Ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke ndị nwere ọrịa ogbu na nkwonkwo na-azụlite mgbaàmà ụkwụ
Jụọ onye ọ bụla nwere ya: Arthritis Rheumatoid (RA) bụ nchọnchọ na-emerụ ahụ na-enweta, dịka ọ bụ ọrịa na-akpata autoimmune nke nwere ike ịkpata nhụjuanya dị ukwuu na nkwonkwo nkwonkwo ma bụrụ nke na-adịghị edozi ahụ. Otú ọ dị, ọ bụrụ na oge dị mma ka a chọpụta na ọrịa a na-enweghị ngwọta, ọ bụ ugbu a, dịka nhọrọ nchịkọta nhọrọ dịnụ bụ nke kachasị elu na ha dịbu - ha na-ahapụkwa ọtụtụ ndị nwere RA ndị ga-abụ ndị a họpụtara maka oche ọlụsị na-ebi ndụ zuru oke ma na-arụsi ọrụ ike.
Otu n'ime ihe ịrịba ama mbụ nke ọrịa ogbu na nkwonkwo bụ nkwonkwo, mgbu, na ọzịza na aka na ụkwụ. Oge mmalite na-aga nwayọọ nwayọọ maka ụfọdụ na ngwa ngwa maka ndị ọzọ, ma n'agbanyeghị na, ọtụtụ ndị nwere RA na-ebili otu ụbọchị wee chọpụta na nkwonkwo na bọl ma ọ bụ ụkwụ ụkwụ ha na-egbu mgbu na-aga n'ihu. N'otu oge ahụ, ha nwere ike ịhụ na mkpịsị aka ha na-agbasi ike ka ha na-anwa imeghe ite, ma ọ bụ na ha enweghị ike ehulata ụfọdụ mkpịsị aka mgbe ha na-esi nri n'ihi na ọ na-egbu mgbu. Dika ọrịa ahụ na-aga n'ihu, ihe mgbu na nkwesi ike nwere ike gbasaa na nkwojiaka, aka n'ubu, ubu, ikpere, nkwonkwo ụkwụ, na úkwù.
Gịnị na-akpata Ọrịa Arthritis Rheumatoid?
Na RA, usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-awakpo anụ ahụ ya, nke na-akpata nsị, nke nwere ike ime ka nkwonkwo na-emetụta ihe na-aga n'ihu. N'ụzọ doro anya, usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-ebute mmiri n'ime nkwonkwo nakwa dịka njikọta njikọta, nke a maara dịka synovium. Ọrịa ahụ na-adị ọkụ nke ukwuu, na-eme ka njikọ na-ekpo ọkụ na nke fụrụ akpụ.
Ịga n'ihu na-afụ ụfụ, karịsịa ma ọ bụrụ na a hapụghị ya, emesịa mebie synovium na-eme ka ọkpụkpụ na ọkpụkpụ merụọ, nke na-eduga na nkwonkwo nkwonkwo na mgbatị dị elu. Tụkwasị na nke ahụ, akwara, akwara, na njikọta nke gbara ya gburugburu ma mee ka nkwonkwo ahụ dị ike nwere ike ịghọ ndị na-adịghị ike.
Ọtụtụ ndị na-enwe oge nke mmụba mgbaàmà, ndị a na-akpọ dịka flares, na-esote obere ọrịa maọbụ ọbụna oge mgbapụta, ọnọdụ nhụjuanya, ịdọ aka ike, ma ọ bụ ikpu.
Kedu akụkụ nke ụkwụ nke RA na-emetụta?
Mgbe ọ na-abịa n'ụkwụ, RA na-emetụtakwa nkwonkwo mkpịsị ụkwụ nke metatarsophalangeal (MTP) . Mgbe RA nọgidere na-emetụta nkwonkwo MTP, a ga-eme ka mkpịsị ụkwụ na-aga n'ihu na-aga n'ihu. Nke a nwere ike ime ka ụkwụ abụọ buru bunions (hallux valgus) . RA nwekwara ike ime ka ọkpụkpụ ụkwụ na-agbanwe agbanwe na nkwụsị nke nkwụsi ike, nke na-eduga ná nrụgide ọzọ, dị ka ndị na-emegharị ala. Mgbatị ndị ọzọ na mgbanwe na mgbanwe nkwonkwo na-emekarị ka ndị na- akpọ oku na ihe mgbu dị n'okpuru ụkwụ ụkwụ . Mgbanwe ndị a niile na ụkwụ na ụkwụ nwere ike ime ka ịchọta akpụkpọ ụkwụ dị mfe karịa onye nwere nsogbu RA.
Njikọ ụkwụ nke ụkwụ nke RA nwere ike imetụta gụnyere nkwonkwo nkwonkwo ụkwụ na nkwonkwo ụkwụ, nke bụ akụkụ ụkwụ nke ụkwụ. Mgbe etinyere nkwonkwo ụkwụ, ụkwụ nwere ike ịmalite ịmalite ma kwụpụ ụkwụ (pes plan) nwere ike ịzụlite.
