Mgbe Nsogbu Dara ma ọ bụ Ịrahụ Ụra bụ Nsogbu
Ọ bụ ezie na ọ bụ ihe kachasị n'ụdị nsogbu ihi ụra dị iche iche, mmadụ nwere ike ịjụ, sị: Gịnị bụ ehi ụra? Kedu ka esi kọwaa ụra nke ọma na chọpụta? Mgbe ị na-agbalị ịrahụ ụra, ọ nwere ike inye aka ịghọta ihe ehighị ụra nke ọma bụ, ugboro ole ọ na-apụta, ihe nwere ike ịkpata ya, na njirimara ihe ọmụmụ na mgbaàmà ya.
Isi
Enweghi ike inweta ụra zuru ezu iji nwee obi ike.
O nwere ike ịbụ n'ihi nsogbu ma ọ bụ na-ehi ụra. O nwekwara ike ime ka ị na- akpọte ụra na mbụ . A na-ekwukarị na ụra na-abụ nke dara ogbenye, nke na-adịghị mma. Na ụmụaka, enwere ike iguzogide ịrahụ ụra ma ọ bụ ihe isi ike ịmalite ụra n'enweghị nne ma ọ bụ nna ma ọ bụ onye na-elekọta ya.
Ogo nke nsogbu ihi ụra nwere ike ịdị iche, ma ụra nke ụra na-agụnye ịnwere oge 30 ma ọ bụ karịa iji dina ụra ma ọ bụ oge ụra zuru ezu nke na-erughị awa isii n'ogologo. Ndị nwere ụra ehighị ụra na-ata ahụhụ site n'ehihie na-akpata nsogbu ndị a.
A na-akọwa ehighị ụra nke oge na-eme ma ọ dịkarịa ala 3 awa ehihie kwa izu maka ọbụlagodi ọnwa atọ. O nwere ike ịdịgide ruo ọtụtụ afọ ma ọ bụ ọbụna ọtụtụ iri afọ. Ọdọ ehighị ụra (ma ọ bụ nnukwu ehighị ụra ) na-adịteghị aka na-erughị ọnwa 3 n'enweghị ugboro ugboro.
E nwere ọtụtụ subtypes nke ehighị ụra nke na-enyere aka ịkọwa ihe nwere ike ịkpata ma nwee ike inye aka n'ịwelite nhọrọ nke ọgwụgwọ.
Subtypes ndị a gụnyere:
- Ọgụgụ ụra nke ọrịa uche: obi ụtọ na-arị elu na oké nchegbu ma na-elekwasị anya na ụra.
- Ọrịa ụra na-adịghị mma: ogologo oge na ọdịdị nke ọdịdị, na-amalite mgbe ọ bụ nwata ma ọ bụ nwata.
- Ezigbo ụra nke ụra: ihi ụra nke ụra na-akpata na nkwenkwe ugha na ụra adịghị eme.
- Idebe ụra ezughị okè: àgwà ndị na-egbochi ụra gụnyere ụra, nri caffeine, usoro ụra na-agbanwe agbanwe, na iji ụlọ ihi ụra maka ọrụ ndị na-abụghị ụra.
- Ọbụbụ ụbụrụ nke ụbụrụ nke nwata: na- emekarị ma ọ bụ n'ụdị ụra na ụmụaka ma ọ bụ ụdị nkwụsị nke ndị na-eto eto.
- Mgbaghara n'ihi ụbụrụ uche: ọtụtụ nchegbu ma ọ bụ ịda mbà n'obi.
- Ahụhụ na-akpata ụbụrụ n'ihi ọnọdụ ahụike: ọtụtụ mgbe ụfụ na-adịghị ala ala ma ọ bụ ụra nke ehi ụra.
- Enweghị nsogbu n'ihi ọgwụ ma ọ bụ ihe: nwere ike ịbụ n'ihi ịṅụbiga mmanya ókè ma ọ bụ nkwụsị site na n'elu-na-counter, ọgwụ, ma ọ bụ ihe ọjọọ.
Ka ihi ụra ghara ịnọ, nsogbu ndị dị n'elu ga-emerịrị n'agbanyeghị ohere zuru ezu maka ihi ụra, nke mere na ọ bụghị nanị n'ihi ụra ụra . Tụkwasị na nke ahụ, ọ ga-abụ nke abụọ na ọnọdụ ụra nke dara ụda na ụda oke, ìhè, ma ọ bụ mmebi ndị ọzọ.
