Ncheta nwere otutu akụkụ nke Brain
Gịnị ka anyị ga-abụ n'echeghị anyị? Ọ bụrụ na ị chetaghị ebe ị gara, ma ọ bụ ndị ị hụrụ n'anya, ị ka ga-abụ onye ị bụ ugbu a? Gịnị ma ọ bụrụ na ị chefuru otú i si emeso ndị ọzọ, ihe niile ị mụtara na ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ ihe ị mụtara ime n'oge ndụ gị?
Ikike anyị icheta ma mụta bụ otu n'ime ihe kachasị mkpa na ụbụrụ anyị.
Ọ bụghị nanị na ụbụrụ na-enye anyị ohere ịnweta ihe niile gbara anyị gburugburu, ọ na-enye anyị ohere ịmalite ahụmahụ anyị gara aga. Ọzọkwa, ọ na-eme nke a n'ọtụtụ ụzọ, na-eji iche iche icheta ebe nchekwa.
Kedu ihe kacha mma mere gị taa? Nke ahụ bụ ihe atụ nke ntọala ma ọ bụ episodic ebe nchekwa, mgbe anyị na-echeta ihe dị n'ime ya, dịka icheta kọfị ụtụtụ. A na-amapụ ya site na ncheta eidetic, ihe ncheta nke eziokwu ndị na-apụ na ahụmahụ, dị ka ihe ọmụma na Paris bụ isi obodo France. Ikike ị gụọ nke a dabeere na ụdị ihe ọzọ a na-akpọ ebe nchekwa usoro - ụdị nchekwa nke na-eme ka icheta otú e si eme ihe "dị ka ịgba ịnyịnya ígwè."
Nchekwa nwere ike ịme ka ndị ọzọ kewaa-dịka ọmụmaatụ, ebe nchekwa ọrụ na-enye gị ohere ijide ihe dị n'uche maka sekọnd ole na ole n'otu oge, wee tọhapụ, dịka nọmba ekwentị ịkwesịrị ịkpọ ozugbo ma gharakwa ọzọ. Ncheta oge nkenke dị ogologo, ma eleghị anya otu awa ma ọ bụ otu, na ncheta oge ogologo nwere ike ịdịgide ndụ.
Ekekọrịta nke ncheta ndị a na-emekarị ka ọ bụrụ eziokwu ma nye usoro iji ghọta otú ụbụrụ si echeta.
Ụdị Hippocampal na System Limbic
Ọkachamara ọhụụ a ma ama nke afọ 1950 wetara ọtụtụ ihe ọmụma anyị banyere nchịkọta nchekwa. HM bụ nwa okoro na-esi n'ọrịa anụ ahụ na-abịa site na ya, nke mere ka ndị dọkịta wepụ ha abụọ.
Ihe si na ya pụta bụ ihe dịka fim ahụ bụ "Memento", nke onye protagonist nwere ike icheta nkeji ole na ole n'otu oge. Echeta HM tupu awawa ahụ ejigidere ya ruo mgbe ọ nwụrụ, ọ bụ ezie na ndị dọkịta ya na ya rụkọtara ọrụ mgbe ihe mberede ahụ ghaghachịrị ọzọ ọtụtụ narị ugboro.
Ọdịdị nke anụ ahụ na-ahụ anya na-agụnye hippocampus, ụbụrụ ụbụrụ nke nwere ọtụtụ ihe ndị yiri nke S nke mere ka ndị ọkà mmụta sayensị nweta aha ya mgbe Grik sichara "ịnyịnya ụgbọ mmiri." N'ime akụkụ hippocampus dị iche iche na-agbaji n'elu ibe ha, na-arụ ọrụ ya na ciment na ntọala ncheta ohuru.
Ọ bụ ezie na ọrụ hippocampus dị na ebe nchekwa bụ nke a maara nke ọma, ọ bụ nanị akụkụ nke netwọk nke na-agbasa ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụbụrụ dum. Ma ncheta nke ogologo oge na nke dị mkpirikpi nwere ike ịdị adị nke ọma na-enweghị hippocampus na ụlọ ndị dị nso, dị ka ọhụụ ụfọdụ nke ikike HM nọgidere na-egosi. Na-enweghị hippocampus na ụlọ ndị yiri ya, ọtụtụ ihe ncheta ọhụrụ agaghị adịgide.
