Okwu ahụ bụ "mkpụrụ ndụ ndị na-edozi ahụ" bụ egwu. Ọ dị mkpa ịmalite ịkọwa mkpụrụ ndụ ndị a site na ịsị na ọ bụghị mkpụrụ ndụ niile na-adabaghị adaba ghọọ cancer. N'eziokwu, ihe ka ọtụtụ anaghị eme.
Ọtụtụ ndị anụwo mkpụrụ ndụ ndị na-ezighi ezi nke uterine cervix bụ ndị a na-ahụ n'oge Pap smears , mana sel nwere ike ime na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ akụkụ ọ bụla nke ahụ: bronchi, akpụkpọ ahụ, ara, colon, na ihe ndị ọzọ.
Ka anyị malite site n'ịkọ ihe mkpụrụ ndụ ndị a na otú ha si dị iche na sel "nkịtị" ahụ anyị.
Nkọwa
A na-akọwa mkpụrụ ndụ ndị na - adịghị njọ (nke a na - akpọkwa mkpụrụ ndụ) na mkpụrụ ndụ ndị na - adịghị mma nke nwere ike ịbanye n'ime sel ndị na - egbu egbu, ma nke onwe ha adịghị emerụ ahụ.
Ebumnuche nke mkpụrụ ndụ na-ezighị ezi bụ ihe mgbagwoju anya n'ihi na ọ bụghị okwu ojii na-acha ọcha. N'izugbe, mkpụrụ ndụ adịghị aga site na nkịtị n'ụbọchị ọ bụla, na-emetụ n'ahụ n'ụbọchị abụọ, ma gaa n'ihu na ọrịa kansa n'ụbọchị atọ. Mgbe ụfọdụ, mkpụrụ ndụ na-aga n'ihu na-aga n'iru ọrịa cancer, ma ọtụtụ mgbe, ha anaghị eme. Ha nwere ike ịnọ otu ihe ahụ-ya bụ, nọgide na-adị njọ ma ọ bụghị nke na-emerụ ahụ-ma ọ bụ ha nwere ike ọbụna ịdị ọzọ.
Okwu ikpeazụ a bụ ihe dị ọhụrụ nye ndị nchọpụta kansa. Na n'oge gara aga, a kwenyere na "mmebi ahụ mere" mgbe ọkpụkpụ na-agbanwe agbanwe na cell. Anyị na-amụta ugbu a (n'ime ubi a na-akpọ epigenetics) na mkpụrụ ndụ anyị dị ike karịa nke ahụ na ihe ndị dị na gburugburu ebe obibi anyị (ma ọ bụ carcinogens, hormones ma ọ bụ ikekwe ọbụna nrụgide) na-arụ ọrụ ọnụ iji chọpụta ntụziaka dịgasị iche na cell nwere ike ịga.
Ọ dị mkpa iji mesie ike ọzọ na mkpụrụ ndụ ndị na-adịghị njọ bụ mkpụrụ ndụ kansa . Nke a pụtara na ọ bụ nanị ha hapụrụ, ha anaghị emerụ ahụ-ya bụ, ha agaghị agbasa n'akụkụ ndị ọzọ. Ha bụ nanị mkpụrụ ndụ dịgasị iche iche nke nwere ike, ka oge na-aga, na-enwe mgbanwe ndị ga-agbanwe ha n'ime mkpụrụ ndụ cancer.
Ihe ọzọ na-agbagwoju anya bụ na mkpụrụ ndụ cancer na mkpụrụ ndụ nwere ike ịba ụba. Dịka ọmụmaatụ, n'ime ụfọdụ ndị achọpụtara na ha nwere ọrịa ara ara, e nwere mpaghara ndị ọzọ na ara na ọbụna tumadi n'onwe ya na-ahụkwa sel ndị dị mkpa. N'ọtụtụ etuto ahụ, a na-achọta sel ndị na-adịghị njọ ma na-echepụta ihe.
