I nwere ike ghara iche echiche banyere nnukwu osisi gị, ma ọ na-achọ gị. Ọ bụrụ na ịnweghị otu, enwere ụfọdụ ihe ịmara iji chebe onwe gị pụọ na ọrịa.
Gịnị Ka Ngwá Gị Na-eme?
N'izugbe, spine gị, nke dị na akụkụ aka ekpe gị, bụ akụkụ nke usoro ọbara gị na usoro nkwụnye. Ọ na-enyere aka ịchekwa mkpụrụ ndụ ọbara uhie na ọbara ọcha.
N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ọ na-arụ ọrụ dị ka nyocha ọbara. Ọ na-ewepụ mkpụrụ ndụ ọbara uhie ochie ma na-etinye aka na mkpụrụ ndụ ọbara uhie ndị ọzọ ka ha wepụta na ihe mberede, tinyere ya na-enye aka igbanye ígwè.
Ihe ọzọ: Ọkụ gị nwere ike ime ka ọgwụ nje wepụ nje bacteria na mkpụrụ ndụ ọ bụla nke na-eme ka ọkpụkpụ dị iche iche. Nke ikpeazụ a na-enyere aka na-egbochi ahụ anyị pụọ na pathogens.
N'ụzọ ezi uche dị na ya, ọ bụrụ na anyị enweghị akụkụ a, anyị nwere ike ịmalite nje bacteria, karịsịa ụdị bacteria dị iche iche a na-akpọ bacteria encapsulated n'ihi na ha nwere carbohydrate pụrụ iche (akpan akpan polysaccharide) capsule gbara ha gburugburu. Kedu ka ị ga-esi hapụ mmanụ gị?
Ònye Na-akwụsị Ịdị Mma Ha?
E nwere isi ihe atọ mere ndị mmadụ na-ejighị azụ ha:
- Mberede ma ọ bụ nsogbu
- Ọrịa Sickle Cell na-akpata spiratomy
- Ọgwụgwọ ọrịa ọzọ
Nsogbu: Ihe kachasị mkpa maka ịmepụ nsị gị na-arụ ọrụ ịwa ahụ bụ trauma. Nke a na-abụkarị n'ihi ihe mberede ụgbọ ala na ọgba tum tum yana ịda, ọgụ, na mmerụ egwuregwu.
Ọkpụkpụ ahụ bụ ihe kachasị emerụ ahụ n'ahụ na-arịa ọrịa abdominal na-egbuke egbuke (1 n'ime ihe anọ dị nhụjuanya dị otú a na-emetụta ọkpụkpụ). Na ihe mberede ụgbọ ala, mmerụ dị otú ahụ nwekwara ike jikọta na ọnọdụ na-ezighị ezi na iji ochebelbelt. Enwere ike ịnwe ihe nkedo na ụgbụ nke nwere ike imerụ ahụ ọkụ ma nke a na-adịkarịghị.
Ọ bụghị mmebi niile nke splin ahụ chọrọ ịwa ahụ. Ndị dọkịta na-awa ahụ ga-ele anya mgbe niile iji hụ otú onye ahụ si mebie ọganihu, ọ bụrụ na ọ bụghị ihe mberede, tupu ị kpebie ịga ịwa ahụ.
Sickle Cell: Autosplenectomy na-eme na ọrịa sickle cell. Na United States, mmadụ 100,000 nwere sickle cell. Gburugburu ụwa, ihe karịrị otu nde na-eme. Enwere Sickle Cell dị iche iche. Esemokwu dị iche iche dị na ụdị ndị a na-adabere na mmụgharị mkpụrụ ndụ ihe nketa dị. Ọnwụ nke splin na-emekarịkarị n'ụdị Sickle Cell kasị njọ: ọrịa Hemoglobin SS. Ọrịa Hemoglobin SS na-enweta site na ịnweta ụdị abụọ nke otu mkpụrụ ndụ ọbara hemoglobin S. Na ụdị a, ndị mmadụ na-ejikarị usoro a na-akpọ "autosplenectomy" na-emekarị ha. E nweela ụdị ọrịa ndị ọzọ na-akpata otu usoro ahụ.
Ọgwụgwọ ọrịa ọzọ, dị ka ọrịa autoimmune: Ndị ọzọ emeela ka ha wepụ ọrịa ha, ka ọ bụrụ ọrịa ọrịa autoimmune. A na-eji splenectomy na-agwọ otu ọrịa na-adịghị ahụkarị - ụdị purpura thrombocytopenic (ITP). N'ọrịa a, usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ dị mwute na ịwakpo platelets. Nke a pụtara na ahụ anyị enweghị otu n'ime ihe ndị ha chọrọ maka clotting iji kwụsị ọbara ọgbụgba.
