Isi ihe 10 kachasị iji kwụsị ịṅụ sịga

1 -

Ihe Ndị Dị Mkpa Na-eme Ka Ịkwụsị Ịṅụ Sịga Mgbe Nchọpụta Ọrịa Cancer

Ọ fọrọ nke nta ka ọ ghara ikwe omume ịghara ịnụ banyere ihe ize ndụ nke ise siga, na ọtụtụ ozi na-akọwa ihe kpatara ya.

Ma gịnị ma ọ bụrụ na ịnwere kansa? Ọ na-eme mgbanwe ma ọ bụrụ na ị kwụsịrị? A sị ka e kwuwe, ọ bụ na e mebeghị ihe ọjọọ ahụ? Gịnị mere itinye nchegbu nke ịkwụsị nrụgide nke ịnagide ọrịa cancer?

Isiokwu a ga - enye gị 10 ihe gbara ọkpụrụkpụ kpatara onye ọ bụla nwere ọrịa cancer kwesịrị ịgbalị ịkwụsị. Ọ dịghị mkpa ma ọ bụrụ na ị nwere mmalite oge ma ọ bụ ọganihu siri ike. Ọ dịghị mkpa ụdị ụdị cancer ị nwere. Ọdịdịghị ụdị ụdị ọgwụgwọ ị na-enweta, ma nke ahụ ọ pụtara ọgwụ, ịwa ahụ, ọgwụgwọ redio, ọgwụgwọ echetara, ma ọ bụ ọbụna ụdị nlekọta nkasi obi.

I nwere ike iche na ị bụ otu; na ọ gaghị eme mgbanwe ma ọ bụrụ na ị kwụsịrị. Jide echiche ahụ ugbu a ma gụọ ya.

2 -

Ọnụ ọgụgụ nke 1-Ịchọsị Ka Mma Nwee Ọrịa Cancer na Ịlaghachi n'Ala Ala

Enweghi ike imuta ihe na-esere sịga na ọrịa cancer ọ bụla, mana site na ihe anyị maara na-adabere n'ọmụmụ banyere ọrịa cancer ndị kachasị, o yiri ka ịgbachi àgwà ahụ bụ ụzọ dị mfe (ikwu okwu) iji mee ka ọtụtụ mmadụ dịrị ndụ na ọrịa cancer.

Ọrịa cancer na-akpata ọrịa cancer n'ime ma ndị ikom ma ndị inyom nọ na United States, o yikwara ka ịkwụsị ọ bụla ọ bụla ọrịa ahụ nwere ike ime mgbanwe. Anyị maara na oge ụfọdụ na ndị nwere ọrịa cancer akwara na-amalite n'oge gara aga na-enwe ọnụọgụ ndụ dị mma karịa cancer cancer (na ngụkọta ndụ) mgbe ha kwụsịrị ise siga. N'oge na-adịbeghị anya ọmụmụ ihe na-ele mmadụ 250 ndị nwere ọrịa cancer akwara na-achọpụta na ntanarị a ga - enwe (oge ole pasent 50 nke ndị mmadụ ka dị ndụ ma pasent 50 anwụọla) bụ ọnwa 28 maka ndị ji nwayọọ nwayọọ kwụsịrị, ma ọnwa 18 naanị ndị nọgidere na-aṅụ sịga. Echere na enwere ike ịba uru maka ndị na-anwa ịkwụsị mana ha anaghị eme nke ọma.

Maka ndị nwere ọrịa prostate (nke abụọ kpatara ọnwụ cancer na ụmụ nwoke,) a na-ejikọta sịga na-abaghị uru na-adị ala ma na nlọghachi nke ọrịa ahụ.

Ọrịa Colon bụ nke atọ na-akpata ọrịa cancer na ụmụ nwoke na nwanyị, na ịkwụsị ịṅụ sịga na-eme ka ndụ dịkwuo mma ma na-arịwanye elu nke ọrịa ahụ.

Maka ụfọdụ ọrịa cancer, ịkwụsị ịṅụ sịga nwere ike ime nnukwu ihe dị iche na nhụsianya nke ndụ. N'ọmụmụ ihe buru ibu nke ndị nwere ọrịa kansa na n'olu, ndị kwụsịrị ịṅụ anwụrụ ọkụ n'oge nchoputa na tupu ọgwụgwọ malitere inwe afọ 5 na-adị ndụ maka pasent 55 na pasent 23 maka ndị nọgidere na-aṅụ sịga.

