Dị ka anyị na-etolite, mgbanwe dị n'ahụ anyị nwere ike imetụta ụzọ ọgwụ na-etinye ma tinye ya n'ọrụ. Anyị na-aghọkwu ndị na-edozi ọgwụ, ọ ga-abụkwa na anyị ga-enwe mmetụta ndị kawanye ụba, mmekọrịta ọgwụ ọjọọ , na mmeghachi omume ọgwụ ọjọọ ndị ọzọ.
Mmetụta Ụdị Mgbochi, Mmekọrịta, na Atụmatụ Ntanye
Okenye ndị okenye nwere ike inwe otu ma ọ bụ karịa ọrịa na-adịghị ala ala, dịka cholesterol dị elu, ọrịa akwara ogbu na nkwonkwo, ọbara mgbali elu , ụdị shuga shuga , ọrịa arthritis , na ịda mbà n'obi.
A pụrụ ịgwọ ọrịa ndị a na-adịghị ala ala site na ọgwụ dị iche iche, na-emepụta ihe ndị na - ebute ihe ize ndụ nke mmetụta ndị dị na ya.Ụfọdụ nsogbu ndị a nwere ike ịkọ na:
Ụdị ọgwụ: Ọ bụghị ihe a na-ahụkarị maka ndị toworo eto ka ha nwee nsogbu site na ọnọdụ ndị na-adịghị ala ala. Dịka ọmụmaatụ, ọtụtụ ndị toworo eto nwere ọrịa shuga 2 nwere ọbara mgbali elu, cholesterol dị elu, na ịda mbà n'obi. Usoro ọgwụgwọ maka ìgwè ndị a nwere ike ịgụnye ọgwụ na-arịa ọrịa shuga (Glucophage), ọgwụ mgbali ọbara (Diovan HCT), ọgwụ iji belata cholesterol (Zocor) na antidepressant (Zoloft). Nchikota nke ọgwụ ndị a nwere ikike dị ukwuu maka ịkpata mmeghachi omume.
Mmekọrịta ọgwụ na ọgwụ: N'ihi nnukwu ihe ize ndụ nke ọrịa na-adịghị ala ala, ọtụtụ ndị agadi nwere ike ịnara ọgwụ ise ma ọ bụ karịa. N'iji ọgwụ ọjọọ ị na-aṅụ, ọ ga-esikarịrị ka ị ga-enwe ọgwụ ọjọọ na ọgwụ ndị ọzọ, nri ma ọ bụ mmanya.
Nhazi usoro ọgwụgwọ siri ike: Ịṅụ ọtụtụ ọgwụ na oge dị iche iche nke ụbọchị nwere ike ime mgbagwoju anya na iwelie ihe ize ndụ nke ịmehie. Dịka ọmụmaatụ, ịnwere ike ichefu ịṅụ ọgwụ n'oge kwesịrị ekwesị ma ọ bụ ịnwere ike ịṅụ ọgwụ ugboro abụọ.
Mmetụta nke usoro nkata na-emekarị
Ka ọgwụ wee dị irè, ha ga-etinye uche na ahụ (na-esitekarị na eriri afọ), kesaa n'ime ahụ ruo ebe a chọrọ ha (na-emekarị site na ọbara), gbanwere ma ọ bụ metabolized (n'oge imeju ma ọ bụ akụrụ) wee wepụ ya n'ahụ (nke ka ukwuu n'ime mmamịrị).
Usoro ịka nká na-emekarị ka ọ gbanwee ụzọ ọgwụ dị iche iche na-etinye uche, metabolized, kesaa ma wepụ ya n'ahụ, na-eme ka mmetụta dị iche iche ghọọkwuo aha. Ndị a gụnyere:
Mee ka ụba abụba bawanye uru
Ka anyị na-etolite, ahụ anyị nwere abụba dị arọ na-emetụta ọkpụkpụ na uru anyị. Ọ bụ ezie na arọ anyị nwere ike ịnọgide na-abụ otu, pasent anụ ahụ abawanye. Ọgwụ ndị na-agbapụta na abụba nwere ike ịdaba na ụbụrụ anụ ahụ gị ma nọgide na usoro gị maka ogologo oge.
Mbelata nke Mmiri ahụ
Ka anyị na-etolite, mkpụrụ ndụ n'ime ahụ anyị na-efunahụ mmiri ha, ha enweghịkwa ike igbari mmiri ọgwụ na-edozi mmiri. Nte utịp, ụfọdụ ọgwụ nwere ike ịdaba na ahụ, ikekwe ịbawanye uru ọgwụ ahụ.
