Ihere ụra, ma ọ na-eme na obere oge ma ọ bụ ogologo oge, nwere ike iduga ụfọdụ ihe mgbaàmà. Ihe mgbaàmà ndị a nwere ike ịnwe site na ihe a na-atụ anya na ebe a na-ahụkarị, dị ka ihi ụra, na mkpesa dị oke mkpa nke mmebi ahụ , nsogbu nchekwa, na mkpesa mgbu.
Ogologo ihe siri ike ga-adabere n'ihe abụọ. Nke mbụ, ị ga-ahụrịrị na ị na-ata ahụhụ site na ihe mgbaàmà nke ịrahụ ụra na ogologo oge ị na-amụ anya. Dịka ọmụmaatụ, ịnwe oge ọzọ iji lee ihe ngosi telivishọn kachasị amasị gị dị nnọọ iche na ịnweta nanị awa anọ nke ụra. Nke a nwere ike bụrụ eziokwu karịsịa ma ọ bụrụ na ụra na-ehi ụra n'abalị ma ọ bụ ma ọ bụrụ na ọ dị oke (dịka "na-adọpụta ihe niile").
Nke abuo, ike nke mgbaàmà gị ga-adịgasị iche dabere na elekere gị . Ya mere, ihe mgbaàmà nke ịla ụra nke ụra ga-eyi ka a na-akpọkwu ya n'oge mgbe ị ga-arahụ ụra (dịka n'abali). Ọ nwere ike bụrụ ihe a ma ama mgbe akara mgbaàmà dị, dị ka n'oge mbụ ruo etiti ehihie.
Mwepụ ụra nwere ike ime ka ndị mmadụ ghara ịmụrụ anya, oké ụra ehihie ụra , ikike ime ihe na-ebute ogologo oge na nsogbu ahụike dị ogologo dị ka oke ibu .
Uzo nke ihi ụra nke ụra nwere ike ịdị iche na-adabere na mkpa onye ọ bụla na- ehi ụra , ma ịnweta ụra nta karịa ka ịchọrọ ga-eduga ụra na-ehi ụra.
Chọpụta ụfọdụ ihe mgbaàmà nkịtị nke ụra na-ehi ụra, ma ị nwere ike ịchọpụta mkpesa ndị nwere ike gbaa gị ume ịrahụ ụra .
Ụra
N'agbanyeghị ihe ị kpọrọ ya, ihe mgbaàmà kachasị nke ịghara ịra ụra zuru ezu bụ ihe ị ga-atụ anya: ị na-enwe ụra. Nke a nwere ike ibute ụra ma ọ bụ ihi ụra, nke ị nwere ọchịchọ siri ike ihi ụra. O nwekwara ike iduga ihe mgbaàmà nke metụtara - a na-enwe mmetụta miri emi nke na-agba ọsọ, nke a na-akpọ ike ọgwụgwụ. Ọtụtụ ndị na-eji okwu ahụ ike ọgwụgwụ kọwaa mmetụta nke ike ọgwụgwụ ahụ nke nwere ike ịda mbà n'obi.
Dị ka akụkụ nke a, ị ga-enwe ike ịda ụra ngwa ngwa. Ndị mmadụ na-ada n'ụra ngwa ngwa na-ekwu na-enwe ụra nta ụra . Enwere ike iji ihe a na-atụle nke ọma site na ọmụmụ ụra nke a na-akpọ nyocha ụra nta ụra (MSLT) . E wezụga ịbụ ihe mgbaàmà ụra nke ụra, ụra nta ụra nwere ike ịbụ akara nke ụra oke ụra na-ehi ụra na nsogbu ụra dị ka narcolepsy ma ọ bụ ụbụrụ ụra na-ezighi ezi.
N'aka nke ọzọ, njigide ụra na ụra na-akpata pụrụ ịbụ ọgwụgwọ. Na ntọala ụfọdụ, dị ka ndị na-arịa ụra nke ọma , enwere ike ịchọta ụra a. Site n'ịkwụsị oge ị ga-ekwe ka ụra na-ehi ụra site na mgbochi ụra , ihe ga-eme ka ị na-ehi ụra nwere ike ime ka ihe isi ike daa ma ọ bụ ihi ụra, àgwà nke ehighị ụra.
