Olee otú ìhè na-aṅụ na-abaghị uru nwere ike ịbara uru gị
A na-ekwukarị ihe ọṅụṅụ na-aba n'anya na akụkọ ahụ ike, ma maka abamuru ha nakwa maka ihe ọjọọ mmanya na-aba n'anya na-akpata. Ya mere, g in i ka ak uk o nd i ah u na-ekwu banyere obi gi banyere mmanya? Ndi mmanya na - emetụta ụbụrụ gị? Ọ na emetụta ihe ize ndụ gị nke ịmepụta ọrịa Alzheimer?
Na okwu: ee. Ma olee otu?
Ọ Bụ Mmanya Na-aba n'anya Ma Ọ Bụ Njọ Maka Ụbụrụ Gị?
Azịza ya dabeere na ọtụtụ ihe, ma abụọ n'ime ihe ndị ọzọ a chọpụtara mere gụnyere ọnya mmanya na-ere ma ma onye bụ onye APOE e4.
Ọnụma mmanya
Ọnụ mmanya na-aba n'anya
Nnyocha dịgasị iche iche na nchọpụta na-egosi na ndị na-aṅụ mmanya na-aba n'anya dị ukwuu na-enwe nnukwu ihe ize ndụ nke ịmepụta nkwarụ . Mmetụta ụbụrụ nke mmanya na-aba n'anya nwere ike ịkọ ihe dịka pasent 10 nke nsogbu niile.
Ihe nyocha nke echiche nke ndị na-aṅụ mmanya na-aba n'anya na-egosipụta atrophy (ụbụrụ na-emechi) , ihe na-acha ọcha, ụda mgbatị na mgbanwe ndị ọzọ dịka ụbụrụ nke ndị nwere ọrịa Alzheimer .
Mmetụta na-eme nchọpụta n'etiti ndị aṅụrụma na-aba n'anya gụnyere:
- Ọrịa Wernicke-Korsakoff
- Nkwenye
- Mmetụta Uche Mgbanwe
- Nrụrụ ọrụ na-arụ ọrụ arụ ọrụ
- Episodic Memory Decline
- Mmetụta nke Visuospatial
Dika nchọpụta e mere banyere ihe ize ndụ maka nsogbu nwute na-eto eto, ịṅụ mmanya na-aba n'anya dị ka onye dị afọ iri na ụma bụ otu n'ime ndị ọkachamara kachasị elu nke ndị ikom ga -amalite ịda mbà n'obi .
Ìhè nke Mmanya na-abaghị uru
Aṅụ mmanya na-abaghị uru bụ nke a na-ahazi dịka ịṅụ otu mmanya na-aba n'anya n'ụbọchị maka ụmụ nwanyị na abụọ n'ụbọchị maka ụmụ nwoke . Mmiri ọkụ na-akọwa ndị na-aṅụ ihe ọṅụṅụ na-erughị ndị aṅụrụma ma karịa ndị na-ezere mmanya na-aba n'anya.
N'ime nnyocha nke gụnyere ihe karịrị 3000 ndị okenye karịa afọ 75, a na-ejikọta ọkụ na-aṅụbiga mmanya ókè na ihe ruru ala 42% nke ọrịa Alzheimer na ọnụọgụ dị nha 29% nke ụdị nkwarụ niile.
Otu nnyocha chọpụtara na n'etiti ụmụ nwanyị ndị dị afọ 90, ọnụ ọgụgụ na-abawanye na ịṅụ mmanya na-abawanye na mmepe nke mmerụ na nkwarụ dị nwayọọ.
Nnyocha ọzọ weere anya otú mmanya na-aba n'anya si emetụta ndị mmadụ na nchoputa nke mmerụ dị nwayọọ . (MCI mgbe ụfọdụ, ma ọ bụghị mgbe niile, na-aga n'ihu n'ime nkwarụ.) Ọmụmụ ihe a gosipụtara na a na-ejikọta ịṅụ mmanya na-abaghị uru na ohere nke nwayọọ nwayọọ na-enwe ọganihu na-aga n'ihu n'ime nkwarụ zuru ezu. Ndị na-aṅụbeghị mmanya na-enwe ohere dị elu nke ịmalite ịda mbà n'obi karịa ndị na-aṅụ mmanya na-abaghị uru, ebe ọ bụ na ndị na-aṅụ mmanya na-aṅụbiga mmanya ókè nwere ike ịmalite ịmalite ịda mbà n'obi.
