Viral Meningitis na More
Okwu ahụ bụ "meningitis" pụtara nsị nke mgbu ahụ, nke bụ anụ dị arọ nke gbara ụbụrụ na ụbụrụ gburugburu. Nje bacteria, nje, oria, ọrịa cancer, na ọbụna ọgwụ ụfọdụ dị ka ibuprofen, nwere ike ime ka ihe ndị a dị njọ.
A na-akpọ ụmụ nwoke na-arịa ọrịa bacteria na-egbu egbu. Nke a bụ ihe mberede ahụike na-akpọ maka ọgwụgwọ ozugbo na ọgwụ nje.
N'ụzọ dị mma, ụdị mgbu a na-adịkarịghị ka ọ na-adịkarị karịa meningitis.
Mmaningitis ajuju pụtara nanị maningitis ọ bụghị n'ihi nje bacteria, nke na-ewepụ ọtụtụ ọnyà ndị ọzọ. Ọtụtụ n'ime oge ahụ, meningitis nke na-eme ihe ike abụghị ihe egwu egwu. Ọ bụrụ na akpụ ụbụrụ na-aghọkwa ọkụ ( encephalitis ), ọnọdụ ahụ dị njọ karị. Ụdị ụfọdụ nke meningitis, dị ka nke herpes simplex kpatara, nwere nnukwu ihe ize ndụ nke ịghọ ụbụrụ. Ebe ọ bụ na ụmụ mmadụ na-egbu egbu na encephalitis dị nnọọ njikọ, ụfọdụ ndị dọkịta ji okwu ahụ bụ "meningoencephalitis" kọwaa ọrịa ndị ahụ n'otu oge.
Gịnị Bụ Ihe Mgbaàmà nke Meningitis Aseptic ?
Ihe nchoputa nke maningitis bu anu aru, nkpa olu (nuchal rigidity), na isi ogbugba. Ihe ndị ọzọ na-agụnye ọgbụgbọ, vomiting na njọ nke isi isi na ìhè (photophobia). Ụmụaka ndị tozuru oke ikwu okwu nwere ike ịka mkpesa isi ma ọ bụ ọgbụgbọ.
Ọ bụrụ na maningitis na-emekarị ihe atọ ahụ, ọ ga-adị mfe ịchọta ọnyá . O di nwute, ọnọdụ a adighi adighi ya. N'okwu ndị dị nro, nchọpụta ndị a na-ahụkebe nke olu olu nwere ike ọ gaghị edo anya. Ime nchoputa bụ ihe siri ike n'ime ụmụ, ndị nwere ike ịbụ nwata ka ha kọwaa isi ọwụwa.
Ụmụaka nwere ike inwe ahụ ọkụ na ihe ịrịba ama ndị ọzọ nke na-arịakarị ọrịa, dị ka ihe ọkụ ọkụ, afọ ọsịsa, ma ọ bụ na-eri nri nke ọma.
Gịnị Na-akpata Ọrịa Ụmụaka Aseptic?
Ihe kachasị na-eme ka mmadụ na-arịa ọrịa cancer bụ ọrịa nje . N'eziokwu, mgbe ụfọdụ, a na-eji okwu ndị mmadụ na-eme ihe na-eme ka mmadụ na-arịa ọrịa na-egbu egbu, ma ọ bụ ezie na ihe ndị ọzọ dị ka ihe nfụkasị ma ọ bụ ero nwere ike ime ka mmadụ menitisitis. Ihe ka ọtụtụ n'ime anyị nwere ike iji nwayọọ nwayọọ na-eme ihe na-adịghị mma, dị ka isi ọwụwa mgbe anyị nwere flu. Otú ọ dị, maningitis dị omimi nwekwara ike ịbịakwute ụdị ndị ka njọ, ụfọdụ n'ime ha nwere ike ịnwụ.
Nje virus ndị na-emekarị ka ụmụ nwoke na-egbu egbu n'ime ụmụaka gụnyere ezinụlọ a na-akpọ enteroviruses . Ezigbo ọrịa a na-akpata ihe dị ka pasent 90 nke ọrịa meningitis nile. Ezinụlọ a nke nje virus na-ebutekarị ọkụ ọkụ, ọgbụgbọ, vomiting, na mgbaàmà nke iku ume, nakwa dị ka nkwonkwo na-akpakọrịta na ọrịa obi (myalgias). Naanị ihe karịrị ọkara ụmụaka nke kariri otu afọ ma ọ bụ afọ abụọ nwere nchịkwa nchịkwa. Ọ bụ ezie na ihe ka ọtụtụ n'ime ndị mmadụ na-agbake n'enweghị nsogbu dị ukwuu, otu ụdị nke a na-akpọ enterovirus 71 kacha njọ ma nwee ike ibute ọrịa palsia, paralysis, na ermonmon edema.