Mbelata na arụmọrụ usoro nsị
Ka anyị na-etolite, enwere mgbanwe na usoro nchịkwa anyị nke nwere ike imetụta otú ngwa ngwa ọgwụ na-abanye n'ọbara anyị. Ihe mmeghari n'ime afo anyi na-ada ngwa ngwa, o wee di ogologo oge iji nweta ogwu di n'ime eriri afọ anyi, ebe ha na-emeso ha. Ọzọkwa, afọ anyị na-emepụta obere acid, ọ na-ewe oge maka ụfọdụ ọgwụ ọjọọ ịkụda. Mgbanwe ndị a nwere ike ime ka arụ ọrụ nke ọgwụ kwụsị ma ọ bụ egbu oge.
Mbelata na arụ ọrụ imeju
Imeju bụ otu n'ime akụkụ ndị kachasị mkpa n'ime ahụ anyị maka ịmalite ọgwụ ma ọ bụ na-agbaji. Ka anyị na-etolite, imeju na-adịkwu ntakịrị, ọbara na-asọba na imeju na mbelata (enzymes) n'ime imeju nke na-agbaji ọgwụ na-ada. Nke a nwere ike ime ka ịchọta ọgwụ na imeju, si otú ahụ na-akpata mmetụta ndị na-achọghị ma nwee ike imebi imeju.
Mbelata na arụ ọrụ akụrụ
Dị ka imeju, mgbanwe nke ọrụ akụrụ anyị na-eme ka anyị na-eto. Akụrụ nwere ike ịdị obere, ọbara na-ebute akụrụ nwere ike ibelata ma akụrụ anyị nwere ike ịghọ ihe na-abaghị uru n'iwepụ ọgwụ "aka ekpe".
Malite mgbe ọ dị afọ 40, ọrụ akụrụ anyị na-ebelata ihe dị ka pasent 1 n'afọ ọ bụla. N'ihi ya, ọgwụ na-anọgide n'ime ahụ ruo ogologo oge, na-amụba ohere nke mmetụta ndị ọzọ.
Mbelata na ebe nchekwa
Ọ bụ ndị okenye tozuru etozu, mgbe anyị na-etolite, ohere nke ọrịa Alzheimer na ụdị nkwarụ ndị ọzọ na-abawanye. Nsogbu ncheta nwere ike ime ka ndị mmadụ chefuo ịṅụ ọgwụ, nke nwere ike iduga nchịkwa nke ọrịa ha na-adịghị ala ala. Ọzọkwa, ndị nwere nkwarụ nwere ike ọ gaghị enwe ike ịghọta ma ọ bụ soro ntuziaka nke onye nlekọta ahụike, karịsịa metụtara ịhazi usoro ọgwụgwọ siri ike.
Mbelata na ọhụụ na ịnụ
Nsogbu anya, dị ka ọrịa retinopathy, ọrịa glaucoma, na cataracts, bụ ndị na-eto eto na ndị nwere anya anya, na-eme ka o siere ike ịgụpụta akwụkwọ na ngwaahịa ọgwụ na ọgwụ na ngwaahịa. Ịhụ nsogbu nwere ike ime ka o siere ndị mmadụ ike nụ ntụziaka site na ndị dọkịta na ndị na-ahụ maka ọgwụ.
Mbelata na Dexterity
Ọtụtụ ndị toworo eto nwere ọrịa ogbu na nkwonkwo, nkwarụ anụ ahụ na nsogbu usoro nsogbu ụjọ, dịka ọrịa ọrịa Parkinson. Ọnọdụ ndị a nwere ike ime ka o sie ike ịmeghe karama, buru obere mkpụrụ ọgwụ ma ọ bụ gwọọ ọgwụ (anya mmiri, ndị na-ekpo ume maka ụkwara ume na COPD, na insulin injections).
Isi ihe
Aging in The Know: Ọgwụgwọ Ọrịa. Otu American Foundation nke Geriatric Maka Ahụike na Agadi. July 25, 2008. www.healthinaging.org/agingintheknow/chapters_ch_trial.asp?ch=6
Iji ọgwụ eme ihe na okenye. Magazin nke ndị ahịa FDA. Nchịkwa nri na ọgwụ ọjọọ na US. www.fda.gov/fdac/features/2006/406_olderadults.html