Anyị maara na nchekasị adịghị mma maka anyị, karịsịa ụbọchị, n'ime nhụsianya na-adịgide ndụ na-adịgide adịgide maka izu, ọnwa, na afọ, nke a makwaara dịka nchekasị uche na-adịghị ala ala. Ma, ọ nwere ike inwe mmetụta dị ukwuu n'ahụ anyị? Enwere mmetụta iji mee ka anyị nwekwuo ihe ize ndụ maka ọrịa ndị a kapịrị ọnụ na ọbụna ọrịa cancer? Azịza ya yiri ee maka ụfọdụ ọrịa, ma ọ bụghị mgbe nile ka azịza zuru oke mgbe ọ na-abịakwute kansa na mmepe ya.
Mmetụta nke Nchegbu nke Ọrịa Uche
Ọ bụ ezie na ụfọdụ nchekasị bụ nrụgide dị njọ nke na-eme ka anyị kpalie ma gbochie anyị ịdighi ike, e nwere ụdị nchegbu ọzọ nke yiri ka ọ bụ njọ.
Dị ka Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ọrịa Cancer (NCI) si kwuo, nchekasị uche bụ ihe ndị mmadụ na-eche mgbe ha nọ n'ọnọdụ uche, nke anụ ahụ, ma ọ bụ nke mmetụta uche. Enwere ihe akaebe na ndị nwere nnukwu nsogbu nchekasị nke ndụ ha, ma ọ bụ ndị nwere nrụgide ugboro ugboro ogologo oge, nwere ike ịnwe ihe ize ndụ maka ịmepụta ọtụtụ nsogbu ahụike, gụnyere cancer. Otú ọ dị, ma ọ dịkarịa ala banyere ọrịa cancer, enwere ọtụtụ amaghị.
Mmetụta nke Nchegbu Ọrụ
Otu ìgwè ndị na-eme nchọpụta na Mahadum Montreal nke dị na Kanada lekwasịrị anya na mkpakọrịta n'etiti ịchọpụta ọrụ nchekasị na ọrịa kansa. Ha na-amalite ọmụmụ banyere mmekọrịta dị n'etiti nrụgide ọrụ na-arụ ọrụ oge nile, na ịmepụta ọrịa kansa-ihe a na-enwetụbeghị mbụ.
Ihe nchọpụta dị egwu, ọ bụ ezie na ọmụmụghị ya ka ọ bụrụ maka mkpebi ọ bụla siri ike banyere ihe kpatara ya na mmetụta ya.
Maka nnyocha ahụ, ndị nchọpụta gbara ajụjụ ọnụ banyere mmadụ 3,103 bụ ndị a chọpụtara na ọ bụ otu ọrịa iri na otu n'etiti 1979 na 1985. N'akụkụ ọzọ, ha gbara ajụjụ ọnụ site na ndị ikom 512 nọ n'ozuzu ndị na-eje ozi dị ka njikwa ọmụmụ ihe ahụ.
A gwara ndị ikom niile maka ọmụmụ ihe ahụ iji kọwaa ọrụ ọ bụla ha rụrụ n'oge ndụ ha, na-elebara nchekasị metụtara ọrụ anya na ihe mere ha ji echegbu onwe ha n'ọrụ. Onu ogugu mmadu n'ime akwukwo a nwere oru anọ mgbe o na-aru oru, ma ndi ozo choro oru iri na abuo.
Ihe Ọmụmụ Ọ bụla Ọ Na-eme Ka Ọrụ Na-esiri Gị Ike Ọrịa?
Mgbatị dị ogologo na nrụgide na-arụ ọrụ jikọtara ya na nsogbu dị ukwuu nke ọrịa kansa na saịtị ise cancer na saịtị. Ejikọtara ọrụ na ọ dịkarịa ala otu ọrụ nrụgide na ohere dị ukwuu nke ịmepụta ọrịa cancer nke ụbụrụ, ogige, eriri afo, ikuku, afo, na lymphoma na- abụghị Hodgkin .
Ndị nchọpụta kwetara na enweghị ike ịmụ ihe, dịka ịkọ akụkọ banyere nsogbu n'etiti ndị nwere kansa, mana ha kwadoro na ọ bụrụ na ejiri njikọ ndị a kwado, ha ga-emecha chọpụta ihe ndị dị mkpa iji nweta sayensị na ọgwụ.
Otu a na-akpọ maka ọmụmụ ihe ga-enyocha ajụjụ a-na okwu ndị ọzọ, ha na-ezo aka na mkpa maka ọmụmụ na- amalite site na otu ìgwè ndị nwere ahụike, jiri nlezianya na-atụle nrụgide n'ụzọ dị irè, mgbe afọ ole na ole gasịkwara, nyochaa banyere ịrịa kansa. , na-atụle isi ihe dị iche iche nke nrụgide na mgbanwe na oge ọrụ, na ịchịkwa maka mgbanwe ndị ọzọ dị ka o kwere mee.
