Mgbagha ụra na ụbụrụ nwere ike ime n'ihi ụra nke ụra, mgbanwe Circadian
Ọ bụrụ na ị bụ agadi nke na-eteta ụtụtụ n'isi ụtụtụ, ị nwere ike ịnọ na-eche ihe mere ị ga-eji mee ya.
Okenye nwere ike itinye aka na ọnọdụ pụrụ iche dị iche iche nke na-akawanye ụra na afọ ezumike nká na n'etiti ndị agadi. Chọpụta ụfọdụ ihe ndị na-akpata ụtụtụ ụtụtụ, tinyere ndị na-enyere ndị na-atụ ụra ehihie dị ka mgbakọ na-agbagharị na melatonin na-agbanwe, na-eme ka ụbụrụ na-ehi ụra, nkwarụ, ụbụrụ ụra na-adịghị mma, nsogbu ọnọdụ uche dika ịda mbà n'obi, na ọbụna na-ehi ụra n'oge.
Ịghọta ọdịdị nke Insomnia
Ọ bụghị onye ọ bụla nke na-eteta ụra na-enwe ụra ehighị ụra . A na-akọwa ụbụrụ dị ka ihe isi ike na-ehi ụra ma ọ bụ na-alọghachi ụra mgbe edemede. O nwere ike ime ka ị na-amụ anya ruo ogologo oge ma mee ka ụra ghara ịmị mma. O nwere ike ime ka ọ ghara ịda mbà n'oge ehihie, gụnyere mgbaàmà nke ike ọgwụgwụ nakwa ọnọdụ na-akawanye njọ, itinye uche, ncheta oge mkpesa, na mkpesa mgbu. E nwere ọtụtụ ihe nwere ike ịkpata ehighị ụra.
Ọ dị mma na-eteta n'abalị. Ọ bụrụ na edemede ahụ dị nkenke, ọ nwere ike ịdị mfe ịlaghachi ụra. O di nwute, edemede nke ụtụtụ pụrụ ịbịa n'oge ọ na-esiri ike ịlaghachi ụra. Nke a bụ n'ihi na ị na-ehi ụra, ọchịchọ nke ụra na-adabere n'ụdị nke a na-akpọ adenosine na ụbụrụ, abawanyela. Otutu ugbo, ihe na-eme ka ndi mmadu emetuta uto ubochi ka ha na-eteta n'ehihie.
Kedu ihe na-eme ka ụda ụtụtụ ebido ? Iji zaa ajụjụ a nke ọma, ọ nwere ike inye aka ịchọpụta usoro kwekọrọ na nke ga-eme ka anyị nwee ike ihi ụra n'abali.
Ọrụ nke Circadian Rhythms na Melatonin na ịka nká
N'aka ụlọnga ụra, mgbaàmà ịdọ aka ná ntị na- agagharị dị oke mkpa iji chọpụta usoro nke ihi ụra na nkwụsị.
Karịsịa, ọ na-enyere aka ichikota oge ịra ụra ime n'oge oge ọchịchịrị. Mpaghara ụbụrụ a na-akpọ akụkụ suprachiasmatic (SCN) na hypothalamus na-eduzi oge a. Ọ dị nso na irighiri akwara nke na-esi na anya ruo ụbụrụ. Dị ka nke a, mmenye ọkụ na-emetụta ya.
Ìhè, karịsịa ìhè anyanwụ ụtụtụ , nwere mmetụta siri ike na ụda circadian. Ọ na-eme ka e nwee ụra. Ọ bụrụ na akụkụ ahụ na-ebi na gburugburu ebe a na-ekpughe, ọ nwere ike ọ gaghị adị mma ịnọ na-ehi ụra mgbe chi bọrọ. Ìhè na - enyere aka ịgbanwe oge ịra ụra. Nke a na-emetụta ụra na ọnọdụ. N'oge oyi, ọtụtụ ndị nwere ọchịchọ ịrahụ ụra dị ka ọchịchịrị na-adịgide, ìhè na-ezughị ezu nwere ike inye aka na nsogbu ahụ na-emetụ ahụ.
