ndụ site na onye ọhụrụ ọlụlụ ma chọọ iwelata ihe ize ndụ a.
Ọ ka nwere ike ibute nje HIV mgbe ị na-ewere PEP ọbụna mgbe ị na-ebute ọgwụ ahụ kwa ụbọchị, ma ihe ize ndụ dị ntakịrị.
Ọ ga-adị gị mkpa iji dọkịta na-edebanye ego ọ bụla n'ime ọnwa atọ ma ọ bụrụ na ị na-ewere PrEP.
5. Ngosipụta Prophylaxis (Post Exposure Prophylaxis) na- echebe ndị nwerelarịrị ike gosipụtara nje HIV na-ebelata ohere nke ị nweta nje HIV. N'okwu a, onye nwere ike kpughere na-achọ ozugbo, na-atụ anya ọ dịka ọ dịkarịa ala n'ime awa 24 (ọ ga-abụkwa na ihe karịrị awa 72).
Ị nwere ike nweta PEP site na ụlọ ọrụ dọkịta gị, ngalaba mberede, ụlọ ọrụ nlekọta ngwa ngwa, ma ọ bụ ụlọ ọgwụ HIV. Ọ dị mkpa ịchọ enyemaka ozugbo ma ọ bụrụ na egosiri gị. Ọ bụrụ na onye na-ahụ maka ahụike nwere ajụjụ ọ bụla, ha nwere ike ịkpọ: Ụlọ Ọrụ Clinical Consultation CDC na - akwado (888) 448-4911.
Ihe ngosi banyere nje HIV nwere ike ịbụ:
- ihe mgbochi mberede nke onye ọrụ ahụike na-enyere onye HIV + ndidi aka
- mmeko nwoke, mmegbu nwoke na nwanyi
- ya na onye na-ebute nje HIV
- enwe ọbara HIV + (ma ọ bụ ụfọdụ mmiri ozuzo ndị ọzọ) na-agba na anya ma ọ bụ n'ọnụ
- enwe mmerụ ahụ ma ọ bụ ịkpụchasị ọbara ọbara + (ma ọ bụ ụfọdụ mmerụ ahụ)
- ihe nkedo nke ozo (ma obu ndi mmadu na-ebuteghi ogwu na ndi mmadu na-adi ike) na onye bu nje HIV
- ọ dịkarịrị ala: mmịnye ọbara na-enweghị atụ na ọbara HIV
Ihe ngosi anaghị agụnye kọntaktị nkịtị. Ọ na-agụnye isusu ọnụ ma ọ bụ ịbụ ọnyà.
Mgbe ụfọdụ, PEP gụnyere ọgwụ abụọ, ma dabere na ihe ize ndụ na ịnweta ọgwụ ọjọọ, PEP nwere ike ịgụnye ọgwụ atọ, usoro ọgwụgwọ HIV zuru ezu.
Ngwọta a na ọgwụ maka HIV nọgidere na-aga n'ihu otu ọnwa.
Ọ bụ ezie na ndị na-ebute PEP enweelarị ike gosipụta, ọtụtụ ihe ngosi ndị nwere ike adịghị ebute ọrịa. Ihe ize ndụ ahụ bụ ihe na-erughị 1 na 100 maka ọtụtụ ụdị ngosi. Ọbụna tupu PEP, ọtụtụ ọgwụ mkpagide na ndị na-enwe mmekọahụ, ọbụna mgbe a maara ya dị ka nje HIV, + edughị nje HIV. Ihe ize ndụ ahụ na-adabere na ibu nje ahụ (otu nje virus dị n'ọbara). Otú ọ dị, mkpa ọgwụ na-ebute ọrịa na ihe dị ka 2.3 n'ime ihe ngosi 1,000. Ihe ize ndụ site na inwe mmekọahụ na-adabere na ụdị, na-enwe mmekọrịta gbasara ahụ ike dị na ya bụ onye dị ize ndụ (13.8 kwa 1,000), ebe ụdị mmekọahụ ndị ọzọ na-ebute ihe dị ka mmadụ 4-11 kwa 10,000.
PEP abụghị pasent 100, yabụ, onye na-ebute PEP mgbe o gosipụtara kwesịrị iji nchedo (condom) ya na onye òtù ọlụlụ iji zere ihe ize ndụ ọ bụla.
