Nye ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị, ndụ niile gbasara mmeputakwa. N'ebe dị ndụ dị ka ụmụ mmadụ, dịkwa ka mkpụrụ ndụ, osisi, na nje bacteria, a pụrụ iche dịka ụzọ dị iche iche protein nwere ike isi gbanwee nke deoxyribonucleic acid (DNA) ka ha dezie onwe ha n'ụzọ dị irè karị.
N'ezie, ụgbọala ị mụta nwa ọbụna gbasaa n'èzí nke ihe ndị dị ndụ. Nje Virus bụ ihe atụ nke onye na-adịghị ndụ na onye na-adịghị ndụ.
N'ụzọ dịgasị iche, nje virus dị ntakịrị karịa igwe arụmụka. N'ọnọdụ nke ụfọdụ nje, dịka nje virus nke ụmụ mmadụ ( HIV ), DNA abụghị ọbụna mkpụrụ ndụ nke na-eme ka mmepụta. Ọzọ nucleotide, RNA (ribonucleic acid), bụ ihe na-akwọ ụgbọala.
Gịnị Bụ Ọrịa Prion?
A na-ebuli ndị ọzọ elu (a na-akpọ Pree-ons na United States, pry-ons na UK) na usoro ndị a ghọtara nke gụnyere mmepụta DNA na RNA. DNA na RNA bụ nucleotides, usoro ihe ọkụkụ na-eme ka protein, ogidi ụlọ nke ihe ndị dị ndụ e mere iji hụ na a ga-enwe mmepụta nke ọma. A prion bu protein nke na-achoghi nucleotide muta nwa-prion bu ihe karia ike idebe onwe ya.
Mgbe protein prion na-adabaghị adaba na-abanye n'ime protein prion kwesịrị ekwesị, protein nkịtị na-agbanwe n'ime ihe prion ọzọ na-eme ka ọ ghara ịda ọrịa. Nsonaazụ bụ nsogbu nke protein na-agbanwe agbanwe.
N'ọnọdụ nke ọrịa prion ketara, ọ bụ ntụgharị mkpụrụ ndụ nke na-eme ka nchịkọta na-adịghị mma nke protein prion. N'ụzọ dị mwute, ndị a bụ otu protein ahụ ji ụbụrụ ụbụrụ mee iji rụọ ọrụ nke ọma, ya mere mkpụrụ ndụ akwara na-anwụ n'ihi ihe ọ na-akpata, na-eduga ná nkwarụ na-arịwanye elu ngwa ngwa. Ọ bụ ezie na prion na-akpata ọrịa nwere ike ịda ụra ruo ọtụtụ afọ, mgbe mgbaàmà mesịrị pụta ìhè, ọnwụ nwere ike ịgbaso ya ngwa ngwa dị ka ọnwa ole na ole.
E nwere ụdị isi ise nke ọrịa ọrịa prion ugbu a ghọtara na ụmụ mmadụ: ọrịa Creutzfeldt-Jakob (CJD), ọrịa Creutzfeldt-Jakob dị iche iche (vCJD), kuru, Gerstmann-Straussler-Scheinker syndrome (GSS), na ụbụrụ ezinụlọ na-adịghị ehi ụra (FFI). Otú ọ dị, a na-achọpụta ụdị ọrịa prion ọhụrụ.