Ogo nke mgbanwe Dysplasia
A na-ejikarị ụbụrụ dysplasia eme ihe na nkwonkwo ndị na-ezighi ezi, ma e nwere ihe dị iche iche. Mgbe ndị dọkịta na-ekwu banyere dysplasia, ha na-ekwu banyere mkpụrụ ndụ ndị na-adịghị mma nke nwere ike ịghọ nkwonkwo. Ma n'ọnọdụ ụfọdụ, a na-eji okwu dysplasia siri ike kọwaa mkpụrụ ndụ ndị na-egbuke egbuke ma dị n'ime anụ ahụ ha malitere-ihe a maara dị ka carcinoma-in-situ .
A na - akọwakarị mgbanwe ndị dị na ogo ma ọ bụ ọkwa nke adịghị mma. E nwere ụzọ abụọ bụ isi ndị a na-akọwa: oke na ọkwa.
Iguzosi ike
- Dysplasia dị nro: Ụdị nsí dysplasia na-ezo aka na mkpụrụ ndụ ndị dị nnọọ njọ. Mkpụrụ ndụ ndị a adịghị enwekarị ọganihu na ọrịa cancer.
- Dysplasia nke na-adịghị edozi: Mkpịsị ndị a bụ ihe na-adịghị mma ma nwee nnukwu ihe ize ndụ nke ịmalite ịrịa cancer.
- Dysplasia siri ike: Nke a bụ ihe ọjọọ kachasị njọ a hụrụ tupu a kọwaa mkpụrụ ndụ dịka nkwonkwo. Ọrịa dysplasia siri ike ga-akawanye njọ na ọrịa kansa.
Ihe atụ nke nwere ike ime ka nke a dokwuo anya bụ ọrịa dysplasia nke na- ahụkarị na ụfọdụ Pap . Sel ndị dị nro na-adịkarịghị na-egbu egbu. N'aka nke ọzọ, ọ bụrụ na a naghị agwọ ya, ọrịa dysplasia siri ike nke a chọtara na kọmpụ ụkwụ ga-enwe ọganihu na kansa 30 pasent na pasent 50 nke oge ahụ.
E nwere mgbagwoju anya banyere ebe kpọmkwem ịdọrọ eriri n'etiti dysplasia siri ike na carcinoma dị. Carcinoma dị na ya bụ okwu a sụgharịrị n'ụzọ nkịtị dị ka "cancer na ebe." Ndị a bụ sel ndị na-eme ka ahụ ghara ịkachapu site na ihe a maara dị ka isi ala.
Ugo
Ụzọ ọzọ isi kọwaa oke mgbanwe nke mkpụrụ ndụ dị na ọkwa.
Na mkpụrụ ndụ cervical, a na-ejikarị nsụpụta ndị a mgbe a na-eme biopsy mgbe ịchọtara dysplasia na mpempe akwụkwọ.
- Dysplasia nke dị ala : O yikarịghị ka mgbanwe ndị dị ala na-enwe ọganihu na ọrịa kansa.
- Ụbụrụ dysplasia dị elu: Sel na-arịa ọrịa dysplasia dị elu nwere ike ịmalite ịrịa kansa.
Ihe atụ nke a ga-abụ nke dysplasia dị ala na-ahụ na biopsy nke cervix. O yikarịrị ka mgbanwe ndị a na-aga n'ihu na ọrịa cancer dị ala. N'ụzọ dị iche, nnukwu ụlọ dysplasia nke ụlọ elu dị na colon polyps nwere nnukwu ihe ize ndụ nke ịnọgide na-abụ ọrịa cancer .
Nchoputa
A na - achọpụta na mkpụrụ ndụ ndị na - adịghị njọ na - ahụ maka ọdịdị ahụ ha na - ahụ anya n'okpuru obere microscope, na - emekarị mgbe e mechara biopsy.
Eme
Enwere otutu ihe nwere ike ime ka mkpụrụ ndụ ghọọ ndị na-adịghị njọ, ndị a na-adaberekwa n'ụdị ụdị mkpụrụ ndụ ndị ahụ.
