Ịchọgharị Nchọpụta Nchọpụta
Ọ bụrụ na ị na-eche ma ọ bụrụ na ịnwere ọrịa mgbakwunye (PCS), ị na-arụ ezigbo ọrụ. Ọtụtụ ndị nwere ajụjụ banyere ọrịa mgbakwunye, tinyere ndị ọkachamara na mmerụ ahụ ụbụrụ (TBI). Ọtụtụ ndị dọkịta na-agbakwa mbọ ka ha kwenye na ọbụna nkọwa zuru oke nke ọrịa mgbakwunye. N'ihi nke a, nchọpụta banyere isiokwu ahụ abụwo ntụpọ ma mgbe ụfọdụ, esemokwu.
N'ozuzu, nkọwa a na-anabatakarị bụ na ọrịa mgbakwasị ụkwụ na-agụnye onye na-arịa ọrịa TBI dị nwayọọ ma na-aga n'ihu na-ata ahụhụ site na ndị a:
- Isi ọwụwa , dizziness , malaise, ike ọgwụgwụ, ma ọ bụ ibelata nkwụsịtụ na mkpọtụ.
- Mmetụta, ịda mbà n'obi, nchekasị, ma ọ bụ ọnọdụ uche
- Nchebara echiche, ncheta, ma ọ bụ ọgụgụ isi
- Mkpụrụ obi
- Mbelata mmanya na-aba n'anya
Ọtụtụ ndị ọkachamara kwenyere na ihe mgbaàmà kwesịrị ịmalite karịa izu anọ mgbe isi merụrụ ahụ. N'ikpeazụ, ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke ndị nwere ọrịa na-esochi ọrịa nwere mgbaàmà ha kwụsị kpamkpam. Ọtụtụ oge a na-eme n'ime izu izu nke mbụ mmerụ ahụ, ihe dị ka ụzọ abụọ n'ime ụzọ atọ nke ndị na-enweghị ihe mgbaàmà n'ime ọnwa atọ nke ihe mberede ha. Ọ bụ naanị obere ọnụọgụ nke ndị ọrịa ka echere ka nwere nsogbu mgbe otu afọ gasịrị. Okenye na mmerụ mbụ nke mbụ bụ ihe ndị dị ize ndụ iji nweta mgbake.
Na-etinye aka na nchoputa nke PCS bụ eziokwu na PC na-ekerịta ọtụtụ mgbaàmà na ọnọdụ ndị ọzọ, ọtụtụ n'ime ha, dịka ịda mbà n'obi na nsogbu nchegbu post-traumatic, bụ ndị nkịtị na PCS. Ozokwa, ọtụtụ ndị mgbaàmà nke PCS na-ekerịta ndị na-enweghị ọrịa ọ bụla, ma ọ bụ nwee mmerụ ahụ n'akụkụ ọzọ nke ahụ.
Nke a emeela ụfọdụ ndị ọkachamara ịjụ ma ọ bụrụ na ọrịa mmechi ahụ dị adị dị ka ihe dị iche. N'aka nke ọzọ, ndị nwere mgbaàmà yiri nke ahụ ma ọ bụrụ na enweghi mmerụ ahụ nwere ike ịkọwa otu ntụgharị uche nke ntụgharị uche, nsogbu ncheta, ma ọ bụ ìhè dị ka ndị na-arịa TBI dị nwayọọ.
Ọ dịghị onye maara kpọmkwem ihe mere ndị mmadụ ji enwe mmerụ ahụ na-etolite ihe mgbaàmà ndị a. Kemgbe ụwa, ndị dọkịta na-arụrịta ụka banyere ma ihe kpatara PCS bụ nke anụ ahụ ma ọ bụ nke uche, ma eziokwu bụ na PCS gụnyere nchịkọta nke ihe anụ ahụ na nke uche. A sị ka e kwuwe, ụbụrụ bụ maka ahụmahụ nke uche, na ọnyá anụ ahụ nwere ike ime mgbanwe mgbanwe uche. Dịka ọmụmaatụ, ọtụtụ ndị nwere ọrịa na-enweghi mgbali, enwere ike imetụta ụbụrụ ma ọ bụ metụtara ịda mbà n'obi. N'otu aka ahụ, ụfọdụ ndị dọkịta na-ekwu na ndị ọrịa na-enwe nsogbu nkwarụ na-emekarị ka ha nwee nchekasị n'ụzọ dịka hypochondria. Nke a nwere ike ime ka ndị mmadụ na PCS gabiga ókè-mesie mgbaàmà ha ike, ma enwere ike iche nchegbu ha site na mmerụ ahụ nke ụbụrụ ha na-akwado?