3 -

Ọnụ ọgụgụ nke 2-Nkwụsị na-ebelata Ọnwụ ọnwụ site n'aka ndị ọzọ

Ịkwụsị ịṅụ sịga ọ bụghị nanị na ọ ga - eme ka ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ na - arịa ọrịa cancer dịkwuo mma, kama ọ ga - eme ka ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ na -

Ọ bụrụ na ị na - arịa cancer kansa, ọ dị mfe iche na ịrịa cancer dịka ihe kachasị egwu maka ọdịmma gị, mana nke ahụ abụghị mgbe niile. Dika otutu ndi mmadu na-adi ndu na ndu karia oria, ihe ize ndụ nke ihe ndi ozo kpatara onwu bu ihe bara uru.

Ọ bụghị naanị na ise siga na-ebute ihe ize ndụ nke ọtụtụ ọnọdụ ndị ọzọ (lee isiokwu a banyere ọrịa ndị na-ese siga ,) ma ịṅụ sịga na ọgwụ ụfọdụ na-agwọ ọrịa dịka ọgwụgwọ radiation na chemotherapy nwere ike ịbụ karịa mgbakwunye.

O nwere ike isiri ike ịkọwa otu nchikota ịṅụ sịga na ịrịa cancer na-eme ka ọ dịkwuo egwu, ya mere, a bụ ihe atụ atụ. Kwuo na ise siga na-eme ka ihe ize ndụ nke ụdị ọrịa obi dị njọ, otu ọgwụ ọgwụgwọ na-eme ka ihe ize ndụ nke otu ọrịa obi ahụ pụta. Ịṅụ sịga mgbe ị na-aṅụ ọgwụ nwere ike ịbụ karịa ihe mmetụ mgbe ọ bịara n'ihe ize ndụ. Kama itinye 2 gbakwunyere 2 iji nweta ihe ize ndụ dị elu nke anọ dịka ọ ga-adị ka ọ doro anya, ihe ize ndụ ahụ nwere ike ịbụ nke dị okpukpu 14.

Nke a yiri ihe a hụrụ na ọrịa cancer. Ma ịṅụ sịga na asbestos na-ebute ọrịa cancer nke akwara, ma nchịkọta nke ihe abụọ a na-eweta ihe ize ndụ karịa ka a ga-atụ anya ya site n'ịgbakwụnye ihe ize ndụ nke ịṅụ sịga na ihe ize ndụ nke ikpuchibido na mberede.

4 -

Ọnụ ọgụgụ nke 3-Nkwụsị na-eme ka egwu nke nsogbu ndị na-esite na ya daa

Ịkwụsị ise siga nwere ike belata ihe ize ndụ nke ịwa ahụ-nsogbu nke nwere ike ibute ndụ, ma ọ bụ ma ọ dịkarịa ala belata ndụ nke ndị nwere ahụmahụ ha.

Ọbụna tupu ịwa ahụ amalite, ise siga na-ebute nsogbu nke nsogbu nhụjuanya n'ozuzu.

N'oge ịwa ahụ , ịṅụ sịga na-eme ka ohere nke ịmepụta nsogbu obi na-emetụta ndụ ma ọ bụ akụkụ ahụ ike.

Mgbe a gwọchara ya , ise siga na-ebute ọrịa na-abaghị uru na ọnụọgụ ohere nke ịmepụta ọrịa. Nke a abughi nke a na-ahụ na ọmụmụ ihe omumu kama ọ bụ ihe ezi uche dị na ya site na nlele anya. Nicotine na carbon monoxide na - akpata vasoconstriction (a ga - eme ka mmiri ghara ịnwụ) nke na - ebelata ọbara na - asọba n'ahụ anụ ahụ. Ọbara ọbara a na-ejedebe na ebe ịwa ahụ na-arụ ọrụ iji gbochie nkwụsị nke ọnya ahụ.