Ụzọ nghọta dị mfe na-akpata bụ ileba anya na mmetụta ndị dị na gburugburu ebe obibi nke nwere ike imebi mkpụrụ ndụ ahụike, na-eduga ná mgbanwe na DNA cell, nke nwere ike ịmalite na-eto eto na mmepe. Usoro ole na ole na-eme ihe nwere ike ime ka ahụ ghara ịdị na mkpụrụ ndụ (na ihe atụ ole na ole iji gosi) gụnyere:
- Ọrịa: Ọ bụ naanị na pasent 4 ruo 10 nke ọrịa cancer na United States na-emetụta ọrịa, nje na nje virus, nje bacteria, na nje ndị na-ahụ maka otu ụzọ n'ụzọ anọ nke ọrịa cancer n'ụwa nile.
Ọrịa na papillomavirus mmadụ (HPV) nwere ike ime ka mbufụt, na-eduga na mkpụrụ ndụ ndị na-aga n'ihu na cervix . HPV bụkwa ihe dị mkpa nke ọrịa dysplasia nke na-ebute ọtụtụ ọrịa cancer na isi, dịka ọrịa cancer cancer na akwara . Imirikiti ọrịa na HPV doro anya tupu enwee mgbanwe ọhụụ ọ bụla. Ọ bụrụ na dysplasia amalite, ọ nwere ike ikpebi n'onwe ya ma ọ bụ na ọgwụgwọ, ma ọ bụ ọganihu na cancer cancer nke na-enweghị ọgwụgwọ.
Ọrịa na ụfụ nke nwere nje bacteria Helicobacter pylori (H. pylori) nwere ike ịkpata ọrịa gastritis nke na-adịghị ala ala, mgbanwe dị njọ nke na-egbu egbu nke na-eme ka afọ na-arịa ọrịa cancer . - Nsogbu nke oge na-adịghị: Ọkụ na- adịghị ala n'oge anụ ahụ nwere ike iduga mgbanwe ndị na-agbanwe agbanwe nke nwere ike ịga n'ihu na ọrịa cancer. Otu ihe atụ bụ na ndị na-arịa ọrịa reflux gastroesophage (GERD) maka ogologo oge. Mmetụta oge nke esophagus site na afo acids nwere ike ime ka ọnọdụ a mara dị ka Barrett's esophagus . N'ime ndị mmadụ na Barrett esophagus, ihe dị ka pasent percent kwa afọ ga-emepe kansa cancer . Otu akụkụ dị mkpa nke nchọpụta na-achọpụta ma ọ ga-ewepụ ma ọ bụ na-ewepu ebe nke dysplasia dị elu ga-ebelata ihe ize ndụ nke ịmepụta ọrịa cancer esophageal.
Ihe atụ ọzọ bụ nkwụsị nke colon na ndị nwere ọrịa na-egbu egbu (IBD) . IBD nwere ike iduga polyps ya na dysplasia na-achịkwa, nke n'aka nke a nwere ike ime ka ọrịa cancer kwụsị. - Ahụhụ na-adịghị na ya: Iwe ọkụ nke ikuku na -ese siga siga , mmetọ ikuku , na ụfọdụ kemịkal mmepụta ihe nwere ike ịkpata dysplasia bronchial (dysplasia nke bronchi ). Ọ bụrụ na a chọpụta nke a n'oge mbụ n'oge bronchoscopy na biopsy, dịka ọmụmaatụ - enwere ike ịnagide ụfọdụ sel na-ebute ya na mkpuchi tupu ha enwee ohere ịga n'ihu na kansa cancer .