Hippocampus anaghị arụ ọrụ naanị ya, kama dịka akụkụ nke netwọk na-adịghị mma, nke ụmụ akwụkwọ ahụike na-amụ nke ọma, a na-akpọ Papez circuit . Nke a na - agụnye hippocampus, ahụ na-asọ oyi (obere obere ụlọ dị n'akụkụ ụbụrụ ụbụrụ), akụkụ nke thalamus, na cortex cingulate .
Akụkụ ndị ọzọ nke ụbụrụ, dịka ọdịdị ụbụrụ basal, na-arụ ọrụ na ebe nchekwa. Akara ụbụrụ basal na-eziga acetylcholine na cortex ụbụrụ. Ihe ndị a na-adaba na ọrịa Alzheimer-ọrịa dị ka ọrụ Aricept site n'inwekwu acetylcholine.
Ctebreral Cortex
Ọ bụ ezie na hippocampus na usoro limbic dị oke egwu na nchịkwa nke ebe nchekwa, a na-echekwa ihe ncheta ndị ahụ n'oge dum na cortex. Ọzọkwa, ụbụrụ ndị ọzọ metụtara usoro maka ịmụta ma cheta, yana nlebara anya, ihe ndị a nile dị oké mkpa maka mmụta dị irè na mmuta.
Ebe nchekwa bụ ụdị nke na-echekwa ozi ogologo oge ma ọ bụ jiri ya ma ọ bụ chekwaa ya maka oge.
E gosipụtara nke a na-adabere na circuitry gụnyere frontal na parietal lobes. Inwe obi ojoo na mpaghara ndi a nwere ike ime ka o sie ike ibute ihe n'uche ruo ogologo oge iji malite usoro mbu nke iburu ibu, nke a maara dika ngbanwe. Ndekọ gụnyere itinye aka na hippocampus iji hazie ma họrọ ihe ọmụma a ga-echekwa karịa ya.
Na mgbakwunye na mgbakwunye, cortex nwere ike itinye aka na nchepụta ihe site na nchekwa na usoro a na-akpọ ịkpọgha. Ọ ga-ekwe omume na onye nwere nsogbu na nchọtaghachi ebe nchekwa ọ bụrụgodị na emezuru koodu nke ọma. Dịka ọmụmaatụ, ọtụtụ n'ime anyị enweela ahụmahụ nke ịgbalị icheta ihe ọ bụ nanị iji mee ka ọ gbanwee n'uche anyị n'ikpeazụ. Mgbe ụfọdụ, enwere ike ịchọta ozi na-ezighị ezi, dị ka na nkwonkwo , ebe o yiri ka onye ọ na-agha ụgha banyere oge gara aga, ọ bụ ezie na ha kwenyesiri ike na ebe nchekwa ụgha.
Nsogbu nke ebe nchekwa
Nsogbu dị iche iche nke ebe nchekwa na emetụta akụkụ dị iche iche nke ụbụrụ. Ọrịa Alzheimer , dịka ọmụmaatụ, na-emerụ hippocampus ahụ, na-eme ka o sie ike ịmalite icheta ihe ọhụrụ mana enweghị nsogbu mbụ na echetara echetara. N'ihu ihu ogwu nwere ike ime ka o sie ike na ncheta oru, nke putara na o siri ike itinye uche n'uche n'ogologo ya ka eweghachie ya. N'otu oge, chetara, ihe ọmụma ga-adịgide, ọ bụ ezie na ihe isi ike na weghachite nwere ike ịdị.
Isi mmalite:
H Blumenfeld, Neuroanatomy site n'ọrịa ahụ. Sunderland: Sinauer Associates Publishers 2002
MM Mesulam (2000): Neuroanatomy. Na: Mesulam MM, nchịkọta akụkọ. Ụkpụrụ Behavioral and Cognitive Neurology. New York: Oxford, pp 1-120.