5 -

Ọnụ ọgụgụ nke 4 - Ịkwụsị ihe ntanetị na-eme ma mee ka ọrụ ọgwụgwọ ọgwụgwọ dị mma

E nwere ihe atọ kpatara ịṅụ sịga n'oge ọgwụgwọ radieshon bụ echiche ọjọọ .

1. Nlekọta nke radiation apụtaghị na ọ dị irè maka ndị na - aṅụ sịga - Studies na - agwa anyị na ndị na - aṅụ sịga n'oge ọgwụgwọ na - adịghị eme yana ndị na - ese anwụrụ. Dịka ọmụmaatụ, ndị nwere kansa na akwara olu na-enweta radieshon dịka ọgwụgwọ ha kachasị njọ na-adịkarịa ala afọ ise ma ọ bụrụ na ha na-aṅụ sịga, nke a na-egosikwa na ọ dị irè irè na ndị nwere ọrịa cancer na-adịghị obere obere. Otu n'ime nkọwa ndị a bụ na ikuku oxygenation nke anụ ahụ (ọbara na-eweta oxygen na mkpụrụ ndụ) dị mkpa maka ọgwụgwọ radiation iji nweta mmetụta kachasị. Mgbe enweghị ọbara na-arịa ọrịa cancer n'ihi na ịṅụ anwụrụ (n'ihi vasoconstriction ma ọ bụ ụba nke carboxyhemoglobin,) mkpụrụ ndụ tumo na-eguzogide ọgwụ na-emebi ihe nke radieshon kpatara. N'igosi ụzọ ọzọ, ise siga na-emepụta ole na ole cytotoxic (cell killing and damaging) radicals free from radiation (n'ihi na mmepụta nke free radicals chọrọ oxygen,) Obere radical free na-egosi na DNA adịghị emebi mkpụrụ ndụ cancer, nke pụtara ịmalite ndụ nke mkpụrụ ndụ cancer. Anyị achọghị ka mkpụrụ ndụ cancer na-adị ndụ.

2. Ịṅụ sịga na-agbatị ma gbatịkwuo nsogbu ndị na-egbukepụ egbukepụ - nsị ụta na mmetụta dị ụba site na radieshon tinyere ọnọdụ ndị dịka ụbụrụ (mucositis) ọnwụ, ire ọkụ, pneumonitis radiation , ụda olu, ọkpụkpụ na nhụjuanya anụ ahụ, arọ ọnwụ, na ike ọgwụgwụ. Na mgbakwunye na nsogbu dị ukwuu nke nsogbu ndị a, ha na-adịru ogologo karịa ka ha na-eme maka ndị na-adịghị aṅụ sịga.

3. Ịṅụ sịga n'oge ọgwụgwọ radiation nwere ike ime ka ohere ịmalite ịmalite ịrịa ọrịa cancer mbụ kachasị njọ - Ịṅụ sịga mgbe ịrịa ịrịa ara ara na-esonụ mgbe mastectomy mere ka ọnyá cancer na-abawanye na otu nnukwu ọmụmụ ihe. Ebe ihe ize ndụ nke ọrịa cancer akpa ume maka ụmụ nwanyị na-ese anwụrụ ga-abụ pasent 6, ihe ize ndụ a rịrị elu dị ka pasent 38 maka ndị inyom na-ese anwụrụ mgbe ha na-enye ọgwụ mgbanwụ ahụ na ọrịa obi. A chọpụtara ụdị nchọpụta ndị a n'etiti ndị na-ese anwụrụ n'oge ọgwụ radiation maka ọrịa Hodgkin. Usoro ọgwụgwọ na-egbuke egbuke abawanyewanye uru kemgbe oge ọmụmụ ihe a (na-erule 80 na mmalite 90) mana mkpa ọmụmụ ahụ ka dị; ịṅụ sịga n'oge ọgwụgwọ radieshon bụ echiche ọjọọ.

6 -

Ọnụ ọgụgụ nke 5-Ịṅụ sịga nwere ike ibelata mmetụta nke Chemotherapy ma weta nsogbu

Dị ka ọgwụgwọ radiation, ise siga nwere ike imetụta chemotherapy na ụzọ dị iche iche.

