Gịnị Na-akpali Gị?
Okwu okwu, mkpali, na mmetụta niile nwere otu okwu ahụ. Mgbe anyị na-eche banyere mkpali, anyị nwere ike ịjụ maka mmetụta uche na okwu "gịnị na-akpali gị?" Ihe omuma a nile n'emeghi ihe banyere otutu ogwu - otutu n'ime mpaghara ndi ozo na kpoo na mkpali ha na ejikota ihe ndi ozo n'oru.
The Centulate Cortex dị elu
Otu onye nhazi na ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'oge gara aga nwere nsogbu strok site na ihe anerysm na nkwupụta ihu igwe ya . *
Mgbe ọrịa strok ahụ gasịrị, ọ na-amụ anya ma na-amụ anya, mana ọ naghị anabata ihe ọ bụla dị ya gburugburu. Ezinụlọ ya na ọbụna ahụ erughị ala ya yiri ka ọ dịghị ihe na-emetụta ya. Ọ gaghị eri ma ọ bụrụ na e tinyeghị nri n'ọnụ ya, ọ gaghị ekwu okwu ma e wezụga otu ederede. Ndị dọkịta chọpụtara na ọ na-enwe mkparịta ụka akwara, na-enweghị oké mkpali.
Nyocha CT na-atụ aro ka ọbara si na aneurysm tinye ya n'ime cortex cingulate (ACC), mpaghara nke dị n'azụ ihe a na-ewere dịka frontal lobes, n'etiti ụbụrụ banyere azụ dịka ụlọ nsọ ya. Akpụkpọ ụkwụ cingulate bụ akụkụ nke usoro limbic, nke netwọk nke ụbụrụ na-egosipụta ma gosipụta mmetụta uche.
Akụkụ nke ala nke ACC nwere njikọ na amygdalae, mpaghara dị oke egwu maka mmetụta, nakwa dịka ọnụọgụ mbụ, nke metụtara iwu nke mmetụta uche. A na - ejikọta ya na hypothalamus na ụbụrụ, site na nke ACC na - emetụta obi anyị, ọbara mgbali, na akụkụ ndị ọzọ nke mmetụta uche.
Akuku nke ACC nwere njikọ na lobes, nke na-enyere anyị aka duzie anya ma mee atụmatụ. ACC na ejikọta na cortex nke mbụ, nke na-akpali akụkụ mbụ nke usoro nhazi. Na nchikota, akụkụ dị elu na nke ukwu nke ACC na-eme ka ọ bụrụ ebe dị mma iji kpoo ozi mmetụta uche ma mee ka ọ gaa n'ihu.
Nsogbu nke Cingulate Cortex dị elu
O di nwute, ACC nwere ike mebie site na nsogbu ahụike dị ka etuto, ọbara ọgbụgba, ọrịa strok na ndị ọzọ. Mgbe nke a mere, enwere njikọ dị mkpa n'etiti mmetụta uche na arụ ọrụ, anyị na-efunahụ ụgbọala anyị. Nke a na-eweta enweghị mmasị, nke a na-akpọkwa abulia , nke ndị mmadụ na-adịghị eche na ọ dị mkpa ka ha zaaghachi ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe ọ bụla na gburugburu ebe obibi ha, gụnyere ihe ndị ga-abụrịrị ihe dị ha mkpa, dịka ndị ezinụlọ, ndị enyi, ma ọ bụ mgbe ụfọdụ, ọbụna ihe mgbu anụ ahụ. Ụdị kachasị njọ bụ mgbochi akinetic, nke mmadụ na-eme ka ọ daa mbà na ha anaghị echegharị ma ọ bụ na-ekwu okwu.
Ụzọ Ngwaputa Dopaminergic
Na mgbakwunye na enweghị mkpali, e nwekwara oge mgbe a na-akpali anyị n'ụzọ na-ekwesịghị ekwesị. Ịṅụ ọgwụ ọjọọ bụ otu n'ime ihe atụ kachasị mma anyị na-akpali ime omume n'ụzọ anyị maara na-emegide ọdịmma anyị.
James Olds na Peter Milner si na Mahadum McGill gosipụtara na mkpali nke ụlọ ọrụ akwụmụgwọ mesolimbic na ala na n'ihu ụbụrụ mere dị ka ụgwọ ọrụ na oke. A na-etinye electrodes n'ime ụbụrụ nke oke ka anụ ahụ wee nwee ike ịme onwe ya site na ịpị ụda. Ụmụ anụmanụ ga-eji nrọ a mgbe ụfọdụ karịa otu puku ugboro n'otu awa.
Ndị na-eme nchọpụta ndị ọzọ gosipụtara otu sekit ndị ahụ.