Ọ bụ usoro dị ogologo.
Ihe ụfọdụ na-adọrọ mmasị banyere ọrụ nrụgide:
- Ọrụ kachasị njọ bụ ndị na-enwu ọkụ, ndị injinia mmepụta ihe, engineer aerospace, onye na-arụ ọrụ ụgbọ okporo ígwè, na ụgbọala na ígwè ọrụ.
- Nchekasị metụtara ọrụ metụtara oge ụfọdụ dị iche iche dabere na ọrụ a kapịrị ọnụ.
- Ihe kpatara nrụgide ahụ bụ "nrụgide dị elu na nrụgide oge, kamakwa ọrụ ndị ahịa, ọrụ ahịa, ibu ọrụ, nsogbu akụnụba, nchebe ọrụ, ọnọdụ egwu , nlekọta ọrụ, mmekọrịta mmadụ na ndị ọzọ, na mgbagwoju anya."
A Lee na usoro ndu
Kedu ka nchegbu si emetụta ahụ?
Cheta, nchekasị uche na-emetụta nrụgide anụ ahụ, nke uche, ma ọ bụ nke mmetụta uche. Ọ bụrụ na ị na-eche ndị mmadu na-eme tupu oge a na-agbalị ibi ndụ na mbara ala a, ị ga-enwe ike ịma otú nrụgide na-esi na-eduzi anyị ná ndụ anyị kwa ụbọchị. Ahụ anyị na - ahapụ hormonụ nchekasị dịka epinephrine na norepinephrine nke na - eme ka anyị dị njikere na gburugburu anyị ma na - enweta nyocha ndị ọzọ dị egwu karịa nke anyị nwere ike ịsị, mgbe anyị na - edina iji wepụ ụra ma ọ bụ na - ehi ụra . Mmiri homonụ ndị a na-eme ka ọbara mgbali elu, na-eme ka obi dị elu, ma na-ebuli ọkwa shuga anyị n'ọbara ka anyị wee nwee ike iji ike anyị niile, ngwa ngwa, na mgbapụta iji gbanahụ ihe egwu ọ bụla.
Ndị nchọpụta ebipụtawo ọmụmụ ndị na-ejikọta oge dị iche iche, nchekasị na-adịghị ala ala nye ụdị ọnọdụ dị iche iche, gụnyere nsogbu nchịkwa, nsogbu ọmụmụ, nsogbu urinary, na usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ . Nchegbu dị otú ahụ yiri ka ọ na-ebelata nchebe anyị-ọ bụghị ihe ọghọm na ndị mmadụ na-abịa mgbe oyi na-eduga na ihe omume dị mkpa, karịsịa mgbe ihe omume ahụ na-eme ka ha nwee nnukwu nrụgide na nchekasị.
Dị ka NCI si kwuo, ndị mmadụ na-enwe nrụgide na-adịghị ala ala na- esikarị ike ịrịa ọrịa nje dị ka ọrịa ma ọ bụ oyi nkịtị ma nwee isi ọwụwa, nsogbu ihi ụra, ịda mbà n'obi, na nchegbu. Dịka NCI si kwuo, "ikpe" maka nchekasị dịka ihe dị mkpa kpatara kansa bụ, ugbu a, adịghị ike. Enwere ụfọdụ ọmụmụ na-egosi njikọ dị n'etiti ihe dị iche iche nke uche na ịmepụta cancer, mana nchọpụta ndị ọzọ anaghị egosi njikọ a.
Kedu otu a ga - esi mee ka nrụgide na - eme ka ọrịa cancer dịkwuo elu? Otu ìgwè ndị na-eme nchọpụta chọrọ ịma otú nrụgide pụrụ isi metụta ndị mmadụ itinye aka n'omume na-adịghị mma dị ka ịṅụ sịga, ịṅụbiga mmanya ókè na ịṅụbiga mmanya ókè, ma ọ bụ ịṅụ oké mmanya. N'ihe atụ a, ọ bụ isi àgwà ndị na-adịghị mma nke na-eme ka mmadụ nwee ike ịrịa kansa. Ogige dị iche iche nwere mmasị na ihe ndị na-akpata nsogbu nke nrụgide na-adịghị ala ala, ya onwe ya, na mmekọrịta ya na cancer na mmepe. Onye ọ bụla mara ụlọikwuu kwetara na ma usoro nwere ike ịbụ egwu na otu onye ahụ.