Ịṅụ sịga nwere ike ibelata irè nke chemotherapy , ọ pụkwara ime ya site na ihe karịrị otu usoro. Ụfọdụ n'ime ndị a gụnyere:

• Ịṅụ sịga nwere ike ịgbanwe usoro ọgwụgwọ nke ọgwụ na-agwọ ọrịa, na-akpata ma ọ bụ dị elu ma ọ bụ dị ala nke ọgwụ ọjọọ. Nke a, n'aka nke ya, nwere ike ibute ọbara ọgbụgba nke ọgwụ ọgwụ chemotherapy (nke nwere ike ibelata irè ya) ma ọ bụ ịrị elu ọbara nke ọgwụ (nke nwere ike ime ka nsogbu nke nsogbu na nsogbu dịkwuo elu). Dịka ọmụmaatụ, ndị na-ese anwụrụ mgbe ha na - ọgwụ ọgwụ Camptosar (ironotecan) nwere ọgwụ dị ala n'ọbara ha karịa ndị na-ese anwụrụ.
• Ịṅụ sịga nwere ike ịkwalite uto nke etuto ahụ ma mụbaa na-eguzogide ọgwụ na-agwọ ọrịa n'ihi nicotine na-adagide nkwụsị ọnwụ ọnwụ ( apoptosis ) site na ịmetụta ụzọ sel na-esi akparịta ụka.

Ndị na-anọgide na-aṅụ sịga mgbe ha na-aṅụ ọgwụ na-ejikarị enwe mmetụta dị ukwuu , dịka ọmụmaatụ, ịdawanye ike ọgwụgwụ, ọnwụ ka njọ, na ihe ize ndụ dị ukwuu nke ọrịa.

Ndị na-ahụ maka ọgwụ chemotherapy nwere ike ibute nsogbu nke nsogbu mgbe ejikọtara ya na ise siga . Dịka ọmụmaatụ, otu ụdị ọgwụ ọgwụgwọ nke a maara dịka anthracycline nwere ike imebi obi mmadụ ụfọdụ. Ndị na-ese anwụrụ nwere ike ịmalite imebi obi dịka mmetụta dị n'akụkụ ọgwụ ndị a karịa ndị na-adịghị aṅụ sịga.

7 -

Ọnụ ọgụgụ nke 6-Ịṅụ sịga na-abawanye Mmetụta nke Usoro ọgwụgwọ

Ọganihu na-akpali akpali na ọgwụgwọ ọrịa cancer bụ iji ọgwụgwọ a na-echebara echiche- mmegide ndị na-emegide ọrịa cancer na-ebukarị mmetụta dị nta karịa ọgwụ ndị chemotherapy.

Ma o yiri ka ndị na-anọgide na-ese sịga nwere ike ịnweta nsonaazụ dị ala mgbe emesoro ha na ọgwụgwọ echekwara. Nnyocha na-ele Tarceva (erlotinib) ọgwụgwọ a na-atụ anya maka ndị nwere ụdị ọrịa cancer nke na-abụghị obere cell, egosiwo na ndị dara ogbenye na-abaghị uru. Ihe kpatara ya abụghị nke doro anya na oge a, ma otu echere bụ na ise siga na-apụta na ọnụ ọgụgụ dị ala nke Tarceva na-apụta n'ọbara, na-eme ka ọ ghara irè.

8 -

Ọnụ ọgụgụ nke 7-Nkwụsị na-ebelata Ọdịnihu nke Ọrịa Cancer

Nnyocha ndị a na-agwa anyị na ịkwụsị ịṅụ sịga n'oge nchoputa ọrịa kansa na-ebelata ihe ize ndụ nke ọrịa cancer abụọ .

Tupu ịkwu banyere ọrịa cancer abụọ, ọ na-enyere gị aka ịkọwa okwu ole na ole. Ọrịa bụ isi nke abụọ abụghị ọnyá ma ọ bụ gbasaa site na ọrịa cancer mbụ. Kama nke ahụ, ọ na-ezo aka na ọrịa cancer zuru oke na nkewa, na-enweghị njikọ na cancer mbụ. (Nke a dị iche na ọrịa cancer nke abụọ nke nwere ike ịpụta ma ọ bụ ọrịa cancer nke abụọ ma ọ bụ na-arịa ọrịa cancer mbụ.)

