Ọ bụ akụkọ ị na-anụ ugboro ugboro: A na - achọpụta onye ọrịa celiac , nye ụfọdụ akwụkwọ nta banyere otu esi gaa gluten-n'efu, ma zite ha n'ekwughị na ọ dị mkpa maka nleta dọkịta ma ọ bụ nyocha.
Enwere ihe ụfọdụ dị na nke a, ebe ọ bụ na ọgwụgwọ ugbu a maka ọrịa celiac bụ nri nri gluten , (nke ahụ anaghị achọ ọgwụ).
Tụkwasị na nke ahụ, ọtụtụ ndị (ma ọ bụghị ha niile) na-enwe mmetụta nke ọma karịa ngwa ngwa mgbe ha malitere ịṅụ nri na-enweghị nri, n'ihi ya, ọ dị ha ka a ga-edozi nsogbu ha.
Ma ndị ọkachamara n'ọhịa ka na-akwado ndị ọrịa Celiac na-enweta nlekọta na-elekọta ndị dọkịta ha, ma ịchọta nsogbu ọ bụla na ịga n'ihu na mgbaàmà, na n'ihi na celiac nwere njikọ chiri anya na ọtụtụ ọnọdụ autoimmune. Nke a bụ ihe ndị ọkachamara na-akwado.
Ọnwụnwa maka mgbe a chọpụtara gị mbụ na Celiac Ọrịa
Mgbe a chọpụtara gị na celiac ọrịa , dọkịta gị nwere ike ịkwado ọtụtụ ule iji hụ otú ọnọdụ gị si emetụta ahụ gị.
Dịka ọmụmaatụ, ọ nwere ike ikwu na a ga-anwale gị maka ezughị okè na-edozi ahụ , bụ nke a na-emekarị n'ihi na imebi mkpịsị eriri afọ gị pụtara na ị gaghị emetụta ihe oriri na nri gị. Nke a nwere ike ịgụnye usoro nyocha ọbara maka nri dị ka vitamin B-12, folate, na vitamin D.
O nwekwara ike ikwu na ị ga-enyocha ọrịa anaemia, ma ọ bụrụ na ị nwalebeghị ugbua ka ọ bụrụ akụkụ nke nyocha gị (ọtụtụ ndị ga-anwale maka anaemia tupu nyocha ha). Ọ na-ahụkarị ọrịa ọgbụgba celiac , ọ pụkwara ịgbakwunye mmetụta ọ bụla nke ike ọgwụgwụ ị na-enwe.
Ọtụtụ mgbe, anaemia na-emezi ma ọ bụ na-apụ n'anya mgbe ị malitere ịṅụ nri na-eri nri na eriri afọ gị na-amalite ịgwọ.
N'ikpeazụ, dọkịta gị nwere ike ịrịọ gị ka ịnwale ule iji hụ ma ọrịa celiac emetụtawo ike gị na ọkpụkpụ gị . O di nwute na, ezighi ezi ihe oriri na celiac nwere ike iduga osteoporosis ma obu osteopenia, ebe ndi ozo gi na-adighi adighi ike karia ka odi. Iji hụ ma ọ bụrụ na i nwere nsogbu a, ị ga-achọ ihe a na-akpọ DEXA scan, nke bụ ụdị nke x-ray.
Atụla ụjọ na ule a nile - ọ ga-ekwe omume na ị gaghị enwe nsogbu ọ bụla . Ọbụna ma ọ bụrụ na ule ahụ na-ekpughe ihe iseokwu, ọ kwesịrị ịmalite idozi ozugbo ị na-aga gluten-n'efu. Tụkwasị na nke ahụ, dọkịta gị nwere ike ịnye ọgwụgwọ ndị ọzọ, dịka ihe mgbakwunye ihe oriri maka vitamin ma ọ bụ mineral deficiencies, ma ọ bụ ọgwụ ịgwọ ọkpụkpụ ọkpụkpụ.