Nsogbu na Mmekọrịta Ya na Ọrịa Ọbara
Ụfọdụ nnyocha achọpụtala na ihe metụtara nchekasị na-ejikọta ọganihu nke ụdị ọrịa cancer dị iche iche, gụnyere ọrịa cancer ọbara dịka ọrịa leukemia na lymphoma . Mgbe a bịara n'ihe ize ndụ dị ukwuu nke ịmalite ịrịa ọrịa cancer n'ihi nrụgide, nsonaazụ nke nchọpụta adighi mma, dị ka ndị dere akwụkwọ a bipụtara na mbipụta November-December 2011 nke "Medicine Psychosomatic."
Otú ọ dị, ọmụmụ ihe ndị a na ọmụmụ ndị ọzọ ekwupụtawo ihe ndị ọzọ na-akwadoghị iji kwado echiche ahụ na ihe dịka nsogbu, ịda mbà n'obi, na ịnọpụ iche nke ọha na eze nwere ike inwe mmetụta na ọnụ ọgụgụ cancer na-aga n'ihu , ebe ndị a na-akpata nrụgide na ịmalite ọrịa cancer ngwa ngwa.
Ọ bụrụ na ị gaa ọmụmụ ihe ụmụ anụmanụ, e nwere ihe ndị na-eme ka mmadụ chọọ ịtụgharị uche ma nrụgide na-adịghị ala ala pụrụ iduga na mmepe na ọganihu nke ụfọdụ ọrịa cancer. Otu ìgwè ndị na-eme nchọpụta họọrọ ịmụrụ ụdị ọrịa leukemia-ihe niile B-B-eji ihe ejiji. Na ụmụ mmadụ, a na-atụnye ọrịa kansa ọbara na anọ dị iche iche site na nnukwu vs. chronic na lymphocytic vs. myelogenous. N'ime ụdị anọ, nnukwu ọrịa kansa ọbara lymphoblastic (ALL) bụ ụdị ọrịa cancer kachasị dị na ụmụntakịrị , na sel B-B nile bụ ụdị ọrịa leukemia kachasị dị na ụmụ na ndị na-eto eto.
Nchoputa site na omumu nke emere umu oke nwere oria ojoo nke na adighi adi na umuaka, ya mere, anyi no ugbua ka anyi di ndu. Ihe omumu omumu omumu nke mbu bu ihe di nma, ot'odi, site n'echiche nke uzo aru na aru nwere ike ijiko ya, na ot'edu njikọ a nwere ike itinye aka na oria cancer.
Ndị nchọpụta kwuru na e nwere irighiri akwara metụtara mmeghachi nsogbu nke nwere ike igosi ụmị ọkpụkpụ, nke bụ ebe ọ bụla a na-emepụta ọbara ọbara. Ọ bụ ezie na a na-ekwenye na ihe mgbaàmà ndị a na-arụ ọrụ na mkpụrụ ndụ ọbara (hematopoietic progenitor cell) (sel non cancerous), ìgwè a na-eche ma nchekasị nwere ike ime ka akwara a gosipụta ọkpụkpụ ọkpụkpụ ka otu oge wee nwee ike imetụta ọganihu nke ọrịa leukemia nile.
Ndị nchọpụta ahụ mere ka ụmụ mmadụ nwee ike ịmịkọrọ mkpụrụ ndụ B B nile nke ga-egbuke egbuke, ka e wee nwee ike nyochaa ha mgbe a na-abanye ha n'ime ụmụ oke ụlọ. Ha chọpụtara na nrụgide na-adịghị ala ala nwere ike mee ka ọganihu nke mmadụ niile B-B na-aga n'ihu site na ụzọ mgbagwoju anya. Ha kwuru na mmetụta nke nrịba ama dị otú ahụ na ọrịa nile nke ọrịa cancer KWESỊRỊ abụghị kpọmkwem, kama site na ndị ọzọ, ndị na-adịghị ahụkebe, ụdị sel dị na mpaghara ahụ, dịka mkpụrụ ndụ na-enweghịzi ike ma ọ bụ sel ndị ọzọ na ụmị ọkpụkpụ nkịtị.
Ịnagide Ọrịa Cancer na Ịnagide Nsogbu
Ajụjụ banyere ijikwa nchegbu na ịbịakwute ọrịa na-egbu ndụ bụ ihe dị omimi, na nke a na-apụghị ime nke ọma na usoro a dị ugbu a. Otú ọ dị, ọ bụrụ na ị nwere ọrịa cancer, ọtụtụ ndị nọ n'àkwà gị kwuru na ha ritere uru site na ịrịa ọrịa cancer, nkwado mmadụ na otu, mmega ahụ, ndụmọdụ ma ọ bụ okwu ọgwụ, yana ọgwụ maka ịda mbà n'obi na nchegbu.