Ihe dị iche na ihe mgbu nke ọrịa Osteoarthritis (OA) bụ ihe mgbu bụ na ọtụtụ nkwonkwo na-emetụtakwa n'otu oge ahụ na RA na mgbaàmà nkwonkwo na-emikarị, na-eme n'akụkụ abụọ nke ahụ ahụ. Ihe ọzọ na-egosi ọdịiche dị n'etiti RA si OA bụ ọchịchọ nke RA ime ka ogologo oge nke ụtụtụ sie ike.
Onye na-arịa ọrịa RA ga-enwekarị nkwarụ na nkwonkwo emetụ maka otu ma ọ bụ karịa awa mgbe emechara ya, ma e jiri ya tụnyere onye na-arịa ọrịa OA, nke ike nkwonkwo ya nwere ike belata mgbe minit ole na ole nke ịgbatị ma ọ bụ imegharị ụtụtụ.
Nsogbu Nsogbu ndị ọzọ jikọtara na RA
Ọ na-egbu mgbu. Nke a bụ nsogbu na-emekarị maka ndị nwere RA ma nwee ike ime na azụ azụ n'ikiri ụkwụ ma ọ bụ n'elu. Ọnọdụ ndị metụtara nhụjuanya ụkwụ na- agụnye fasciitis osisi (ikiri ụkwụ na-agba ụkwụ), tendonitis Achilles, na retrocalcaneal bursitis. Bursitis nke na-emegharị azụ na- eme mgbe obere akpa jupụtara n'ime mmiri (bursa) n'azụ ọkpụkpụ ụkwụ ọkpụkpụ na-aghọ ọkụ, na-eme ka mgbu na ọzịza.
Ọrịa ọnyà ọnyá. Mgbe RA na-afụ ụfụ njikọ, ma ọ bụ synovium, ọzịza ahụ nwere ike ịmịnye akwara ma mee ka mgbaàmà nke akwara na-azụ azụ, nke a makwaara dị ka ọnyà ọnyà. A na-akpọ otu eriri ụkwụ na-efekarị ụkwụ na ụkwụ na-akpọrọ ọrịa eriri ụkwụ. Mgbaàmà nke ọnyá ọgbụgba na-agụnye ọkụ, tingling, ma ọ bụ mgbu mgbu na mpaghara ntụ ụkwụ na naanị.
Rheumatoid nodules. Nodule mmiri na- apụta dị ka ntụpọ n'okpuru akpụkpọ ahụ, ọ na-abụkarị ọkwá ma ọ bụ tendon. N'elu ụkwụ, nodule mmiri nwere ike ịpụta n'elu aka ochie Achilles ma ọ bụ n'akụkụ nnukwu ụkwụ ma ọ bụrụ na bunion (hallux valgus) dị.
Akpụkpọ anụ. Mmetụta nke jikọtara na RA nwere ike imetụta obere arịa ọbara, nke n'aka nke ya nwere ike ime ka ụfọdụ ihe ngosi akpụkpọ ahụ, gụnyere nsị ma ọ bụ ọnyá na ụkwụ ala. Nchọpụta akpụkpọ anụ ọzọ nke metụtara RA bụ ọnyá ọbara ọbara, nke bụ obere mpaghara nke arịa ọbara na-agbaji bụ ndị a na-ahụkarị n'akụkụ fingernails ma ọ bụ mkpịsị aka.
Ọ bụ ezie na ọ bụghị onye ọ bụla ga-ejikọta aka na RA, ihe ka n'ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ nwere ọkwa ụfọdụ. Otú ọ dị, ihe kachasị mkpa iji rịba ama bụ na e nwere ọtụtụ nhọrọ ịgwọ ọgwụ na ọgwụgwọ yana mmegharị ndụ nke nwere ike ime nnukwu ihe dị iche n'iji akụkụ niile nke ọrịa ahụ, gụnyere ihe ngosi ụkwụ ya. Mmekọrịta chiri anya na onye ọkà mmụta sayensị-onye ga-arụ ọrụ iji belata ihe mgbu gị na mbufụ, kwụsị mmebi emebi, ma melite echiche nke ọdịmma gị-ga-eme ka ihe kachasị mma ga-eme n'oge niile ọrịa gị.
Isi mmalite:
> Brooks, Francis, na Hariharan, Kartik. N'ihu ihu ụkwụ. Igwe Mkpuchi Musculoskelet. 2013 Dec; 6 (4): 320-327.
> Arthritis Rheumatoid nke Ụkwụ na Ankle. Ndị America nke Ọkịkpe Ọkịkpe na Ankle.
> Ntaneti Na Ahụike: Arthritis Rheumatoid. National Institute of Arthritis and Diseloskeletal and Skin Diseases. 2016 February.