Ndị na-ebu ibu APOE-4
N'ịchọ mmasị, ndị na-eme nchọpụta n'otu nnyocha mere ka ndị nabatara ndị APOE-4 na ndị na-adịghị eburu mkpụrụ ndụ a. (APOE-4 bụ mkpụrụ ndụ nke metụtara ọrịa Alzheimer.) Ndị na-amụ ihe bụ ndị na-aṅụ mmanya ọṅụṅụ na-abaghị uru na ndị na-ebu ụdị ngwa ngwa APOE-4 nọ na-enwewanye ihe ize ndụ nke ịda mbà n'obi na ebe nchekwa , mgbe ìhè nye ndị na-aṅụ mmanya na-abaghị uru bụ ndị na-ejighị akụkụ APOE-4 gosipụtara ike mmụta na ncheta.
Ụdị Ihe ọṅụṅụ Na-aba n'anya Ọ Bụ?
Ọ dabeere na onye ị na-ajụ. Achọpụtawo nyocha dị iche iche banyere ajụjụ a. Nnyocha dịgasị iche iche ekwuwo mmanya dị ka ihe nwere nchebe na ncheta ndị mmadụ na ikike iche echiche. Otú ọ dị, ọmụmụ ihe ndị ọzọ kwubiri na mmanya, biya na mmanya niile nwere mmetụta yiri ya na cognition.
Ụfọdụ Ndị Ekwesịghị Ịṅụ Mmanya
E nwere ụfọdụ ndị na-ekwesịghị ịṅụ mmanya na-aba n'anya. Otu a gụnyere ma ọ bụghị nanị ndị aṅụrụma, ndị nwere ọrịa Wernicke-Korakoff, ndị na-ewere ọgwụ ụfọdụ nwere ike ịṅụ mmanya na-aba n'anya, ndị nwere ọnọdụ ahụike ụfọdụ dịka ọrịa imeju na pancreatitis, ndị nọ n'okpuru iwu ịṅụ mmanya , ndị inyom (ma ọ bụ na-agbalị ime) ime na ndị na-arụ ọrụ ụgbọ ma ọ bụ ịrụ ọrụ ndị ọzọ dị mgbagwoju anya.
Nnyocha ndị ọzọ achọpụtala na ịṅụ mmanya na-aba uru ndị ọzọ; ya mere, ị ga-ekwesịrị iji dọkịta gị kwurịta mkpebi gị ịṅụ mmanya.
Okwu si
Nye ọtụtụ ndị, nchọpụta na-enye echiche na ịṅụ mmanya na-abaghị uru nke mmanya na-aba n'anya yiri ka ọ nwere uru nchebe maka ihe ize ndụ nke ịda mbà. Otú ọ dị, ọ dị mkpa icheta na ịṅụ mmanya na-aba n'anya nwere ike iduga na ịdabere na mmegbu ka ịkpachara anya dị mkpa.
Isi mmalite:
Afọ na Agadi. 2011 Jul; 40 (4): 456-63. Ihe ọṅụṅụ na-aba n'anya ugbu a na mmekọrịta ya na nsogbu mberede: ihe si n'ọmụmụ ihe nyocha nke afọ 3 n'etiti ndị nlekọta na-elekọta ndị dị afọ iri atọ na ise ma ọ bụ karịa. http://ageing.oxfordjournals.org/content/early/2011/02/23/ageing.afr007.full
Mmanya na Alcoholism. 2014 Jennwee; 49 (1): 17-22. Mmekọrịta dị n'etiti midlife na oge ndụ mmanya na-aba n'anya, APOE e4 na nkwụsị nke mmụta na ebe nchekwa n'etiti ndị okenye. http://alcalc.oxfordjournals.org/content/49/1/17.abstract
Akwụkwọ akụkọ American Journal of Geriatric Psychiatry. 2014 Ka ọ dị na nke iri abụọ na asaa, gaa: S1064-7481 (14) 00136-5. Mkpụrụ na-aba n'anya na-aba n'anya na Mmetụta Na-adịghị Mmetụta na Ndị Nwanyi Okenye. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24862680
Dementia Collaborative Research Center. Ihe Okwu Ụbụrụ Gị. Mmanya-Ihe Akaebe. http://www.yourbrainmatters.org.au/brain_health/evidence/alcohol
JAMA Medicine. 2013 Sep 23; 173 (17): 1612-8. Ihe ize ndụ na-erule oge uto maka ịmalite ịda mbà n'obi na ụmụ nwoke: otu nchịkọta ụlọ akwụkwọ nke mba. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23939347
Ọrịa na Ahụike Neurosciences. 2009 Feb; 63 (1): 43-9. Ịṅụbiga mmanya ókè na mgbanwe nke mmerụ dị nro dị nro na nhụsianya. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19154211