Ọ bụghị nanị na ịnọgide na-aṅụ sịga na-ebute ihe ize ndụ nke ịrịa cancer abụọ (dị ka a ga-atụ anya na-adabere na ọnụ ọgụgụ na ịṅụ sịga naanị,) ma njikọta nke ịṅụ sịga na ọgwụgwọ ọrịa cancer nwere ike ibuli ihe ize ndụ dị elu karịa ka ọ ga-abụ onye na-ese anwụrụ. enweghị ọrịa cancer.

Iji ghọta nke a, ọ nwere ike inyere gị aka ịghọta ntakịrị otú ọrịa cancer si amalite na mbụ. A na-ele ọtụtụ ọrịa cancer anya dịka "ọtụtụ ndị na-akpata", nke pụtara na ọtụtụ ihe na-arụkọ ọrụ ọnụ ma ọ bụ mee ka ọ ghara igbochi kansa. Otu n'ime mmetụta ndị nwere ike ịnweta ọrịa cancer dịka ọgwụgwọ radiation na chemotherapy bụ na ọgwụgwọ ndị a nwere ike ime ka ọnyá cancer n'ọdịnihu nwee ike ime ka ọ dịkwuo elu. Ịgbakwunye ihe ize ndụ ndị a n'ihe ize ndụ nke ịṅụ sịga na-eme nwere ike ịdị ka mmanụ ụgbọala ọkọlọtọ a wụsara n'elu ọkụ.

Ihe atụ ole na ole nwere ike ime ka nke a dị mfe nghọta. Achọpụtarala na ndị nwere ọrịa kansa na olu na-anọgide na-ese sịga mgbe nchoputa na n'oge ọgwụgwọ, nwere ihe ize ndụ nke ịmepụta ọrịa cancer nke okpukpu ise karịa nke ahụ dabeere na ise siga naanị. Maka ndị na-ese anwụrụ mgbe a na-agwọ ọrịa ọrịa Hodgkin, ihe ize ndụ ahụ dị okpukpu 20 karịa ihe ize ndụ nke dabeere na ise siga naanị n'otu nnyocha.

9 -

Ọnụ ọgụgụ nke 8-Ịṅụ sịga na-eme ka ndụ dị mma

A na-egosiputa sịga mgbe a chọpụtachara ọrịa cancer iji belata ndụ nke ndụ n'ọtụtụ ụzọ. Ụfọdụ n'ime ndị a gụnyere:

• Ike / ike ọgwụgwụ - Ịga n'ihu na-ese sịga mgbe nchoputa nke kansa na-egosi na ọ na-eme ka mgbaàmà na-akpasu iwe nke ike ọgwụgwụ cancer , ma belata ọkwa ike.
• Mgbu - Nsogbu ndị na-agwụ ike dịka mkpụmkpụ ume, ịgba ume, ụkwara, na mbelata dị njọ karịa ndị na-anọgide na-aṅụ sịga.
• Mgbu - Ịṅụ sịga mgbe a chọpụtara nrịanrịa ọrịa kansa na ihe mgbu. A chọpụtawo ndị na-aṅụ sịga na ha nwere ihe mgbu dị oke njọ dị ka ihe nhụjuanya na nsogbu dị ukwuu na-arụ ọrụ n'ihi ihe mgbu.
• Ọnọdụ arụmọrụ - Ọnọdụ arụmọrụ , ihe ụfọdụ mmadụ nwere ike ịrụ na-eme kwa ụbọchị, na-eme ka ọnụ ọgụgụ na-abawanye na ndị nọgidere na-aṅụ sịga mgbe ọrịa cancer gasịrị.

Na mgbakwunye na ọmụmụ na-enyocha akụkụ ndị a nke ndụ nke ndụ, e nwere ọtụtụ ihe doro anya doro anya mere ịhapụ. Lelee echiche otu onye n'isiokwu a na ihe asaa mere m ji amasị ịṅụ sịga na ihe 50 mere m ji kpọọ ya asị.