Ndị na-ahụ maka usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-emetụta ihe dị ka nke a nwere ike ịnwe ọnyá na-agba ọsọ ọsọ. Ha nwekwara ike inwe ogho uhie na ụkwụ ha. Ọrịa a pụrụ ịhapụ onwe ya, ma ụfọdụ chọrọ ọgwụ. Ọ bụrụ na ọ pụọ, ọgwụ anaghị ezuru ya, mgbe ụfọdụ ị na-ewepu splin bụ ihe enyemaka.
E nwere nsogbu ndị ọzọ nke nwekwara ike ịgwọta splenectomy. Mgbe ụfọdụ, splenectomy dị mkpa n'ihi na mmadụ nwere anaemia (obere ọbara ọbara) n'ihi mbibi ọbara ọbara ọbara ha. Nke a nwere ike ịbụ n'ihi ọtụtụ nsogbu dị iche iche dịka spherocytosis nke e ketara eketa ma ọ bụ anaemia hemolune (AIHA).
Mgbe ụfọdụ, splenectomy nwere ike ịkwụsị mkpụrụ ndụ ọbara ọbara ọbara mgbe ọgwụ ma ọ bụ ọgwụgwọ ndị ọzọ anaghị arụ ọrụ.
E nwere ihe ndị ọzọ kpatara splenectomy. Ọ bụ ezie na ọ naghị adịkarị, ụfọdụ nwere splenectomies na-emeso thalassemia nakwa dịka thrombotic thrombocytopenic purpura (TTP). Mgbe ụfọdụ, splenectomies mere n'ihi na splin na -abawanye na ọrịa ọzọ . A na-arụkwa ya mgbe ụfọdụ iji mee nchọpụta nke lymphoma nke Hodgkin iji kpebie ọgwụgwọ kasị mma maka kansa.
Ihe dị ka mmadụ 22,000 na-efunahụ ha site n'ịwa ahụ kwa afọ na US
Kedu ụdị ịwa ahụ dị?
A na-akpọ ịwa ahụ iji wepụ spine gị splenectomy . Na United States, a na-emekarị ya na nnukwu igwefoto (ya na igwefoto na ole na ole). Ọ bụrụ na ị nwere ahụike, ị nwere ike ịhapụ ụlọ ọgwụ n'otu ụbọchị ahụ ma gbakechaa izu abụọ.
Otu esi echebe onwe gi site na nje tupu ịwa ahụ
Ndị na-enweghị ọkpụkpụ nwere ike ịnata ọrịa site n'ụdị nje ụfọdụ, karịsịa nje bacteria (nje bacteria nwere ihe mkpuchi carbohydrate). A ghaghị ịgbara gị ọgwụ tupu ịwa ahụ, ọ bụrụ na ọ bụ ịwa ahụ. A na-eme ọtụtụ splenectomies dị ka ihe mberede mgbe ọdachi dakwasịrị ma ọ bụghị mgbe niile ka ọ dị mfe ime atụmatụ.
Ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume, ị ga-enwe ọgwụ ahụ tupu izu abụọ tupu ịwa ahụ. Ọ bụrụ na ị nwere ịwa ahụ mberede ma enweghi ike ịme gị ọgwụ tupu oge eruo (ma ọ bụ emebeghị ọgwụ ịgba ọgwụ tupu ịwa ahụ maka ihe ọzọ), ị ga-etinye ọgwụ mgbochi. A ghaghị inye ọgwụ ndị ahụ izu abụọ ma ọ bụ karịa mgbe a gwọchara gị, mana echela ogologo oge.
Kedu ọgwụ mgbochi ị ga-enweta?
E nwere ihe anọ ị ga - enweta ọgwụ mgbochi megide:
- Neisseria meningitidis
- Haemophilus influenzae
- Streptococcus pneumoniae
- Influenza
Ekwesịrị ịgbara gị ọgwụ niile gbasara ọrịa niile ị ga - eji ọgwụ gị mee, dị ka measles, mumps, rubella, varicella, na tetanus. Ikwesịrị ịgwa dọkịta gị ma ọ bụ ndị ọzọ ọkachamara ahụike banyere ma ọ dị mkpa ka ịghagharịa ma ọ bụ chọrọ ụdị dị iche iche nke otu n'ime ọgwụ ndị a.
Neisseria meningitidis (N. meningitidis): Nke a bụ nje bacteria nwere ike ime ka meningitis na / ma ọ bụ sepsis. Isi ogwu bụ quadrivalent. Nke ahụ bụ ikwu; ọ na-echebe megide nje anọ nke N. meningitidis (Serogroups A, C, W-135, na Y). Ọ na-ewepụ B ma ọ bụrụ na ọ bụghị kpọmkwem ịgba ọgwụ maka. Serogroup X bụ obere nkịtị ma ọ kabeghị ogwu.