Ógbè a na-ahụkarị, nke a makwaara dị ka ụlọ ọrụ ụgwọ ọrụ na-arụ ọrụ dị iche iche na-emetụta mmetụta na ịkwọ ụgbọala, tinyere ọnụọgụ na-amị na amygdala. Ọ na-arụ ọrụ na cortex mbụ, nke na-enye anyị ohere ikpe ikpe na ịtụle ụgwọ maka ụgwọ ọrụ metụtara ihe omume nke ihe na gburugburu ebe anyị.
Otu n'ime akụkụ ndị kachasị mkpa n'ime mpaghara mmepụta nke ventral bụ nke na-ebuwanye ibu. Isi ihe na-eme ka ọ bụrụ mpaghara abụọ: isi na shei. Ọrịa nke isi na-agbagha ụfọdụ mmeghachi omume n'omume na-emetụta ọnọdụ ahụ, ya mere o yiri ka ọ na-ejikọta ya na njem ndị metụtara mmetụta uche.
Isi na-apụta ka ịme ka àgwà dịkwuo elu-dịka ọmụmaatụ ma ọ bụrụ na amphetamine na-etinye aka na ya, anụ ahụ ga-arụ ọrụ iji mee ihe mgbaru ọsọ nke ejikọtara ya na ụgwọ ọrụ n'oge gara aga. Oyi a yiri ihe jikọrọ ihe na ihe ohuru.
Nsogbu nke Dopaminergic Reward Ụzọ
Neurochemically, ụzọ nkwụghachi ụgwọ dabere na neurotransmitter dopamine. Aṅụgidela ọgwụ ọjọọ riri ahụ na ejikọtabawanye dopamine na usoro ihe a. N'otu aka ahụ, ọgwụ ụfọdụ chọrọ iji mee ka ụbụrụ dopamine dị na ụbụrụ, dịka ọgwụ ndị a chọrọ iji na-emeso mgbaàmà nke ọrịa ọrịa Parkinson, nwekwara ike imetụta usoro ihe a, na-eduga n'àgwà ọjọọ ahụ dị ka ịgba chaa chaa na-adịghị mma.
Ọ bụrụ na onye na - emeju cocaine ma ọ bụ amphetamine akwụsịre iji ọgwụ ahụ eme ihe, ha nwere ike ịta ahụhụ na dopamine na usoro nkwụghachi ụgwọ mesolimbic, bụ nke na - eduga na mmetụta nke enweghị mmasị na ịda mbà n'obi n'oge nkwụsị. Mmetụta a nwere ike inye aka ụfọdụ ndị dọkịta na-emeso ndị na-eme mkpesa ma ọ bụ ndị na-eme ihe ike-inye ọgwụ dịka Haldol na-ebelata ngwongwo dopamine, na-eduga n'ịbelata ọrịa onye ọrịa wee si otú ahụ mee ka ha daa. Mmetụta stimulants nke Serotonin nwere ike inwe ụdị yiri nke ahụ, ọ pụkwara izere ụfọdụ akụkụ mmetụta nke antipsychotics.
Mmechi
Ụbụrụ nke ụbụrụ nwere njikọ chiri anya, nke nwere ike ime ka o sie ike ịmata kpọmkwem ihe mere mmadụ ji enwe mgbaàmà dị ka enweghị mmasị. Ka m na-atụle ebe abụọ kachasị mkpa metụtara ụgbọala, mpaghara ndị ọzọ dị ka ogulu na-eme ka ọkpụkpụ.
Nsogbu nke mkpali anaghị adịgide adịgide. Ụbụrụ na-eme mgbanwe nke ọma, usoro ndị ọzọ nwere ike ịnweta ụtụ maka mmebi nke otu mpaghara. Nwanyị ahụ nwere ọrịa ọgbụgba n'ime ọkpụkpụ azụ ya na-eme ka ọ dịkwuo mfe mgbe oge ahụ dịka ahụ ahụ na-atụgharị ọbara ahụ, ọ bụ ezie na ọ nọgidere na-ata ahụhụ nke mgbagwoju anya na-emetụta ịda mbà n'obi.
Ọ dị mkpa ịmara na ọ bụ ezie na anyị bụ uche anyị, nke a pụtakwara na anyị nwere ngbanwe ma nwee ike imeri mmebi nke ga - egbochi ọchịchọ anyị ime.
* E gbanwewo nkọwa nkeonwe iji chebe nzuzo.
Isi ihe
Barris R, Schuman H (1953); ọrịa nke gyri cingulate na mbụ. Nchọpụta ihe. 3: 44-52.
Nielsen J, Jacobs L (1951): ọnụọgụ abụọ nke ọnya gyri azụ; akụkọ nke ikpe. Akwụkwọ akụkọ nke Los Angeles Neurological Society. 16: 231-234.
Sollberger, M., Rankin, KP, & Miller, BL (2010). Social cognition. Ịga n'ihu na-amụta Neurol na-adịru ogologo oge, 16 (4), 69-85.