Ọnụ ego ọgwụ nje PEP nwere ike ịbụ nsogbu. Ọ bụrụ na ị bụ onye na-emerụ onwe gị ma ọ bụ na ị na-ekpo ọkụ bụ ihe kpatara mpụ ọzọ ma chọọ enyemaka na US na-akwụ ụgwọ maka ọgwụ ndị a, biko kpọtụrụ ndị ọrụ nkwado na mpaghara gị. Maka ndị ọzọ, e nwere ụzọ ndị ọzọ isi nweta enyemaka ngwa ngwa ma ọ bụrụ na ị nweghị mkpuchi. Efu ekwesịghị egbusi oge na-elekọta dị ka ọ dị ezigbo mkpa na a na-ewere ọgwụ ndị a ozugbo obere oge.
O nwere ike ịbụ ụzọ ọhụrụ iji gbochie nje HIV
6. Mgbaghara, ọgwụ na-agwọ ọrịa ogologo oge nwere ike ịbụ ụzọ ọzọ nke igbochi na ịgwọ ọrịa HIV. Nke a abụghị ogwu. Kama nke ahụ, ọ bụ otu ihe ahụ maka ọgwụgwọ, PEP, ma ọ bụ PrEP, ma agbara ya. Ọ dị n'elu; ọ bụghị ebe a, mana ọ nwere ike ime nnukwu ọdịiche na otu esi agwọ ma gbochie nje HIV.
Ndị nnyocha achọpụtala ụzọ maka ọgwụgwọ na mgbochi iji mee ogologo oge. Enwebeghị ọgwụ na-eme ogologo oge, ma ọ bụ ihe dị n'ime ọrụ ndị nwere ike ime agaghị adị n'ọdịnihu. Ịṅụ ọgwụ kwa ụbọchị siri ike. Onye obula nwere ike ichefu. Mgbe anyị na-echefu ọgwụ, ọgwụ anyị na-adaba na nkwụsi ike ịmalite. Ọ bụrụ na nkwụsị na-ebute nje HIV, ọgwụ ndị ahụ ga-akwụsị ịdị irè. A ghaghị ịmalite ọgwụ ọhụrụ, ma nguzogide nwere ike ihichapụ site na iji ọgwụ dị iche iche ma enwere ọtụtụ klas, ma ọ bụ otu, nke ọgwụ nje HIV. Ọ dị mkpa izere ịmalite imegide.
Ọ bụrụ na ọgwụ ejiri ruo izu ma ọ bụ ọnwa, ọ gaghị adị mfe iji jide n'aka na e weghaara ya. Ndị na-agwọ ọrịa nwere ike ịnye ọgwụgwọ maka ndị siri ike ịnara ọgwụ ha. N'ụzọ dị otú a, ọgwụ ọjọọ ogologo oge pụrụ inye aka mee ka ndị mmadụ dịkwuo mma, na ọgwụ ha, ma eleghị anya izere iguzogide.
Ngwá ọgwụ nje HIV nwere ike ịgwụ ruo izu anọ ma ọ bụ asatọ karịa. A na-ele anya na ha ga-adịru izu iri na abụọ, ma ha yiri ka ọ na-apụ ngwa ngwa.
Ọgwụ ndị e ji mee ihe bụ otu ụdị ọgwụ ọjọọ anyị ji eme ihe na ọgwụ, dịka ndị na-emechi ihe na NNRTIs (onye na-abụghị onye na-eme ihe na-emechi transcriptase inhibitor). Ihe dị iche bụ na a na-emepụta ọgwụ ndị a ka a gbanye ha. Mkpụrụ ọgwụ ndị a na-etinye n'ime ọgwụ nwere ike ịdịru ogologo oge. Kama ịbịa mgbe otu ụbọchị gasịrị, ọgwụ ndị ahụ nwere ike ịnọgide na ọkwa dị elu ruo otu ọnwa ma ọ bụ abụọ.
Ọ ga ewe oge iji hụ otú usoro a si arụ ọrụ. Anyị ga-ahụ otú o si arụ ọrụ na ndị dị iche iche-afọ dị iche iche, ndị genders, na ọgwụ dị iche iche, yana akụkọ akụkọ ahụike dị iche iche.