Ụdị Ọnọdụ Ndị Ọjọọ
Ọrịa na-amalite na mkpụrụ ndụ epithelial (ihe dị ka pasent 85 nke ọrịa cancer) pụrụ inwe ọnọdụ dị njọ. Nke a dị iche na ọrịa cancer nke na-amalite na sel meselhelial dị ka sarcomas. E kwuru okwu ụfọdụ na-adabaghị adaba n'elu, ma gụnyere:
- Cervical intraepithelial neoplasia (CIN) - Ọnọdụ ọjọọ nke cancer cancer
- Oghere nke Barrett (mkpụrụ ndụ esophageal bụ ndị nwere ike ịghọ ọrịa cancer esophageal)
- Ọrịa hyperblasia na-egbu egbu (nke nwere ike ịmalite ịba ọrịa cancer)
- Adenomatous polyps na colon (nke nwere ike ịmalite ghọọ ọrịa cancer)
- Naratoses nke na-eme ihe na-adịghị na ya (mgbanwe dị iche iche na akpụkpọ anụ nke nwere ike ịmalite ịrịa kansa cancer)
- Mkpụrụ na-egbuke egbuke (nke nwere ike ịba n'ime melanoma)
- Bysplasia epithelial nke bronchial (nke nwere ike ịba n'ime ọrịa kansa akwara)
- Gastritis nke na-eto eto (mgbanwe dị na afo nke nwere ike ịmalite ịrịa kansa)
Ọ dịkwa mkpa ka ị mara na mkpụrụ ndụ ndị na-aga n'ihu nwere ike ọ gaghị adịgide na-aghọ sel mmechi.
Kedu oge nke aga n'ihu?
Mkparịta ụka banyere mgbanwe ndị na-emegiderịta onwe ha bụ ohere dị mma ikwu banyere echiche ọzọ siri ike nghọta na mmepe nke cancer: njigide.
Oge ezighi ezi dị ka oge oge n'etiti etinyere ihe na-akpata ọrịa kansa (a carcinogen) na akpatre azụlite kansa. Ndị mmadụ na-enwekarị ihe ijuanya mgbe ha na-etolite ọrịa kansa ọtụtụ afọ mgbe ha nwụsịrị na carcinogen; dịka ọmụmaatụ, ụfọdụ ndị na-enwe mgbagwoju anya mgbe ha na-ebute ọrịa cancer akwara ọbụna mgbe ha kwụsịrị ịṅụ sịga na iri afọ atọ gara aga.
Mgbe a na-ekpughere mkpụrụ ndụ ahụ na carcinogen, ọ bụ DNA ka a na-emebi na cell. Ọ na-abụkarị nchịkọta nke mmebi a (nchịkọta mmụgharị) oge na-eme ka mkpụrụ ndụ bụrụ ihe dị njọ. Mgbe oge ahụ gasịrị, cell nwere ike ịga n'ihu site na nkeji nwayọọ na-agafeghị oke-na na-arịa ọrịa dysplasia tupu emesị ghọọ ụbụrụ cancer. Enwere ike igosi cell ahụ na gburugburu ebe obibi nke na - egbochi ya ịrịa ọrịa cancer, ma ọ bụ ọbụna na-emegharị ya na sel nkịtị (ihe kpatara nri na ahụike dị mma dị mkpa ọbụlagodi ma ọ bụrụ na e kpughere gị na carcinogen).
Nke a bụ ụzọ dị mfe ịkọwa usoro ahụ, anyị na-amụtakwa na ọ dị mgbagwoju anya karịa ka anyị cheburu. Ma nghọta usoro nhazi ahụ na-enyere aka kọwaa oge ịgbachi anya anyị na-ahụ ọtụtụ ọrịa cancer.
Mgbe Cell Na-aghọ Ndị Nkwado?
Azịza ya bụ na ọtụtụ n'ime oge ahụ, anyị amaghị oge ọ ga-ewe maka sel ndị na-edozi onwe ha iji ghọọ nkwonkwo. Tụkwasị na nke a, azịza ya dịgasị iche dabere na ụdị sel a mụrụ.