Ot'u ha si emepe
A pụrụ inweta ọrịa ndị Prion n'ụzọ atọ: ezinụlọ, enwetara, ma ọ bụ sporadic. Ụzọ kachasịsịsịsịsị anya iji nwee ọrịa prion yiri ka ọ bụ n'enweghị ihe ọ bụla, n'enweghị ihe kpatara ọrịa ma ọ bụ ihe nketa. Ihe dị otu nde mmadụ na-emepụta ụdị ọrịa ọrịa prion. Ụfọdụ ọrịa ọrịa prion, dị ka CJD, GSS, na FFI, nwere ike keta. Ndị ọzọ na-agbasa site na njikọ chiri anya na protein prion. Dịka ọmụmaatụ, a na-agbasa kuru site n'ememe ndị na-eme ememme na New Guinea. Mgbe e riri ụbụrụ dị ka akụkụ nke ememe ahụ, a na-etinye prions ahụ, ọrịa ahụ ga-agbasa. Ihe omuma ihe na-emetụbeghị bụ vCJD, nke a maara na-agbasa site na ụmụ anụmanụ na ndị mmadụ mgbe anyị na-eri anụ ahụ. A na-akpọkarị nke a dị ka "ọrịa oke ehi," ma na-eme mgbe prion dị na ehi dị ndụ. A na-ahụkwa anụmanụ ndị ọzọ, dịka elk na atụrụ, mgbe ụfọdụ ọrịa ọrịa prion. Ọ bụ ezie na ọ bụ ihe ọhụrụ, ọrịa prion nwekwara ike gbasaa na ụrọ.
Mgbaàmà
Ọ bụ ezie na ọrịa ọrịa prion nile na-eme ka ihe mgbaàmà dị iche iche dị iche iche, prions nile yiri ka ha nwere mmasị pụrụ iche maka usoro ụjọ ahụ. Ọ bụ ezie na a na-anụkarị ọrịa nje ma ọ bụ nje nje na ọtụtụ akụkụ dị iche iche nke ahụ-gụnyere ọrịa ụbụrụ ụbụrụ na-eche na ọ bụ nanị na-akpata mgbaàmà na-adịghị na ahụ mmadụ, ọ bụ ezie na ndị na-edozi onwe ha nwere ike ịchọta na ụdị mmadụ dị iche iche. Oge nwere ike igosi na usoro prion dị n'azụ ọrịa ndị na-abụghị ụbụrụ.
Mmetụta dị na usoro ahụ ụjọ ji dị egwu. Ọtụtụ ọrịa ọrịa prion na-eme ka a mara dịka encephalopathy spongiform.
Okwu ahụ bụ spongiform pụtara na ọrịa ahụ na-eme ka ụbụrụ ghara imebi, na-emepụta oghere microscopic nke na-eme ka anụ ahụ dị ka sponge. Ọtụtụ mgbe, njedebe si na njedebe na-apụta ngwa ngwa, nke pụtara na onye ahụ a gbapụrụ na-efunahụ ikike ya iche echiche dị ka ọ na-eji mee ihe n'ime ọnwa ruo afọ ole na ole. Ihe mgbaàmà ndị ọzọ na-agụnye clumsiness ( ataxia ), mmegharị dị iche iche dịka nchịkọta ma ọ bụ tremor , na ụdị ihi ụra gbanwere.
Otu n'ime ihe egwu banyere ọrịa prion bụ na enwere ike inwe ogologo oge nke etiti mgbe mmadụ na-ekpughere prion na mgbe ọ na-amalite ihe mgbaàmà. Ndị mmadụ nwere ike ịga ọtụtụ afọ tupu prọm ahụ ha nọ na-ebu pụta ìhè, na-enwe nsogbu nsogbu ahụike.
Ọgwụgwọ
N'ụzọ dị mwute, ọ dịghị ọgwụgwọ maka ọrịa prion. Nke kachasị mma, ndị dọkịta nwere ike ịnwale inye aka ichikota ihe mgbaàmà nke na-akpata nkụda mmụọ. Na obere nnyocha European, ọgwụ na-eme ka Flupirtine (ọ bụghị na United States) jiri nwayọọ nwayọọ na-eche echiche nke ọma na ndị ọrịa nwere CJD mana ha emeghị ka ndụ ha dị mma. Ọnwụnwa nke ọgwụ chlorpromazine na quinacrine gosiri na ọ dịghị mma. N'oge a, ọrịa prion nọgidere na-egbu egbu.
Isi mmalite:
Geschwind MD, Shu H, Haman A, Sejvar JJ, Miller BL. Mgbagha na-aga n'ihu n'ihu. Nkọwa nke ihe gbasara ọrịa afọ 2008; 64: 97-108.
AH Ropper, Samuels MA. Ụkpụrụ Omume nke Adams na Victor, 9th ed: The McGraw-Hill Companies, Inc., 2009