Ọ dị ezigbo mkpa na ogo ọgwụ na-anọ elu na ọbara na n'akụkụ ndị ọzọ nke ahụ. Ọ bụrụ na ọkwa ọgwụ na ọbara (na n'akụkụ ndị ọzọ nke ahụ) na-adalata ala, nje ahụ nwere ike ịghachite nloghachi. Nke a nwere ike itinye aka n'ihe ize ndụ dị ka ndị na-eguzogide ọgwụ ga-ahọrọ maka. Ya mere, dịka ọ dị mkpa na a na-emepụta ọgwụ kwa ụbọchị, ọ dị mkpa na ọgwụ ndị a na-emepụta ihe adịghị emepụta otu nsogbu ahụ ma gbanyụọ ngwa ngwa na ụfọdụ ndị mmadụ. Nke a ga-adị mkpa ịza ajụjụ maka oge mmadụ kpebiri ịkwụsị ọgwụ ọjọọ-dị ka n'ihi mmetụta ndị dị na ya-na ọgwụ ọjọọ nwere ike jiri nwayọọ nwayọọ kwụsị mgbe a kwụsịchara ọgwụ ahụ.
Anyị ga-ahụkwa ma ọ bụrụ na enwere mmetụta dị nfe na injections bụ nsogbu. A na-enye ọgwụ mgbochi ahụ, kama ọ bụ na ogwe aka, ebe ọ bụ na e nwere ihe ọzọ a ga-agbanye ka ọ bụrụ na ọ bụ ọgwụ a na-egbu mgbe niile. Ihe ndị a na-ewute ụfọdụ ndị.
Ngwá ọgwụ niile na-anwale ọtụtụ ule iji jide n'aka na ha na-arụ ọrụ dị ka anyị na-atụ anya ya. Ọ bụ ezie na eji ọgwụ ọjọọ eme ihe maara nke ọma, a ga-anwale usoro ọhụrụ ahụ. Nnyocha ndị dị ugbu a egosiwo usoro a dị ka mkpụrụ ọgwụ-ọ dịghịkwa nguzogide a chọpụtara. Ọtụtụ ndị mmadụ ekwuola na ịchọrọ usoro a.
A pụrụ iji ọgwụ ndị a na-egbu egbu mee ihe maka igbochi na ọgwụgwọ.
N'oge ụfọdụ, ndị nwere nnukwu nsogbu maka nje HIV nwere ike ịnweta ịgba ọ bụla n'otu ọnwa abụọ iji chebe ha. Nke a agaghị abụ ogwu, kama, dịka PrEP, ọ ga-abụ nnọọ ọgwụ iji zere ikwe ka nje HIV merụọ mmadụ. Nke a nwere ike ọ gaghị ezughị okè: na nyocha ọ dịkarịa ala mmadụ abụọ ebutewo, mana ọtụtụ ndị ọzọ echekwara.
Ndị ọzọ nwere ike ịga site n'ichegbu onwe ha banyere ịṅụ ọgwụ kwa ụbọchị ka ọ bụrụ naanị na ị ga-aga ileta ụlọ ọgwụ ha maka igbanye onye ọ bụla n'ime ọnwa abụọ. Nke a nwere ike ịbụ ụzọ ọhụrụ maka ịgwọ HIV. Ọ nwere ike inye aka na mpaghara ebe akụ na ụba dị - na ọdachi na-adịkarị. N'ụzọ dị otú a ma ọ bụrụ na ndị mmadụ na-achọ ebe mgbaba na mberede, na-ahapụ ụlọ ha na ụlọọgwụ, ha nwere ike ịdị mma maka otu ọnwa ma ọ bụ abụọ na-enweghị ọgwụ ha. Ọ pụkwara inye aka na ụlọ ọrụ nwere nsogbu na-echekwa ọgwụ dị ukwuu ma na-anwa ịnye ndụmọdụ. N'ụzọ dị otú a, enwere ike ịnwe nhọrọ ọhụrụ maka ịgwọ HIV n'ụzọ dị irè na ọgwụgwọ dị irè nwere ike igbochi nnyefe na ịkwụsị HIV kpamkpam.
> Isi mmalite:
> Aids.gov. Mgbasa ahụ na-ekesa post (PEP).
> Aids.gov. Nkọwapụ nke mbụ (PrEP).
> CDC. Ọrịa HIV Risk.
> Margolis DA, Boffito M. Ndị na-agwọ ọrịa na-eme ogologo oge maka ọgwụgwọ HIV. Ọrịa AIDS AIDS. 2015; 10 (4): 246-52.