Mgbanwe Mgbanwe
Ọ bụrụ na ọ dịtụla mgbe ị na-enwe obi ụtọ mgbe ị naghị arahụ ụra zuru oke, ị ghọtara n'ezie mmetụta ndị ụra na-ehi ụra pụrụ inwe na ọnọdụ. Mgbe anyị na-ehighị ụra, o yikarịrị ka anyị ga-enwe mgbaàmà nke mgbakasị. N'aka nke ọzọ, ụra abalị nke ọma pụrụ itinye anyị n'ọnọdụ dị ukwuu ka anyị malitere ụbọchị anyị.
Mgbanwe mgbanwe nke ọnọdụ a nwere ike ịgbatị ma ọ bụ àgwà ọjọọ ma ọ bụ na-abaghị uru n'ime nsogbu ndị ka njọ, dị ka nchegbu na ịda mbà n'obi. Mkparịta ụka n'etiti ọnọdụ uche na ụra na-aba ụba, dị ka ụra na-emetụta ụbụrụ ụbụrụ nke ihu, mpaghara nwere njikọ na nsogbu ndị a. Ọtụtụ mgbaàmà nke ịda mbà n'obi na-ejikọta na nsogbu ndị metụtara ụra. Nsogbu dịka nsogbu nrụrụ post-traumatic (PTSD) nwere ike iduga ụra na ụra ọnwụ. Ndị na-arịa ọrịa ụra na-adịghị ala ala na-enwekarị nchekasị na ohere ize ndụ nke igbu onwe onye.
Ụra bụ akụkụ dị mkpa nke ahụike anyị, nke a na-agụnyekwa ahụ ike anyị.
Ịrụ Ọrụ Na-akpata Mmetụta Na Nsogbu
Ikike ị nwere ike ịṅa ntị gburugburu ebe obibi gị chọrọ ụbụrụ zuru oke. Mgbe anyị na-ehi ụra, anyị ga-enwe ike ịmepụta ihe na-adịghị mma na ike anyị itinye uche. Nke a nwere ike ịbụ ihe aghụghọ, ruo n'ókè nke na ndị mmadụ na-ehi ụra n'emeghị ihe ọ bụla na-eme ka ha ghara ịmara na ha adịghị enwe nsogbu. Mbelata ncheta nwere ike iduga na njehie, ihe mberede, na arụmọrụ mebiri emebi.
Nnyocha e mere egosiwo na mgbochi ụra nke ụra na-eduga ná mbelata arụ ọrụ anyị. Dịka ọmụmaatụ, na ndị na-ehi ụra na-erughị awa 7 kwa abalị, mmebi ahụ na-eme ka ha nwee ike ịchọta na ọkwa dịka ndị na-ehi ụra kpamkpam maka otu abalị ma ọ bụ abụọ. Nke a na-adịghị mma yiri nke ahụ na-eme na ịṅụbiga mmanya ókè.
Nke a nwere ike ime ka ụda oge mmeghachi omume na-eduga n'ọtụtụ ihe mberede ụgbọ ala. Ọ na-emebi ọrụ arụ ọrụ. Nke a nwere ike iduga na njehie na ọbụna ihe ederede na-eme ọdachi. A na-ezube ụra nke ndị dọkịta bi n'ụlọ iji belata njehie ahụike na mmerụ ahụ na ụlọ ọgwụ. Enwekwara ya ụtụ na ntọala dị iche iche dị ka nchọpụta nke Chernobyl nuklia na ihe mberede ụgbọ njem dị ka mmalite nke Exxon Valdez.
E nwere mgbanwe ụfọdụ na-emetụta ụra nke ụra, na ọnụ ụzọ maka ntụpọ nwere ike ịdị iche. Enweghị ihe akaebe na-egosi na ị nwere ike ịmalite imegharị ụra. Ozugbo ị dara mbà, ị nwere ike ọ gaghị aghọta ya.
Nchekwa Nchekwa na Nchekwa echiche
Ụra nwere mmetụta dị mkpa n'ikike anyị nwere iche echiche na usoro ihe ncheta. Ya mere, mgbe anyị na-ehighị ụra, ikike ndị a nwere ike ịda mbà. Ihụ ụra nke ụra nwere ike ịkpata nsogbu ndị ọzọ na arụ ọrụ dị elu, dị ka atụmatụ, nzukọ, na ikpe.
Ihe mgbaàmà kachasị emetụ ụra nke ụra na-emetụta nsogbu ndị nwere uche na ịṅa ntị. Otú ọ dị, ịgbaso nzọụkwụ ikpeazụ, adịghị njọ na ncheta anyị dị mkpirikpi. Nke a nwere ike ịbụ nịpụta nke nlezianya dị ntakịrị (anyị anaghị echeta ihe anyị na-edebanyeghị n'ụbụrụ anyị), ma nsogbu ahụ nwere ike ịgbatị karịa nke ahụ.