Nwee na Gluten-Free Dietitian ọkachamara
Nri ndị na-eri nri na-enweghị nri bụ ihe na-abaghị uru ịgbaso, na-enwe ụzọ mgbapụ dị omimi. Ndị mmadụ na-emekarị ihe na-ezighi ezi na ọnwa mbụ ha na-enweghị mmanya, ọ dị mwute na ha na-akwụ ụgwọ maka mmejọ ndị ahụ na mgbaàmà ọjọọ nke ịṅụbiga mmanya ókè .
Ụfọdụ ndị na-achọpụta ihe ndị na-eri nri nke nri ha niile.
Ma ọ dịghị ajụjụ ọ bụla na ndị ọzọ, enyemaka nke ọkachamara na-edozi ahụ na-eri nri na-adịghị eri nri ga-azọpụta ha site na mberede na ikekwe nyere ha aka ịgwọ ngwa ngwa.
O di nwute, dọkịta gi enweghi ike imejuputa ihe omumu a maka gi. N'ezie, American College of Gastroenterology (ACG) na-ekweta na ọtụtụ ndị dọkịta amaghị nke ọma na nri gluten-enweghị nri ezigbo ndị ndụmọdụ na ya. Ọ bụ ya mere ìgwè ahụ ji atụ aro na onye ọ bụla a chọpụtara na ọrịa celiac ga-ezigara onye na-eri nri na-edeba akwụkwọ bụ onye maara banyere ọrịa celiac.
Onye na-edozi ahụ nwere ike inyere aka chọpụta ihe ọ bụla na-edozi ahụ na nri gị, ọ ga-enyekwara gị aka ịkụziri gị ebe onye nwere ike ịṅụbiga mmanya ókè nwere ike zoo na nri ahụ.
Onye na-edozi ahụ nwekwara ike inyere gị aka ịchọta ihe oriri na-enweghị ike ịṅụ mmanya na-edozi ahụ, nke nwere nlebara anya na nri ndị dị ka eriri, folate, na calcium, nke na-adịkarị.
Ọ bụghị ndị niile na-eri ihe na-eri nri bụ ndị ọkachamara na nri ndị na-eri nri na-eri gluten. Dọkịta gị nwere ike ịgwa mmadụ ka ị hụ ya, ma ọ bụ ị nwere ike ime ụfọdụ na-achọ onwe gị.
Nlekọta Na-elekọta Oge Celiac
Ọ bụ ezie na ndị ọkachamara na celiac na-atụ aro nleta mgbe nile maka ndị a chọpụtara na ọrịa celiac, ọ bụghị mmadụ niile na-agbaso ndụmọdụ ndị a. Otu nnyocha nke gụnyere mmadụ 113 gosipụtara na ọ bụ naanị ntakịrị ihe karịrị otu ụzọ n'ụzọ atọ soro ụkpụrụ ACG maka nlekọta na-elekọta.
Ya mere, ihe a na- atụ aro ka nlekọta nlekota na-aga maka ndị nwere celiac ọrịa?
Ntuziaka ACG na-achọ maka nlekota oge niile site na dọkịta maara banyere ọrịa celiac . Nke a nwere ike-ma ọ bụ na ọ gaghị abụ -bụ dọkịta na-elekọta gị. O yikarịrị ka ọ ga-abụ onye gastroenterologist gị.
Ụkpụrụ ndị a anaghị egosipụta ugboro ole ị ga-ahụ dọkịta gị, ma ndị ọkachamara ndị ọzọ na-atụ aro ka ị hụ dọkịta ahụ chọpụtara na ị na celiac mgbe ị na-ejighị gluten-enweghị ihe dị ka ọnwa atọ ruo ọnwa isii, wee ọzọ mgbe ihe dịka otu afọ. Nke a ga-enye gị ohere ịgwa dọkịta gị banyere mmetụta ị na-enwe, nakwa ma ị nwere ihe mgbaàmà ọ bụla.