10 -

Ọnụ ọgụgụ nke 9 - Ịkwụsị Nsogbu Ndị Na-abawanye Maka Ezinụlọ na Ndị Enyi

Ịkwụsị ịṅụ sịga na-eme ka ahụike gị dịkwuo mma, ma ọ nwere ike ịme ka ahụike nke ndị ị hụrụ n'anya dịkwuo mma. A gwara ọtụtụ ndị mmadụ na ha kwesịrị ịhọrọ ịkwụsị onwe ha, ma iche echiche banyere mmetụta nke ịkwụsị ụlọ gị nwere ike ghara imerụ ahụ.

Aṅụ anwụrụ ọkụ abụọ bụ maka ọtụtụ ọrịa na - eme atụmatụ na ọ ga - akpata ọrịa cancer dị puku puku atọ kwa afọ.

Ana m anụkarị ndị na-aṅụ sịga na-aza ngwa ngwa na ha agaghị aṅụ sịga na ndị ha hụrụ n'anya. Nke a bụ ihe kwesịrị ịja mma. A ka nwere oghere ole na ole na esemokwu ahụ, Otú ọ dị, dị ka ọkụ anwụrụ ọkụ abụghị naanị nchegbu. Anyị na-amalite ịmalite ịma banyere mmetụta nke anwụrụ ọkụ ọkụ , ihe na gas ndị fọdụrụ na uwe na ebe ndị ọzọ mgbe a kwụsịrị ise siga. Ọ bụ n'oge na-adịghị anya ịmara mmetụta nke ihe a fọdụrụ na ndị na-adịghị anwụrụ anwụrụ, ma a na-eche na ụmụaka nwere ihe ize ndụ karịa ndị okenye.

Ihe nwere ike ọ gaghị abụ nke doro anya na mmetụta uche na-emetụta ịṅụ sịga mgbe ọrịa cancer nwere ike inwe na ezinụlọ gị. Ọ bụghị naanị oge na onye ị hụrụ n'anya (n'ihi ịga ebe ọzọ na ezinụlọ na-aṅụ sịga.) Enwere m otu enyi nke na-agbaghara nna ya mgbe ọ na-akwụsịghị mgbe ọ chọpụtara ọrịa cancer. Ọ na-ewe iwe megide ya maka ịnọgide na-ese anwụrụ, ma eleghị anya mee ka ndụ ya dị mkpirikpi n'ihi nke ahụ. Kama ịhapụ oge na oge, a na-echeta ya na ezumike ọ bụla na ụmụ ya nwere ike inwe nna nna ma ọ bụrụ na ọ họọrọ ịkwụsị. O doro anya na enyi a nwere nsogbu ị ga - enwe - ya bụ, ọ dị mkpa ka ọ mụta ịhapụ ma gbaghara ya! Ma, ọ bụ ihe ncheta dị mkpa na ịṅụ sịga nwere ike imetụta ndị na-aṅụ sịga na-agabigaghị ahụ.

11 -

Ọnụọgụgụ nke 10 - Na-azọrọ ego a pụrụ iji maka Ọrịa Cancer

Ịkwụsị ịṅụ sịga nwere ike inyere aka n'ịgwọ ọrịa kansa n'ụzọ ọzọ: Ọ na-azọpụta ego! Ego a ga-eji mee ihe banyere ọgwụgwọ ọrịa cancer, ma ọ bụ ka mma, iji mee ememe ndụ ị nwere taa.

Ọ bụrụ na ị na-aṅụ sịga otu ụbọchị, nke ahụ na-asụgharị gburugburu $ 5,000 kwa afọ. Ọ bụrụ na ị gbakwunye na gas ka ị banye n'ụlọ ahịa ahụ, ịzụta na-enweghị isi ị na-eme na ụlọ ahịa, na oge ị ga-eji na-eme ihe ọzọ - ọbụna ịrụ ọrụ - ọnụ ọgụgụ ahụ dị elu. Amalite itinye ego ole na ole ọzọ (chee echiche: ụbụrụ eze na-aṅụ sịga) na ọnụ ọgụgụ ahụ na-arịgo ọbụna karị. Dị ka CDC si kwuo, ọnụ ọgụgụ akụ na ụba nke ịṅụ sịga na United States karịrị 300 ijeri n'afọ.