Na ndị okenye, ọ bụ ihe ụbụrụ na-emepụta obere melatonin . Mgbaàmà ụra a nwere ike ime ka ike ịrahụ ụra. Mbelata a na-emepụta na mmepụta nwere ike ịbụ n'ihi mgbanwe dị na gland pine. O kwekwara omume na nghọta dị ntakịrị, dịka nchọpụta nke na-emekarị na anya m anya n'etiti ndị okenye, nwere ike ịrụ ọrụ. Ụfọdụ ndị na-ewere melatonin ka ọ bụrụ enyemaka ụra iji gbalịsie ike ịhazi ihe ndị a, mana nke a nwere ike ịbụ nke bara uru.
Okenye ndị okenye nwere ike ịnata nsogbu abụọ ụra nke ụra: ụra nke ụra na-ehi ụra (ASPS) na oge ụra nke ụra. Onye nke ọ bụla n'ime ha nwere ike ime ka ụda ụtụtụ bilie. ASPS bụ ọchịchọ nke ihi ụra ma teta n'isi ụtụtụ. Ndị emetụtara nwere ike ịda mbubreyo n'oge mgbede wee bilie site 4AM na enweghi ike ịlaghachi ụra. Ọnọdụ a bụ ihe dị omimi, na-emetụta ihe dị ka pasent 1 nke ndị mmadụ. O nwere ike inwe mkpụrụ ndụ ihe nketa.
Mmetụta ụra na-adịghị mma na- emekarị n'etiti ndị mmadụ na-emepụta, karịsịa n'etiti ndị nwere nkwarụ dịka ọrịa Alzheimer.
Nke a nwere ike ịbụ n'ihi ikpochapụ ihe na-emetụta ihe okike nke ìhè na ọchịchịrị. O nwekwara ike ime n'ihi mmebi ma ọ bụ imebi akụkụ nke ụbụrụ nke dị mkpa maka usoro mgbasa ozi. Enweghị ihe ọmụmụ a na-amụ, ma ekwenyere na ọ bụ dịka ụkọ n'etiti ndị mmadụ.
Maka ụra na-atụ ụra na ihi ụra na ndị agadi
O nwere ike ịbụ ihe abụọ mere ndị okenye ji ebili n'isi ụtụtụ ahụ maka ọtụtụ n'ime edemede ndị a: mkpa ụra na ihi ụra ehi ụra. Na-erughi afọ 65, a na-eme atụmatụ na ụra ehihie dị mkpa na- ebelata site na 7 ruo 9 awa ruo awa 7 ruo 8. Nke a nwere ike iyi ihe dị mfe, ma ọ ka nwere ike ịdị mkpa. Ịla ezumike onwe ya nwere ike inye aka na mmetụta ya.
Ọtụtụ mgbe mgbe ndị mmadụ lara ezumike nká, ha na-enwe obi ụtọ na ha ga-emechi mkpuchi mkpuchi. Ndị dị otú ahụ nwere ike ịsị, "Enwere m ezumike nká: anaghị m ebili n'otu oge ọzọ." Ọ bụ ezie na nke a nwere ike ịbụ eziokwu gbasara ọrụ chọrọ, ọ nwere ike ileghara mkpa anụ ahụ anya. Site n'ikwe ka oge ịme oge dịgasị iche-kama ịbịakọta n'otu oge kwa ụbọchị-a na-enwe mmetụta dị njọ ma ọ bụ na-ehi ụra. Ụdị ndụ a na-ejedebe na ezumike nká pụkwara inye aka na nhụjuanya na nkewapụ iche, na-eme ka ụfọdụ nwee ike ihi ụra na mbụ.
Ọzọkwa, n'ihi ụra na-ebelata n'etiti afọ a, ọnọdụ izu ike nwere ike imebi site na itinye oge na ụra. Ọ bụrụ na onye ọ dị ugbu a ka ọ bụrụ ụra 7, ma ọ na-alakpu ụra n'elekere 9 nke ụtụtụ ma gbalịa ihi ụra ruo oge asaa nke ụtụtụ (ọbụna mgbe a kpọlitesịrị ya), awa iri na ụra ga-agụnye awa ehi ụra nke atọ. Nke a nwere ike ime ọbụna n'etiti ndị na-ehi ụra tupu oge ụra, dị ka oge ụra gafere ike ụra. Iwelata oge na-ehi ụra iji gosipụta mkpa ụra nke oge a nwere ike ime ka ụra dịkwuo mma ma belata mmeghe ndị a.