Enyocha ọrịa na-akpata insomnia dabere na akụkọ ntolite nke ọma. N'ọnọdụ ụfọdụ, ihe ndekọ ụra ma ọ bụ na-egosi na ị na-ehi ụra nwere ike inye gị ihe àmà. Ọ dịghị mkpa ka ọ bụrụ na ị ga-enwe ọmụmụ ụra ma ọ bụrụ na ekwenyere na ụra ehi ụra ọzọ bụ maka nsogbu ahụ. O di nwute, ehighi ura na-aputa ihe abuo n'onu ura nke a na-achoputaghi, ya mere oburu na o gosiputa iga n'iru, ule nwere ike ikwesiri.
Olee Otú E Si Emekarị Ahụhụ?
Ahụhụ ụbụrụ bụ nsogbu kachasị na-ehi ụra. Ugboro ugboro ọ na-adabere na ọmụmụ ihe ahụ, nkọwa a na-eji ya, na ma onye na-enyocha ụbụrụ na-adịghị ala ala ma ọ bụ nnukwu ụbụrụ.
N'otu nnyocha, pasent 35 nke ndị toro eto na-akọ ụra nke ụdị ọ bụla n'oge afọ gara aga. Ihe dị ka pasent 10 nke ndị mmadụ nwere ụra nke na-adịghị ala ala nke na-emetụta ọrụ ha na-arụ kwa ụbọchị, dị ka nyochaa nke ọmụmụ 50.
Tụkwasị na nke ahụ, ụra ehihie na-emekarị ka anyị na-etolite. Nke a nwere ike ịbụ na akụkụ ụfọdụ nke mkpa ụra na-ebelata (mgbe ọ bụ naanị 7 ruo 8 awa) ma gbochie ndụ.
O yikarịrị ka ndị inyom ga-akọ akụkọ ọrịa ehighị ụra nke ọma, akpan akpan n'ime imechi ụra nke ehihie nke na-adabere na mberede. Enomnia yiri ka ọ na-adịkarị n'etiti ndị na-enweghị ọrụ, otu (site n'ọnọdụ ọ bụla), ma ọ bụ ọnọdụ ala dị ala.
Mgbaàmà
Ndị na-arịa ụra nke ọma nwere ike ịnweta ọtụtụ mgbaàmà ụbọchị, gụnyere:
- Ike ọgwụgwụ ma ọ bụ ụra ehihie
- Obere anya ma ọ bụ nche
- Arụ ọrụ na-adịghị mma nke na-akpata nsogbu na ọrụ ma ọ bụ ndụ mmadụ na ohere dị ukwuu maka njehie ma ọ bụ ihe mberede
- Mbelata ike ma ọ bụ mkpali
- Nsogbu ndị nwere nsogbu (ya bụ, hyperactivity, impulsiveness, aggression)
- Nsogbu ọnọdụ uche, gụnyere nchegbu ma ọ bụ ịda mbà n'obi ma ọ bụ mgbakasị
- Ọnụ ọgụgụ nke igbu onwe onye
- Ogbugbu na mkpesa na-adịghị ala ala
Eme
Enwomnia nwere ike ịbụ n'ihi ọtụtụ ihe kpatara ya. Ndị nwere ehighị ụra nke ọma nwere ike ịmalite ịkwalite ọnọdụ ahụ. Nke a nwere ike ịdabere na mkpụrụ ndụ ihe nketa, dị ka ehighi ura na-ejikarị n'ezinụlọ. O nwere ike ime n'ihi nsogbu mgbagwoju anya . A na-ahụkwa ndị nọ n'ụra ehighị ụba na-enwe ụbụrụ metabolism. N'ihi ya, ha na-amụ anya ma n'oge ehihie na abalị. O nwere ike jikọta ya na nsogbu ndị ọzọ, gụnyere nchekasị ma ọ bụ ịda mbà n'obi na ọnọdụ ihi ụra dịka ụbụrụ ụra na ọrịa ụkwụ ụkwụ na-adịghị ahụ . Mgbu ma ọ bụ nchịkwa oge ( ịrị elu n'abalị iji urinate) nwere ike ime ka ụra kwụsị.