Ọrịa cancer dị oke ọnụ site n'akụkụ abụọ. Ụgwọ nlekọta ahụike dị elu karịa tupu ịrịa kansa, ebe ego na-adịkarị ala. Na United States ugbu a, ihe dịka pasent 60 nke ndị na-akwụ ụgwọ onwe ha bụ ụgwọ ego, ọtụtụ n'ime ndị a bụ ọrịa kansa.

12 -

Ebe E Si Nweta Ka E Si Nweta Ego

Ị gụla " Iji Kwụsị Mockingbird" site n'aka Harper Lee? M na-agụrụ ya nke ọ bụla n'olu dara ụda, ma otu onye na-agwa ya okwu ọkụ. Oriaku Henry Lafayette Dubose. Oriaku Dubose bu nwanyi nke nwere obi ojoo, nke nwere obi ojoo ka ochicho ya si na morphine di na njedebe nke ndu. Amuma ya na-eme ka ajuju ajuju a: "Gini mere mmadu ga - eji ihe o bula na - enweghi obi iru ala mgbe ha ga - anwu anwu?

Ekwenyesiri m ike na ọ dị ọtụtụ nkọwa nke àgwà ya na mmetụta ya, mana o yiri ka ọ bụ Oriakụ Dubose rụzuru ihe abụọ na ọchịchọ ya. Otu bu igosi n'onwe ya na o nwere ike ime ihe siri ike tutu o nwua, mana ozo di ogologo. O gosipụtara ndị ọzọ (eche Scout) na ihe siri ike bụ ihe a ga-enweta, anyị na-enwekarị ike karịa ihe anyị kwenyere na anyị nwere. Ịhụ ike ahụ na ndị ọzọ na-akpali anyị ịchọta ike ahụ n'ime onwe anyị.

O nwere ike ịbụ ụzọ dị ogologo na-ekwu na ọ bụrụgodị na ihe 10 mere ị ga-eji kwụsị ịṅụ sịga na-ezubeghị, e nwere ihe ọzọ. Ohere iji gosi ike nke gị n'oge ndụ gị, na ohere iji nye ndị enyi na ezinụlọ gị amamihe na anyị nwere ike karịa ihe anyị kwenyere.

Ọ bụrụ na ịnwụbeghị, were onwe gị dị ka onye na-ese siga. Ị nwere ike ịnụ echiche nke aka gị? "Emere m ya!" Ị nwere ike ịnụ echiche nke nwa gị nwaanyị? "Nna m dị mpako, ọ bụ ezie na ọ maara na ọ gaghị eme ihe dị iche (dịka e kwuru n'elu, ọ nwere ike) ọ gosipụtara anyị otú o siri sie ike n'ịgba àgwà ahụ." Akwụsịla ebe ahụ. "Ịmara otú papa m ga - esi sie ike na - enyere m aka ịma na m ga - esikwa ike ma ọ bụrụ na ọ kwụsịrị ịṅụ sịga n'agbanyeghị na ọ na - arịa cancer, echere m na m ga - enwe ike iji dozie ____ (jupụta n'ọgba ahụ.)"

Ekeme ndidi uwụtn̄kpọ emi ke ntak emi mîkenyịmeke, edi emi idịghe ke ikpîkpu. Abụ m nwa nwanyị nke na-enwe obi ụtọ maka nna nwere ike ịkpa àgwà ahụ mgbe ọ chọpụtara ọrịa cancer ma nweta ike onwe ya n'ihe nketa ahụ.

Kedu ihe ị chọrọ ka ihe nketa gị bụrụ?

(PS Enweghi m ike ịkwụsị ide ihe tupu m mee ka ihe doo anya.) Ihunanya ezinụlọ kwesịrị ịbụ nke na-enweghị nchekasị: Agaghị m ahụ papa m n'anya nke ukwuu ma ọ bụrụ na ọ họrọla ịṅụ sịga.Ma enwere oge, mgbe ugwu dị na ndụ m dị ka ọ dị ntakịrị mfe ịdị na-enye ihe nlereanya nna m.)

Ị dị njikere ịkwụsị? Ụlọ ọrụ ụgbọala na-ese anwụrụ na-enye ihe ọmụma, ihe onwunwe, na mkpali iji nyere gị aka ịmalite taa.