Ọtụtụ ndị yiri ka ha na-egosi na ihe mgbaàmà nke ọrịa syndrome na-adịte aka, ọ ga-abụ na ihe omume uche na-arụ ọrụ dị ukwuu. Nkọwa nke ihe mgbaàmà na- adịgide adịgide karịa otu afọ nwere ike ịkọwa site na akụkọ ihe mere eme nke ịṅụbiga ihe ọṅụṅụ na-aba n'anya, ike dị ala, nsogbu mmadụ, ma ọ bụ nsogbu psychiatric dịka ịda mbà n'obi ma ọ bụ nchegbu. N'aka nke ọzọ, enwere ihe ize ndụ nke mgbaàmà ogologo oge ma ọ bụrụ na enwere mmerụ mbụ ahụ na Glasgow Coma Score ka njọ ma ọ bụ akụkọ ihe mere eme nke isi ihe na-aga n'ihu.
Ahụhụ na-akpata bụ nyocha ọrịa, nke pụtara na ọ dịghị ihe nyocha ọzọ a na-achọkarị karịa nnyocha dọkịta.
Nke ahụ kwuru na nchọpụta na-emetụta ihe ndị na-emepụta ihe na-egosi na ọ bụ glucose ka ụbụrụ na-eme ka ndị ọrịa na-ata ahụhụ site na mgbaàmà nke ọrịa mgbakwasị ụkwụ, ọ bụ ezie na nsogbu dị ka ịda mbà n'obi nwere ike ime ka nyocha dị otú ahụ. Ebumnuche nwere ike ime ka egosipụtakwa ọdịiche na ndị nwere PCS. A chọpụtakwara ndị nwere PCS na ha nwere ọnụ ọgụgụ dị ntakịrị na nyocha ụfọdụ na-achọpụta. N'aka nke ọzọ, ọbụna tupu enweghi mmerụ ahụ ọ bụla, ụmụaka nwere ọrịa mgbanwe na-adịghị mma karịa ndị na-egosi na mgbaàmà ahụ anọgideghị na-enwe mkparịta ụka.
N'ikpeazụ, nchoputa nke ọrịa nkwarụ nwere ike ịbụ nke dị ntakịrị karịa ịchọpụta ihe mgbaàmà dị na ya. E nweghị ọgwụgwọ ọzọ maka PCS karịa ịkọ onye mgbaàmà ọ bụla. A na-agwọta isi ọwụwa na ọgwụ mgbu , na ọgwụ emetics nwere ike ịba uru maka dizziness. Ngwakọta ọgwụgwọ na ọgwụgwọ nwere ike ịba uru maka mgbaàmà nke ịda mbà n'obi. Enwere nkwarụ anụ ahụ ọ bụla nwere ike ịjụ ya na ndị ọkachamara na- arụ ọrụ iji meziwanye ikike nke onye ahụ nwere ike ịrụ ọrụ nke ọma.
Ọ dị mkpa ịghọta na maka ọtụtụ ndị mmadụ, mgbagwoju anya na-ebelata oge ma kpezie, nanị obere mmadụ ole na ole nwere nsogbu na-adịru otu afọ ma ọ bụ karịa. Ụzọ kachasị mma maka mgbake ga-elekwasị anya na ịgwọ otu mgbaàmà ahụ, ma nke anụ ahụ ma nke uche, nke metụtara ọnọdụ a dị mgbagwoju anya.
Isi mmalite:
S Kashluba, Casey JE, Paniak C.N'asaputa uru nke ICD-10 nyocha maka nchọpụta nke ọrịa postconcussion nke na-eso nwayọọ traumatic brain injury.J Int Neuropsychol Soc. 2006 Jan; 12 (1): 111-8.
TW Allister, Arciniegas D (2002). "Nyocha na ọgwụgwọ nke mgbagwoju anya". NeuroRehabilitation 17 (4): 265-83.
MA McCrea. Ọrịa Mgbu Na-akpata Ọrịa Na-akpata Ọrịa Na-akpata: Ọhụụ Ọhụụ Ọhụrụ maka Nchoputa na Ọgwụgwọ. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press, (2008)