H. influenzae ụdị b (Hib): Nke a bụ nje bacteria na-abụ ihe kachasị kpatara ụmụ nwoke na-arịa ọrịa bacterial na-erughị afọ ise ruo mgbe a malitere iji ogwu ahụ mee ihe. Ọ na - ebute ọrịa oyi baa na akpịrị na ọrịa ndị nwere ike ịdị njọ. Ọ bụ nnukwu ọrịa na ụmụaka, ma onye ọ bụla na-enweghị splin nwere ike ịgba ọgwụ.
Streptococcus pneumoniae (Strep pneumo): E nwere ọtụtụ ụdị Strep pneumo, dịka a na-akpọkarị ya. Kedu nje ị na-echebe megide ịdabere na nke ogwugwu ị na-enweta. PCV 7 na-echebe megide 7 nsogbu; PCV 13 megide 13; Agba ọgwụ polysaccharide PPSV23 na-echebe megide 23 mana nzaghachị ahụ adịghị ike ma chekwaa.
Influenza: Ọ ga-adị mkpa ịnweta ọgwụ mgbochi ọrịa kwa afọ. Ọ bụ iji chebe gị pụọ na ọrịa nje ndị ọzọ, dị ka ndị na-akpata oyi baa, nke ị nọ n'ihe ize ndụ ma ọ bụrụ na ị na-arịa ọrịa ahụ. Ọtụtụ ndị na-anwụ site na influenza na-anwụkwa site na ọrịa nje nke na-awakpo mgbe nchebe ndị na-egbochi ahụ ọkụ na-ebugharị ma na-agwụ ike site na influenza.
Enwere Eche Iche Iche Iche Banyere Mgbe Ijeghari?
Ọ bụrụ na ị na-eme njem, ị nwere ike izute ahụhụ ị gaghị eme. I nwekwara ike ibi ebe nwere chin dị iche karịa ebe ndị ọzọ. E nwere otu ọrịa na ị nwere ike ịnọ n'ihe ize ndụ. Ọ bụrụ na ị na-eme njem na West Africa, jide n'aka na ị ga-agba ọgwụ mgbochi megide meningitis na meningococcal na na ọgwụ ndị ahụ dị ugbu a. (Nchebe ịgba ọgwụ anaghị egbochi ogologo oge ọ bụla anyị ga-achọ). N'otu aka ahụ, ọgwụ ogwu pneumococcal anaghị ekpuchi nsogbu niile ma bụrụ na ị nwere ike igosipụta nsogbu dị iche iche mgbe ị nọ.
Ị nwekwara ike ịnọ na ihe ize ndụ maka nnukwu ọrịa ịba ma ọ bụrụ na ịnweghị akwụkwọ. Jide n'aka na ị ga-enwe prophylaxị ịba ma ọ bụrụ na ị na-ejegharị ebe ị nwere ike ịnọ n'ihe ize ndụ ma na-akpachara anya iji zere anwụnta .
N'otu aka ahụ, ọ bụrụ na ị na-ebi ndụ ma ọ bụ na-aga njem n'ebe a na-ahụ Bebel , ị ga-anọ n'ihe ize ndụ karị nakwa ma ọ bụrụ na ịnweghị onye ọ bụla. Nke a ga-abụ Nantucket ma ọ bụ Vine Mata na Massachusetts, ma Block Island na Rhode Island na Chebe Island, Fire Island, na East Long Island-akụkụ nile nke New York State. Parasaiti nwekwara ike ime n'akụkụ ndị ọzọ nke ndị a na n'akụkụ ndị ọzọ nke Northwest na elu Midwest, gụnyere New Jersey, Wisconsin, na Minnesota. Enwerekwa obere (ma dị njọ) site na Europe. A na - ebutekwa Bebiaia site na mmịnye ọbara.
Ozokwa, ụfọdụ ndị na-enweghị splin nwere ike ịdịkwu mfe inwe thrombosis miri emi ma ọ bụ azụ ọzọ mgbe ha na-eme njem n'ụgbọ elu ma ọ bụ na-agba ọsọ. Ọ bụrụ na ị na-aga efe, gwa dọkịta gị ma ọ bụ ndị ọkachamara ahụ ike banyere ọrịa a na ihe ize ndụ ọ bụla i nwere ike iche ihu.
Nchegbu ndị ọzọ
Ị ga-agwa dọkịta gị ma ọ bụ ọkachamara ahụike banyere otu esi edozi ahụike gị kwa ụbọchị.