Dịka e kwuru n'elu, mkpụrụ ndụ cervical nwere nnukwu dysplasia na-enwe ọganihu na ọrịa cancer ruo pasent 50 ruo 50 nke oge ahụ, mana oge nke a mere gbanwere. N'otu nnyocha nke na-ele mmadụ 115 nwere dysplasia nke ụda olu ahụ, 15 gara n'ihu ịzụlite kansa cancer (onye nwere dysplasia dị nwayọọ, onye nwere ọrịa dysplasia na-adịghị ahụkebe, asaa nwere nnukwu dysplasia na 6 nwere carcinoma na ọnọdụ). N'ihe dị pasent 73 nke ndị ọrịa a, ọnyá ọjọọ ha malitere ịghọ cancer cancer nke ụda olu n'ime otu afọ, tinyere ọrịa ndị na-eto eto na-eto eto fọdụrụnụ mgbe e mesịrị.
Enwere Mgbaàmà?
Mkpụrụ ndụ ndị na-adị ndụ na-adịkarị mgbe enweghị mgbaàmà ọ bụla. Ọ bụrụ na mgbaàmà dị ugbu a, ha ga-adabere na ọnọdụ nke mgbanwe ndị ahụ; dịka ọmụmaatụ, mgbanwe na-agbanwe agbanwe na cervix nwere ike ime ka mkpụrụ ndụ ahụ na-adịkwu mfe, na-ebute ọbara ọgbụgba . A pụrụ iji anya nke uche mee mgbanwe dị na ọnụ dịka ntụpọ ọcha (leukoplakia). Na mpaghara ndị anya anya na-adịghị ahụ anya, dịka anụ ahụ na-emechi ọnụ ụzọ, a na-ahụkarị dysplasia mgbe a na-emepụta biopsy maka ihe ọzọ kpatara ya.
Ọgwụgwọ
Ngwọta nke mkpụrụ ndụ ndị na-ezughị okè ga-adaberekwa n'ọnọdụ ọnọdụ nke mkpụrụ ndụ.
Mgbe ụfọdụ, nlekota nke ọma bụ ihe niile a na-atụ aro iji hụ ma ọkwa nke dysplasia ọganihu ma ọ bụ kpebie n'enweghị ọgwụgwọ.
A na-ewepu usoro ndụ ndị dị ka cryotherapy (na-egbuke mkpụrụ ndụ) ma ọ bụ ịwa ahụ iji wepu mpaghara ebe ụlọnga ndị ahụ dị. Ọbụna ma ọ bụrụ na ewepụla mkpụrụ ndụ ndị na - adịghị mma, ọ dị mkpa iburu n'uche na ihe ọ bụla mere ka mkpụrụ ndụ ghọọ ihe dị njọ na mbụ nwere ike emetụta mkpụrụ ndụ ndị ọzọ n'ọdịnihu.
Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na a na-emeso mkpụrụ ndụ cervical na-adịghị mma na cryotherapy, ọ ka ga-adị mkpa iji nyochaa maka nsogbu na-aga n'ihu na Pap smears n'ọdịnihu. Ma ọ bụrụ na a na-emeso Barrett esophagus na cryotherapy, ọ ga-adị mkpa ka ị nyochaa esophagus gị n'oge etiti.
Maka ụfọdụ ihe ọjọọ, dọkịta gị nwere ike ikwu chemoprevention. Nke a bụ iji ọgwụ na-ebelata ihe ize ndụ nke mkpụrụ ndụ 'ịghọ ihe dị njọ n'ọdịnihu. Otu ihe atụ nke a bụ iji nje H. pylori na-arịa ọrịa na afo. Iwepu ahụ nke nje ahụ yiri ka ọ ga-ebelata sel ndị dị mkpa na mmepe nke ọrịa cancer. Ndị na-eme nchọpụta na-ele anya iji ọgwụ na vitamin dị iche iche mee ihe iji chọpụta ma ọ bụrụ na ha na-eji ndị na-ese anwụrụ na ndị na-ese anwụrụ na-eme ka ha ghara ịmalite ịmalite ịrịa cancer akwara n'ọdịnihu.