Ezinụlọ ọzọ nke nje ndị a maara maka ịkpata agụụ bụ ọrịa herpes simplex virus (HSV). Ọtụtụ n'ime anyị na-eche na nje a dị ka ọrịa a na-ebute site na mmekọahụ, mana n'eziokwu, ọ nwere ike gbasaa site na ụzọ ndị ọzọ. N'ikpeazụ, usoro ọgwụgwọ anyị na-eme ka HSV ghara ịkpata nsogbu siri ike, mana mgbe HSV na-ejideghị ya, ọ bụ nsogbu mberede na-adịghị mma. Encephalitis bụkarị, nke nwere ike ịmalite ịdakwasị na nsogbu mgbochi dị ka adịghị ike, nhụjuanya, na mgbagwoju anya. Ọtụtụ ndị nwere HSV encephalitis na-anwụ ọbụna ma ọ bụrụ na ha enweta ọgwụgwọ. Enweghị ọgwụgwọ, ọnụọgụ ọnụọgụgụ dị ọbụna karịa.
N'ụzọ dị mma, HSV na-ebutekarị mgbaàmà ndị dịka ọkụ, nkiri olu, na isi ọwụwa, na-eme ka ọ dị mfe ịmata ma mesoo ya ngwa ngwa.
Arboviruses bụ ezinụlọ virus nke ndị anwụnta na akọrọ na-ebute. Ọtụtụ mgbe, ụdị nke meningoencephalitis dị nro, na-enweghị ụfọdụ. Ọrịa nke na-akpata ụbụrụ nke St. Louis na-apụta site na maningitis dị nro na-arịa ọrịa na-egbu egbu. Encephalitis nke La Crosse na-ebutekarị ihe mgbochi na ihe ịrịba ama neurologic. Nje Virus West Nile nwekwara ike ibute ọrịa dịgasị iche iche, gụnyere ọrịa mkpọnwụ na nkwonkwo, karịsịa ndị okenye. N'ụzọ dị iche, ụbụrụ equine nke dị n'ebe ọdịda anyanwụ na-eme ka mgbaàmà dị ike karịa ụmụaka karịa ụmụaka, gụnyere njigide .
Ọtụtụ nje ndị ọzọ nwere ike ime ka mmadụ na-egbu egbu. Ụmụaka nwere ike ibute ọrịa strok virus (HPeV), nke nwere ike ime ka meningoencephalitis na ọbụna ahụ mkpọnwụ. Otú ọ dị, ihe mgbaàmà kachasị emetụ n'ahụ bụ nanị mgbarụ, ọkụ, na ọkụ ọkụ. Ụmụaka na-eto eto nwekwara ike ịrịa ọrịa choriomeningitis nke na-ahụ maka ọrịa lymphocytic, nke nwere ike ịkpata nsogbu nhụjuanya siri ike na mgbakwunye na meningitis. Nje virus na-ebutekarị ọnyá na -enweghị maningitis kama ọ pụkwara ịkpata ọrịa mgbu. Mumps maningitis adịchaghị ugbu a n'ihi na ịgba ọgwụ mgbochi, ọ bụ ezie na mgbe ụfọdụ ọ ka nwere ike ịhụ. Ọ dabara na, maningitis na mumps bụ obere ma dịtụ njọ.
Kedu ka ndị dọkịta si achọpụta ọrịa na-egbuke egbuke na ọnweghị ọrịa?
Ọ bụrụ na e nwere nchegbu ọ bụla na mmadụ nwere ike ịnwe ụdị ọrịa meningitis ma ọ bụ nkwonkwo, ndị dọkịta na-amalitekarị ọgwụ nje ozugbo, ọbụna tupu ha emechaa nchọpụta nyocha ha. N'ihi na ụdị ụfọdụ nke meningoencephalitis dị nnọọ egwu, ọbụna na-echere oge ole na ole maka ule ga-alọghachi nwere ike bụrụ ọdachi.