Ụfọdụ ndị na-enweghị onye na-eto eto, karịsịa ụmụ, na-ewere ọgwụ nje ọgwụ kwa ụbọchị na arịrịọ dọkịta ha. A ghaghị iji dọkịta gị ma ọ bụ ọkachamara ahụike gị kwurịta ihe ndị bara uru na nke a. Iwere ọgwụ nje mee ihe mgbe nile nwere ike inwe nsogbu ndị a na- atụghị anya ya. Ị nwere ike ịmalite ịrịa ọgwụ nje ma ọ bụ nweta ọrịa ndị na-eme mgbe a na-ehichapụ nje bacteria ochie anyị ma hapụ ya, ya mere ọ dị mkpa ka ọ gwa onye ọkachamara ahụike gbasara nke a.
Ndị ọzọ na-eji ọgwụ nje mee ihe na ha nke ha na-ewe ozugbo ọ bụrụ na ha amalite ịrịa ọrịa ma ọ bụ na-arịa ọrịa. Ha na-achọzi ọgwụ ozugbo. Ngwọta na nso nso nwere ike inyere aka igbochi ọrịa ịghọ ọnyá na-egbu egbu.
Ihe ize ndụ ọzọ maka ọrịa siri ike sitere na bacteria a na-akpọ Capnocytophagia. Ọ bụ ntakịrị ihe na-ebute ọrịa na ndị na-eto eto ma ọ nwere ike ibute ọrịa dị oké njọ na onye na-enweghị ụgbọ. Ọ na-abụkarị n'ihi na nkịta na-ata, ọ bụ ezie na cat na-eri ihe mgbe ụfọdụ. Mgbaàmà na-amalite na-abụkarị otu ụbọchị, n'ihi ya, ị ga-adị njikere ma ọ bụrụ na nkịta na-achọ ịchọrọ ọgwụ (ma nwee ọgwụ nje dịka penicillin na ọgwụ ndị ọzọ na-agwọ ọrịa).
Kedu ka ndị mmadụ si eme ogologo oge?
Ndị ọkà mmụta sayensị leghachiri anya na ndị agha ahụ furu efu na Agha Ụwa nke Abụọ. Ha chọpụtara na n'ime ndị ọrụ 740 American na-achọpụta na ọtụtụ n'ime ndụ dị ogologo. Otú ọ dị, ha enwewo ọganihu na-arịwanye elu n'ihi na oyi baa (ikekwe Strep na-arịa ọrịa) na ọrịa obi na-agwọ ọrịa (mmetụ obi, ikekwe n'ihi na iwepụ ha na-emetụta usoro ọbara ha ma mee ka ha gbasaa ọzọ, nke bụ mmetụta na-adịghị emerụ ahụ) .
Gịnị ma ọ bụrụ na ị nwere nnukwu agba?
Enwere nnukwu spleen a na-akpọ splenomegaly. Ọ bụ ihe dọkịta maọbụ ọkachamara ahụike ọzọ kwesịrị ịlele.
Enwere otutu ihe mere ogwu ji enwe ike ibu ibu. Otu n'ime ihe kachasị bụ otu (mononucleosis kpatara EBV, Epstein Barr Virus).
E nwere ndị nwere nnukwu ọkpụkpụ n'ihi ọnọdụ ọbara nke a mụrụ ha, dị ka thalassemia ma ọ bụ sarcoid. Ndị ọzọ nwere nnukwu spleen n'ihi lymphoma ma ọ bụ ọrịa leukemia (ọbara cancer) ma ọ bụ anemia hemolytic (ebe a na-ebibi ọbara ọbara uhie). Ndị ọzọ na-azụlite ya site na inwe ọrịa imeju (dịka ọbara mgbali elu).
Ị Pụrụ Inwe Karịa Otu Onye?
N'ezie, ee. Ụfọdụ ndị nwere ihe karịrị otu azụ. A na-amụ ụfọdụ site na polysplenia (ma ọ bụ ọtụtụ azụ) nke nwere ike ịdaba na ọnọdụ ndị ọzọ (ma ọ bụ nsogbu ahụike mgbe amụrụ nwa). Ndị ọzọ na-eji obere ntakịrị azụ ha na ndị ọzọ; nke a na-abụkarị "ngwa ngwa" nke na-esi na trauma (gụnyere ịwa ahụ, ọbụna site na splenectomy).
> Isi mmalite:
> Robinette CD, Fraumeni JF. Ọkpụkpụ na ọnyá ndị na-esote na ndị agha nke 1939-45. Lancet. 1977; 2 (8029): 127-9.
> Ahịa JM, Sambasivan CN, Zink K, et al. Splenectomy na-eduga na ọnọdụ hypercoagulable na-aga n'ihu mgbe ọnyá. Am J Surg. 2010; 199 (5): 646-51.
> CDC. Ịgba ọgwụ mgbochi maka Asplenia.
> Halpert B, Alden ZA. Ihe ntinye aka na-abanye n'ime ma ọ bụ na ọdụ nke pancreas: nnyocha nke 2,700 ọzọ nchịkọta. Arch Pathol. 1964; 77: 652-654.