Ụra dị oké njọ iji chekwaa ebe nchekwa. Ụra na-enyere anyị aka imesi ihe omume nke ụbọchị anyị ike, na-ewusi ma na-edekọ ihe ncheta dị egwu. Nnyocha a na-egosi na o nwere ọrụ dị mkpa iji gụọ akwụkwọ. Ya mere, mgbe anyị na-ehi ụra, usoro ndị a, n'aka nke ya, dara.
E nwere ihe ndị ọzọ na-eche echiche nke ịda ụra na-emetụta, karịsịa ndị ejikọtara akụkụ nke ụbụrụ a na-akpọ lobe n'ihu. Ọrụ ndị a dị ntakịrị karịa ọmarịcha na nkwụsị ha nwere ike ịbawanye uru. Otu otu n'ime ihe ndị a na-akpọkọta ọrụ ọrụ. Ihụ ụra nke ụra nwere ike ibute nsogbu na ọrụ nchịkwa, na-akpata:
- Atụmatụ na-adịghị mma
- Enwekwu ihe ize ndụ na-ewere
- Disorganization
- Ogbenye na-adịghị mma
- Lekwasị anya na nkwụghachi ụgwọ dị mkpirikpi
- Ibelata ikpe
Ikpe ikpe ikpe ikpeazụ, ikpe na-adịghị mma, nwere ike ịbụ ihe dị njọ. A p ur u ime mkpebi di iche iche nke na-adighi emetuta ihe omuma gi. Nke a nwekwara ike ime ka ị ghara ileghara ogo gị anya dị ka ihe nhụsịrị ụra site na ụkọ ụra, dịka akọwapụtara na mbụ.
Enweghi ike, Ụlọ Nzukọ, na Paranoia
Ihere ụra pụrụ iduga ụfọdụ ọrịa uche na-atụghị anya ya. Ihe ndị a bụ ihe ijuanya na-emekarị, ma dị ka ihe mgbaàmà ndị ọzọ, na-adaba na ogo nke ụra. Ụfọdụ n'ime ihe mgbaàmà uche nke ụra nke ụra na-agụnye agụmakwụkwọ, mmebi ahụ, na mkparịta ụka.
Ọchịchọ na-abụkarị akụkụ nke mgbagwoju anya nke na-eme na ọnọdụ a na-akpọ delirium. N'ikpeazụ, ndị mmadụ na-achọ ịjụ mbụ na-atụfu oge (na-echefu ụbọchị, ụbọchị, oge, ma ọ bụ afọ). Ọzọ, ndị nwere nkwarụ nwere ike ịghọ mgbagwoju anya banyere ebe, n'amaghị ebe ha nọ. N'ikpeazụ, na oke nkasi obi, onye ọ bụla nwere ike ọ gaghị ama ndị ha bụ.
Ihe ndị a na-egosi na ha na-ehi ụra, ha na-ahụkarị ihe ndị e kere eke. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ị nwere ike ịhụ ihe na-adịghị ahụ. A na-eme atụmatụ na ihe dị ka pasent 80 nke ndị nkịtị na ndị bi na ya ga-emesị mee ihe nchịkwa ma ọ bụrụ na ụra anwụghị.
N'ikpeazụ, ịrahụ ụra pụrụ iduga mgbaàmà ọzọ nke psychiatric: paranoia. Paranoia na-emekarị nkwenye na ị na-akpagbu gị site n'aka ndị ọzọ. Echeghị echiche ndị a n'eziokwu.
Dịka ọmụmaatụ, ị nwere ike ikwenye na gọọmenti na-eji ekwentị gị na-amanye iji kụziere ihe nzuzo gị. Otu nnyocha chọpụtara na ihe dị ka pasent 2 nke mmadụ 350 bụ ndị na-ehi ụra ruo awa 112 malitere inwe ihe mgbaàmà dị ka nnukwu ihe omimi. Nke a nwere ike ibute nchoputa na-ezighi ezi.
Ọ dabara na ọ bụ ezumike zuru ezu ka a na-eme ka mgbaàmà ahụike ahụ dị ngwa ngwa.