Dị ka Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ọrịa Cancer ahụ si kwuo, ịnakwere bụ iji echiche na akparamàgwà gbanwere ọnọdụ ndụ, ụlọ akwụkwọ ahụ na-ekwukwa na ndị mmadụ na-anagide n'ụzọ dịgasị iche iche. A na-ejikarị ụdị uwe mmadụ na-edozi ụdị àgwà ha.
Ọ dịkwa mkpa ịghọta na imeri nwere ike ịdị ka ọrụ ọhụrụ oge, nke ụdị. Nye onwe gi oge iji nye ya, ma mara na ihe ndi ahu choro choro imegharia n'oge ozo di iche iche ka i rutere ebe ohuru n'ime njem cancer gi. Enwere ike inwe mmetụta dị iche iche nke na-abịa n'ókèala ahụ na nkebi nke ọ bụla, dịka ọmụmaatụ: ịbụ onye a chọpụtara na a na-emeso ya, na-eru ọgwụgwụ nke ọgwụgwọ, na-agbaghara ya, na ịmara na ọrịa kansa ahụ alọghachila azụ.
N'ihe banyere ịda mbà n'obi na ọrịa cancer, American Society of Clinical Oncology na-atụ aro ka onye ọ bụla nwere ọrịa cancer kpuchie maka ịda mbà n'obi mgbe a na-ebu ụzọ chọpụta ọrịa kansa, na na-aga n'ihu, karịsịa na isi ihe ma ọ bụ oge nke mgbanwe na onye ahụ ọrịa.
Mgbe ụfọdụ, o nwere ike isiri ike ịchọpụta ịda mbà n'obi na onye nwere kansa. Dị ka ọmụmaatụ, inwe mmetụta dịka gị bụ ibu arọ nye ndị ọzọ bụ echiche nkịtị nke nwere ike ibute n'otu oge ma ọ bụ ọzọ mgbe ị na-enwe nsogbu na ọnọdụ gị. Ọ pụtaghị mgbe niile na ị dara mbà n'obi, mana inwe mmetụta nke ukwuu banyere ya nwere ike ịbụ ihe mgbaàmà nke ịda mbà n'obi. Na-eche na enweghị olileanya na ị ga-agwọta gị mgbe ị na-eru nso ọnwụ bụ ọnọdụ uche zuru oke, ma n'enweghị olileanya ọ bụla , na mpaghara ndị ọzọ - enweghị olileanya na ị nwere ike idozi ya, ma ọ bụ olileanya na ụmụ gị ga-anọgide na-eme nke ọma na ndụ ha mgbe ị na-eru újú ọnwụ gị-ndị a nwere ike ịbụ ihe ịrịba ama nke ịda mbà n'obi.
Okwu Site
Ndị mmadụ na-eji okwu bụ "onye lanarịrị kansa" n'ụzọ dịgasị iche iche. Ụfọdụ ndị lanarịrị kansa na-amata na ọrịa cancer ga-emesị nwụọ, ebe ndị ọzọ a gwọrọ ma nwee ike ịtụ anya ịdị ndụ zuru oke. N'ọnọdụ ọ bụla, ndị lanarịrịnụ na-agbanwe agbanwe site na ahụmahụ ahụ ruo mgbe ebighị ebi.
O doro anya na ọdịnihu ga-anọgide na-ekpughe akụkụ dị iche iche nke njikọ dị n'etiti uche na ahụ na nkà mmụta ọgwụ na kpọmkwem ebe ọrịa kansa. Maka ugbu a, ijikwa nrụgide dị ka ọ kachasị mma dịka ị ga-esi nyere aka n'ịdị ndụ dị elu.
> Isi mmalite:
> Blanc-Lapierrea A, Rousseau MC, Weiss D, et al. Akụkọ nke ndụ banyere nchekasị na-arụ ọrụ na ọrịa cancer n'etiti ụmụ nwoke: Ọmụmụ ihe ikpe-azụ na Montreal, Canada. Mkpa Ọhụụ. 2016 Dec 5; 96: 28-35. Echiche: 10.1016 / j.ypmed.2016.12.004. [Epub n'ihu ebipụta].
> National Cancer Institute. Ahụhụ Na-ahụ Maka Ọrịa Uche na Ọrịa. https://www.cancer.gov/about-cancer/coping/feelings/stress-fact-sheet.
> Lamkin DM, Sloan EK, Patel AJ, et al. Nchegbu oge na-eme ka ọganihu nke ọrịa kansa ọbara lymphoblastic dị ukwuu site na njirimara β-adrenergic. Akwụsị Obi Abụọ . 2012; 26 (4): 635-641.