_{Isi mmalite:}

_{American Society of Clinical Oncology. Cancer na-emepụta ụtaba n'oge ọgwụgwọ ọrịa. 04/2012. http://www.cancer.net/navigating-cancer-care/prevention-and-healthy-living/tobacco-use/tobacco-use-during-cancer-treatment}

_{Amato, D. et al. Nkwụsị ụtaba nwere ike ime ka ọrịa cancer na-egbuke egbuke. Akwụkwọ Thoracic Oncology . 2015. 10 (7): 1014-9.}

_{Ụlọ Ọrụ maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa. Ịṅụ sịga na ụtaba ji. 04/15/15. http://www.cdc.gov/tobacco/data_statistics/fact_sheets/fast_facts/}

_{Florou, A. et al. Ihe Ịgba Ọgwụ nke Ịṅụ Sịga na Ndị Ọrịa Na-arịa Ọrịa: Ịnyocha 30-Afọ. Ọrịa Cancer . 2014 Sep 2. (Epub tupu ebipụta ya).}

_{Kaufman, E., Jacobson, J., Hershman, D., Desai, M., na A. Neugut. Mmetụta nke redio na-aṅụ ara ara na ise siga na-enwe nsogbu nke ọrịa cancer akpa ume. Journal of Clinical Oncology . 2008. 26 (3): 392-8.}

_{Moreira, D. et al. A na-ejikọta sịga na-eme ka ịṅụ sịga na ihe ize ndụ dị ukwuu nke ọrịa ịrịa ọrịa, ọrịa metastasis, ọrịa cancer prostate na-eguzogide, na ọnwụ mgbe a gbasasịrị prostatectomy dị egwu: si na nchekwa data SEARCH. Ọrịa cancer . 2014. 120 (2): 197-204.}

_{Musallam, K. et al. Ịṅụ sịga na Ọdịdị nke Mkpụrụ Obi na Ahụike na Mmetụta Ahụike na Ndị Na-arịa Ọrịa Ọgwụ. Jama Ịwa Ahụ . 2013. 148 (8): 755-762.}

_{Nakamura, H. et al. Ịṅụ sịga na-emetụta prognosis mgbe Ọrịa Cancer Na-awa Ahụ. Ịwa Ahụ Taa . 2008. 38 (3): 227-231.}

_{National Cancer Institute. Ịṅụ Sịga na Nlekọta Ọrịa Cancer-Maka Ndị Nlekọta Ahụike. Nabatara 08/01/15. http://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/tobacco/smoking-cessation-hp-pdq#section/_1}

_{Parsons, A. et al. Mmetụta nke ịkwụsị ịṅụ sịga mgbe nchoputa nke cancer na-egbu oge na mbụ na prognosis: nyochaa usoro nlezianya gbasara ọmụmụ ihe na meta-analysis. British Medical Journal BMJ2010: 340: b5569. E bipụtara online 21 Jenụwarị 2010.}

_{Peppone, L. et al. Mmetụta nke ise siga sịga na-akpata ọrịa ndị metụtara ọrịa cancer. Oncologist . 2011. 16 (12) 1784-92.}

_{Rades, D. et al. Mmetụta nke Ịṅụ Sịga n'oge Ọrịa Radio, Ọrịa Na-ahụ Maka Ọrịa Respiratory, na Ọkwa Hemoglobin na Ihe Ndị Na-akpata Ọrịa Na-akpata Maka Ọrịa Cancer Na-enweghị Ọkụ. International Journal of Radiation Oncology, Biology and Physics . 2008. Feb 5 (Epub tupu oge.)}

_{Waller, L., Miller, A., na W. Petty. Iji erlotinib na-emeso ndị ọrịa na-arịa ọrịa kansa na-abụghị obere obere ọnya na-anọgide na-aṅụ sịga. Ọrịa Cancer . 2010. 67 (1): 12-6.}

_{Yang, B., Jacobs, E., Gapstur, S., Stevens, V, na P. Campbell. Ịṅụ Sịga na Ọnwụ Anwụrụ Na-ahụ Maka Ndị Nzọpụta Na-adịghị Agbanwe: Ọrịa Cancer Prevention Study II Nutrition Cohort. Journal of Clinical Oncology . E bipụtara n'asụsụ mbụ na February 2, 2015.}