Mme mkpesa na nhụjuanya
Ihụ ụra nke ụra pụrụ iduga na ihe ịrịba ama ndị ọzọ na ụbụrụ na-abụghị nke a ( soma bụ Latin maka ahụ) mkpesa. E wezụga na ike gwụrụ nke a kọwara n'elu, ị nwere ike ịnwe ihe mgbaàmà ndị ọzọ nke nsogbu ahụ. Ị nwere ike inwe mmetụta nke malaise, nke nwere ike igosipụta dị ka ịda mbà n'obi ma ọ bụ "adịghị mma."
Ị nwere ike ịnwe mgbu ma ọ bụ ihe mgbu na ahụ gị. Nke a nwere ike ibute nyocha nke fibromyalgia ma ọ bụ ọnọdụ mgbu na-adịghị ala ala. Ị nwere ike ịka mkpesa ma ọ bụ mgbaàmà mgbagwoju anya, dị ka afọ ọsịsa. Nnyocha ahụike na nsogbu ndị a nwere ike ọ gaghị eme ka mkpebi ha ma ọ bụrụ na eleghara ihe kpatara ya anya na ihe mgbaàmà ahụ bụ kama n'ihi ụra efu a na-amaghị.
Mgbagha ụra nke ụra
N'ikpeazụ, ụra nke ụra na-emebi ọdịdị nke ụra nke ụra . Ụra na-apụta n'akụkụ abụọ n'ime abalị dum. Ụra abụọ nke ụra bụ ụra anya ngwa ngwa (REM) na ụra na-adịghị anya ngwa ngwa (NREM). Arousal nwere ike ịgbanwe site n'ụra ụra na-ehi ụra NREM, ma ọ bụ na ụra NREM na-ehi ụra.
MGBE ọ bụ ihe miri emi nke ụra na ụbụrụ ụbụrụ na ụbụrụ na ụbụrụ. A na-eji ya na nrọ na enweghị ọrụ igwe ma e wezụga nsị anya na diaphragm. Ọ na-eme cyclically ọtụtụ ugboro n'oge ụra, ma ọ gụnyere akụkụ kacha nta nke nrugharị ụra.
REM bụ otu n'ime isi okwu abụọ nke ụra. Ụra ụra nke ọzọ bụ ụra anya anya, ma ọ bụ ụra NREM. NREM nwere nkebi atọ dị iche iche.
Nke atọ bụ N1, N2, na N3, na nke ọ bụla dị iche iche nwere ihe iche iche, nke dị iche na nke a na-ahụ anya. Ọ bụ ezie na ihi ụra na-ehi ụra bụ ụra miri emi, ụra NREM na-ebute akụkụ ka ukwuu nke ngụkọta ụra.
Okwu Site
Mwepụ ụra pụrụ inwe mmetụta dị mkpa na ahụ ike gị na n'ọnọdụ ndị dị oke egwu nwere ike ọbụna iduga ọnwụ gị.
Ọzọkwa, ọ na-edugakarị na mgbaàmà dịgasị iche iche nke nwere ike imebi ndụ gị na ọdịmma gị dum. Ị nwere ike ịnwe ụra nke ehihie ma ọ bụ nwee nsogbu na ọnọdụ gị dị ka mgbakasị, nchegbu, na ịda mbà n'obi. O nwere ike imebi ikike ị nwere ike ịṅa ntị na itinye uche gị, tinyere mmetụta dị mkpa na arụmọrụ gị.
Iche ụra nke ehihie nwere ike ịdaba na ncheta oge gị, yana ọkwa dị elu dị elu, dịka atụmatụ na ikpe. O nwere ike iduga mgbaàmà uche, dị ka ịjụ oyi, mmepụta ihe anya na mkparịta ụka. N'ikpeazụ, ịrahụ ụra pụrụ itinye aka na mkpesa ndị ọzọ, dị ka ike ọgwụgwụ ma ọ bụ ihe mgbu.
Mgbaàmà ndị a nwere ike inwe mmetụta dị oke mkpa ná ndụ gị, ha na-agba akaebe na ọ dị mkpa ịnweta ogo na ụra nke ị chọrọ. Ọ bụrụ na ọ na-esiri gị ike inweta ụra zuru ezu, tụlee nyocha site n'aka dọkịta na-ahụ maka ụra na-ehi ụra nke nwere ike ịkwado nyocha na ọgwụgwọ ọzọ iji nweta izu ike gị.
> Isi:
> Kryger, MH et al . "Ụkpụrụ na Omume Mmanya Ụra." Elsevier , mbipụta nke 6, 2017.