Ọ bụrụ na ị na-alụso nri ndị na-eri gluten nri, dọkịta gị nwere ike ịgwa gị ka ị hụ onye na-eri nri. Nke a nwere ike inye aka ọbụna ma ọ bụrụ na ị hụrụ otu mgbe ị chọpụtara na mbụ-onye ọkachamara na-edozi ahụ nwere ike nwee ike ịchọpụta ebe ị na-aga n'amaghị ama na-enweta gluten na nri gị.
Ụfọdụ ndị dọkịta na-achọ iji ọnya ọbara celiac agwọ ọrịa iji nyochaa otú free gluten-free ị bụ . O di nwute, ule a nwere ike igosi ma oburu na i na eri nri di iche iche nke gluten; ha adịghị echebara echiche nke ọma iji chọpụta ma ahụ gị na-emeghachi omume na obere oke gluten cross-contamination n'ụlọ, dịka ọmụmaatụ.
Dika dọkịta gị nwere ike ịchọrọ ịgba ọsọ ọzọ, nyochakwu ọbara n'ozuzu ya, nke nwere ike inye ihe ngosi maka ọkwa gị dum.
Mgbe ụfọdụ, dọkịta gị nwere ike ịdụ gị ọdụ ka ị na-emegharịghachi na endoscopy na biopsy ka ị hụ otú ogwugwo eriri afọ gị siri gwọọ . Nkwado a dị ka ọ bụrụ na ị na-akọ akụkọ na-aga n'ihu, ọ bụ ezie na i jiri nlezianya soro nri nri gluten. Enwere ike iji dọkịta gị mee ka dọkịta gị chọọ maka ọgwụ ndị ọzọ nwere ike ịnwe ike inye aka na mgbaàmà gị.
Na-ekiri ọnọdụ ndị metụtara ya
Ọrịa Celiac bụ ihe a na-akpọ ọrịa autoimmune , nke pụtara na ọ na-agụnye ịwakpo otu akụkụ nke ahụ gị (n'ọnọdụ a, obere mkpịsị ụkwụ gị) site na usoro nke gị.
Mgbe ị nwere ọrịa celiac, ị na-enwekwa nsogbu dị ukwuu maka ọtụtụ ọnọdụ autoimmune, gụnyere ọrịa thyroid , ụdị ọrịa shuga 1 , na ụdị ntutu isi akpọ alopecia areata .
Ọ bụ ezie na ndị nchọpụta egosighi njikọ dị n'etiti celiac na ụfọdụ ọnọdụ autoimmune, gụnyere ọtụtụ sclerosis , o doro anya na ịnwe ọnọdụ akpachapụ anya na-ebute ihe ize ndụ gị maka ịmepụta ọnọdụ ndị ọzọ autoimmune. Ya mere, ọ dị mma ka gị na dọkịta gị kwurịta ihe ize ndụ gị maka ọrịa ndị ọzọ autoimmune, na ịkọ akàrà ọ bụla ị nwere ike inwe.
Ndabere ala
Imirikiti ndị mmadụ na-arịa ọrịa Celiac na- enwe mmetụta dị mma karịa mgbe ha na-agabiga gluten . Ịga eleta dọkịta gị mgbe niile, tinyekwara nyocha ọ bụla ọ na-atụ aro ya, nwere ike ịrụ ọrụ dị mkpa iji jide n'aka na ị na-ahụ ezigbo ahụike, ma na-emeso ọkpụkpụ ọ bụla n'okporo ụzọ ka ha na-ebili.
Isi mmalite:
Herman ML et al. Ndị na-arịa ọrịa celiac anaghị esochi ya. Ọgwụ Gastroenterology na Hepatology . 2012 Aug 10 (8): 893-899.e1.
Rubio-Tapia A et al. American College of Gastroenterology clinical guidelines: Nyocha na njikwa nke ọrịa celiac. Akwụkwọ akụkọ America nke Gastroenterology . 2013 May; 108 (5): 656-76.