Nzọụkwụ mbụ bụ iji jide n'aka na ọ dịghị ọrịa meningitis na- adịghị, nke ga-achọ ka ụfọdụ ọgwụ nje mee ngwa ngwa. N'ikpeazụ, ụzọ kachasị mma iji chọpụta ihe mgbu na-egbuke egbuke bụ nke na-egbu osisi. Na usoro a, a na-etinye agịga n'agbata ọkpụkpụ nke azụ azụ n'ime akpa nke mmiri ọgwụ (CSF) nke dị n'okpuru ebe ọkpụkpụ azụ na-agwụ. Ndị dọkịta na-achọzi ihe mgbaàmà nke mbufụt, dịka mkpụrụ ndụ ọbara ọcha karịa na CSF karịa atụ anya. A na-eji ntụpọ anụcha chọọ nje bacteria. Glucose na protein dịkwa mma. Ọ bụrụ na glucose dị ala, ọ nwere ike ịbụ n'ihi na mkpụrụ ndụ ndị ọzọ na-agbanye shuga ahụ.
Ọ bụrụ na e nwere ihe ịrịba ama ọ bụla maka nchegbu intracranial dị elu , dị ka ọnọdụ uche dị oke njọ, isi CT ga-eme nke mbụ iji jide n'aka na mgbachi lumbar adịghị akpata ngbanwe nrụgide. Ọ bụrụ na a na-ewepu ụbụrụ n'okpuru ụbụrụ, nrụgide dị elu n'ime okpokoro isi nwere ike ịgbanwe ụbụrụ site na obere oghere nke ọnyá ọkpụkpụ na-apụ, nke nwere ike ịkpata nrịanrịa na ọnwụ.
A ga-adọrọ ọbara nyocha iji chọpụta ihe ịrịba ama nke ọrịa na mpụga usoro ụjọ ahụ. Ọbara ga-eme ka a mara ma ọ bụrụ na nje bacteria na-etolite.
Ọ bụrụ na e nwere ihe ịrịba ama ọ bụla ma ọ bụ ihe mgbaàmà ndị na - egosi nje ma ọ bụ nje bacteria, a ga - anwale ule iji kpochapụ ndị na - efe efe ahụ kpọmkwem. Dịka ọmụmaatụ, n'ihi oke ọrịa HSV, dịka ọmụmaatụ, a na-emekarị ule iji jide n'aka na ọ dịghị HSV dị n'ụdị mmiri ụbụrụ na-agafe mgbe ịmịsịrị lumbar .
Ihe ndị na-abụghị nke na-akpata ọrịa Aseptic Meningitis
Ụdị nje bacteria dị iche iche adịghị akpa àgwà n'ụdị nke anyị ga-atụ anya site na germs ndị na-ebute ọrịa manicitis septic. Dịka ọmụmaatụ, n'ọtụtụ ọnọdụ nke meningitis septic, glucose adịghị ala. Otú ọ dị, glucose ka nwere ike ịdị na-emekarị n'ọnọdụ ọrịa Lyme , leptospirosis, ehrlichiosis, na syphilis .
Ndị ọzọ na-efe efe na-ebelata glucose ma ha apụtaghị na ntụpọ nkịtị na-achọ nje bacteria. A na-achọ ule pụrụ iche iji chọpụta maka ọrịa maningitis kpatara. Ọrịa ọrịa ụbụrụ, ụkwara nta, na listeria bụ ihe atụ dịgasị iche iche nke ihe na-akpata nrụpụta nke meningitis nke nwere ike izere nchọpụta na nyocha nke CSF.
Ụfọdụ ọgwụ ọjọọ nwere ike ime ka mgbu ahụ kwụsị. Ọgwụ kachasị mma iji mee nke a bụ ma ọ bụ ọgwụ na-egbochi ndị na-egbu egbu (NSAID) dị ka ibuprofen. Ọgwụ nje dị ka trimethoprim-sulfamethoxazole, bụ nke a na-ejikarị agwọ ọrịa ọrịa urinary, nwere ike ime ka mmadụ menitisitis doo.
> Isi mmalite:
> Rotbart HA. Gbuo nwoke na nwanyi. Neurol Semin 2000; 20: 277.
> John Attia; Rose Hatala; Deborah J. Cook; et al.Does Ogologo Ndidi A Na-enwe Ndidi Na-enwe Mkpa Meningitis? JAMA. 1999; 282 (2): 175-181.