Ọ na-abụkarị ụra ehighị ụra na-adịte aka na-akpata site na ihe ụfọdụ na-adọrọ adọrọ. Ndị a nwere ike ịbụ gburugburu ebe obibi, uche, ma ọ bụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Ihe ndị nwere ike inye aka na ịmepụta ụra na-agụnye njem (ime jet lag), mkpọtụ, ọkụ, ma ọ bụ okpomọkụ. Nchegbu site na ọrụ furu efu, nsogbu ego, ịgba alụkwaghịm, ma ọ bụ ọnwụ nke ezi enyi ma ọ bụ onye òtù ezinụlọ nwere ike inye aka. Ọrụ ma ọ bụ ibu ọrụ ezinụlọ (gụnyere ịzụ ụmụ ọhụrụ na-eri nri n'abalị) nwekwara ike ime ka ụra kwụsị.
Enweghị ụra nke ụkọ oge na-abụkarị n'ihi ihe na-aga n'ihu. Mkpakọrịta na ụra nwere ike ịgbanwe: na mberede, ọ bụ nrụgide iji gbalịa ihi ụra na ihe isi ike na-akpalite nchekasị ma ọ bụ nkụda mmụọ nke na-eme ka ọ ka njọ. Ụra nke ụra nwere ike ịgbanwe. Ndị nwere ụra ehighị ụra nwere ike ịlahụ ụra tupu oge ụra, na-ehi ụra na-ehi ụra, na ọbụna na-agbalị ịrahụ ụra n'ehihie iji kwado ụra efu. Omume ndị a nwere ike imebi àgwà njedebe site n'ịgbatị oge n'oche karịa ihe dị mkpa iji nwee ike inwe ezumike. Mkparịta ụka ihi ụra na-ejikọtaghị ọnụ na-emekarị ụra ehighị ụra.
Dịka ọ bụla ọnọdụ ahụike, ọ dị mkpa ịhapụ ihe ndị ọzọ na-akpata insomnia. N'ime ndị nwere ihe mgbaàmà na-egosi ụra ehighị ụra, ọ dị mkpa iji chọpụta ma nsogbu ọgwụgwọ ma ọ bụ ọgwụgwọ ọzọ, ọgwụ, ma ọ bụ ihe eji eme ihe nwere ike inye aka na ọnọdụ ahụ. Maka onye ọ bụla nke na-adịghị ezu ụra zuru oke site na nhọrọ, ụra nke na-adịghị ehi ụra agaghị abụ nchọpụta ziri ezi.
Okwu Site
Mgbu obi bụ ọnọdụ nkịtị nke a ga-achọpụta nke ọma ka e wee mee mgbalị iji nye ọgwụgwọ zuru oke na enyemaka site na ọrịa nke nwere ike iduga nnukwu nsogbu nke ndụ mmadụ. N'ụzọ dị mma, enwere nhọrọ dị irè, site na iji oge ụbụrụ na- ehi ụra mee ihe ruo nwa oge iji agwọ ọrịa nke ọrịa ara ehi (CBTI) . Enwere ike ịchọta ọgwụgwọ ọrịa na-enye aka site na enyemaka nke onye ọkà n'akparamàgwà ụra, nchịkọta ìgwè, na ọbụna ọmụmụ ihe n'ịntanetị. Ọ bụrụ na ị na-adọga, gwa dọkịta gị banyere nhọrọ kachasị mma ọgwụgwọ dịnụ iji dozie ọnọdụ gị.
Isi mmalite:
Ụlọ Akwụkwọ American Academy of Sleep Medicine. Nchịkọta ụwa nke nsogbu ihi ụra, 3rd ed. Darien, IL: American Academy of Sleeping Medicine, 2014.
Mellinger, GD et al. "Nchekasị na ọgwụgwọ ya: Ọhụụ na-emekọ ọnụ." Arch Gen Psychiatry 1985; 42: 225.
Ohayon, MM. "Epidemiology nke ehighị ụra nke ọma: ihe anyị maara na ihe ọ ka dị mkpa ka anyị mụta." Mbụ Mkpu ụra 2002; 6:97.