Tụkwasị na nke ahụ, ịmụ ụra na-egbochi ụra na- emekarị ụda ụtụtụ. Ọnọdụ a na-emekarị n'etiti ndị toworo eto, na ugboro ugboro na-amụba ugboro iri na ụmụ nwanyị karịa ime mpụ. A na-ejikọta ụra ehihie na agwọ, ụra ehihie, ezé na-agagharị (bruxism), na-emekarị ka urinate (nocturia), na edemede ndị a na-achọghị na-eduga n'arịa.
Enwere ike ihi ụra na-ehi ụra n'oge oge ụra nke ụra , mgbe ahụ ike nke ahụ dị jụụ ka nrọ ahụ ghara ime. MGBE ụra na-ebute na nkeji iri anọ na nkeji abụọ ma na-etinye uche na nke ikpeazụ nke atọ. (Oge ụra a na-ehi ụra na-ebutekwa edemede dị mkpirikpi mgbe oge ọ bụla na-agwụcha.)
Ma eleghị anya, ọ bụghị nọnye, oge a na-ejikarị ụda ụtụtụ n'isi ụtụtụ. Mbụ ụra nwere ike ime ka mmadụ teta, ụra ehihie nwere ike ime ka ọ sie ike ịlaghachi ụra. Ịgwọ ụra ehi ụra na nrụgide ụgbọ elu na-aga n'ihu (CPAP) ma ọ bụ ngwa ngwa ọnụ nwere ike inyere aka belata ihe ndị a.
Ịtụle ọnọdụ na ọnọdụ ndị ọzọ na-akpata ihe na-eme n'oge na-adịghị anya
N'ikpeazụ, ọ pụrụ ịbụ ihe dị mkpa iji tụlee ọrụ nke nsogbu ọnọdụ uche na-enye aka n'ịkpọte ndị agadi. A na-ejikọta ịda mbà n'obi na ihe ndị a. Ekwesiri ighota na obi nkoropu bu ihe jikotara ya na iku ume ura, ya mere nke a nwere ike ibu ihe akaebe nke nsogbu nke iku ume na-akpata.
Tụkwasị na nke a, nchekasị nwere ike ime ka ehighị ụra nke ukwuu. N'agbanyeghị ihe kpatara ya, ọ bụrụ na edemede ahụ kpatara nzaghachi obi ma ọ bụ nkụda mmụọ, ọ ga-esikwu ike ịlaghachi ụra. Enwere ike ime ka nke a dịkwuo mma na -agwọ ọrịa ụbụrụ maka ọrịa ehighi ura (CBTI) .
Ọgwụgwọ nke nsogbu ọnọdụ uche a nwere ike inyere aka mee ka ụra dịkwuo mma. O yiri ka ọ bụ mmekọrịta mmekọrịta, nke na-emetụta onye nke ọzọ. Site na ime ka obi na ụra dinaa n'otu oge, ha abụọ nwere ike imeziwanye.
Ọ pụkwara ịdị mkpa ịtụle mmetụta nke ihe gbasara gburugburu ebe obibi. Obere, ọkụ, na okpomọkụ nwere ike ime ka mberede. Tụlee ma mgbanwe nke ọnọdụ ụra dị mkpa iji bulie ogo ụra ụtụtụ.
Ọ bụrụ na ị nọgide na-eteta n'oge na-adịghị anya, ma chee na ike gwụrụ gị nke ukwuu, chee echiche ka gị na onye dọkịta na-ehi ụra mara mma kwurịta okwu. Site nyochaa akụkọ ntolite gị, ọ ga-ekwe omume ịchọpụta ihe na-akpata na ọnọdụ ndị nwere ike imeghachi omume na ọgwụgwọ.
> Isi mmalite:
> Brzezinski, A et al . "Mmetụta nke melatonin dị egwu na-ehi ụra: ihe nchịkọta ihe." Mgbanwe Mkpu ụra 2005; 9: 41.
> Kryger MH et al . "Ụkpụrụ na Omume Mmanya Ụra." Elsevier , mbipụta nke isii, 2016.
> Moore-Ede, MC et al . "Oge usoro nyocha nke usoro ọgwụgwọ," na The Clocks That Time Us . Cambridge, Massachusetts, Ụlọ Akwụkwọ University nke Harvard, 1984, p. 3.
> Peters, BR. "Mgbagwoju anya na Awakenings na-adịghị mma," na Nyocha nke Mkpesa Mkpọrọ . Ọrịa na-ehi ụra. 2014; 9: 481-489.