Ihe dị mkpa na nke dị mkpa ịme bụ ihe nchetara na, n'ọnọdụ ụfọdụ, ọnọdụ anyị nwere ike ịgbanwe site na gburugburu ebe obibi anyị: ihe oriri anyị na-eri, mmega ahụ anyị nwetara, na ụdị ndụ anyị na-ahọrọ. Nri bara ụba na ihe oriri ndị nwere ụfọdụ vitamin, dịka ọmụmaatụ, nwere ike inyere ahụ ahụ aka ịhụ nje virus HPV ngwa ngwa.
Usoro Ịga n'ihu Na-aga n'ihu
Enwere ọtụtụ okwu na-akọwa mkpụrụ ndụ nke na-eme ka nghọta nke okwu a sie ike, ya mere otu ihe atụ nwere ike inye aka mee ka nghọta a dokwuo anya karị.
Site na ọnyá cancer nke akwara , ọ na - egosi na mkpụrụ ndụ na - aga n'ihu n'ihu tupu ọrịa cancer amalite. Ọ na-amalite na mkpụrụ ndụ nchịkwa nkịtị. Mgbanwe mbụ bụ hyperplasia, nke a kọwara dịka sel nke na-eto eto ma ọ bụ karịa karịa atụ anya. Dịka ọmụmaatụ, hyperplasia nke obi ga-abụ okwu eji kọwaa obi dị elu.
Nzọụkwụ nke abụọ bụ metaplasia mgbe mkpụrụ ndụ gbanwere na ụdị cell anaghị anọkarị. Metaplasia na esophagus (nke nwere ike ịbụ ọgwụ nke ọrịa cancer nke esophageal), dịka ọmụmaatụ, bụ mgbe mkpụrụ ndụ dị ka ndị a na-ahụkarị n'ime eriri afọ dị na esophagus. Nzọụkwụ nke atọ bụ dysplasia, nke carcinoma na-esote na njedebe na, n'ikpeazụ, carcinoma nke na-eme mkpatụ.
Mbelata Egwu Gị
Ọ dịtụghị aka ịnweta ọgwụ mgbochi-ọbụlagodi na a chọpụtala na ị nwere ọrịa cancer. Dị ka ụlọ ọrụ American Institute for Cancer Research si kwuo, ndị nwere ọrịa cancer nwekwara ike irite uru site na ịmụ banyere mbelata ihe ize ndụ nke ọrịa kansa ma ọ bụ mbelata nlọghachi site na nri na mmega ahụ.
Wepụta oge iji chọpụta ihe ndị ị ga-eme iji belata ọrịa cancer gị , nke nwere ike inye aka n'ibelata cancer cancer na ọrịa ndị ọzọ, yana ihe oriri na-edozi ahụ nke nwere ike inyere aka belata ọrịa gị ma ọ bụ ọrịa cancer.
> Isi mmalite:
> Chen, L., Shen, R., Ye, Y. et al. Ọkpụkpụ ndị na-asọ oyi na-aga n'ihu nwere ikike maka Benign na Malignant Dị iche iche. Azụmahịa . 2007. doi.org/10.1371/journal.pone.0000293
> Keith, R. Ọkụ cancer chemoprevention. Ọga nke American Thoracic Society . 2012. 9 (2): 52-6.
> Rohde, M. et al. Ime ihe ike na-ekpochapụ ọnya ọjọọ nke ụda olu iji zere ize ndụ nke cancer. Journal Medical Journal Danish . 2012. 59 (5): A4399.
> Seo, J. et al. Ebipu Helicobacter pylori Na-ebelata Ọrịa Metachronous Gastric Cancer mgbe nchọpụta Endoscopic nke Early Cancer Cancer. Hepatogastroenterology . 2012. 60 (125).
> Toll, A. et al. Mmetụta pụtara ìhè nke dysplasia dị elu na colorectal adenomas. Ọrịa Colorectal . 2011. 14 (4): 370-3.