Nkọwa gụnyere ụda ụra, Circadian Rhythms, na ọnọdụ ụra
Ị nwetụla mgbe ị nọ na-eche ihe mere na ị na-eteta n'ụra n'otu oge kwa abalị ma ọ bụ n'ụtụtụ? Ma ọ bụ na elekere 3 nke ụtụtụ, elekere 4, 5 nke ụtụtụ, maọbụ oge ọzọ-ọ na-eme dị ka clockwork. Ịnwere ike ịmeta ụra na nkeji tupu elekere elekere mkpuchi gị ka ị gaa n'ihu na-agbanwe agbanwe. Gịnị kpatara nke a? Ọ bụ ezie na ụfọdụ nwere ike ịkọwa nke a iji mee ka ihe ndị ahụ dị njọ, n'ụzọ ime mmụọ, ma ọ bụ ọbụna metụtara nsụgharị n'ime usoro ike nke ahụ, enwere ike ịnwe nkọwa ndị sayensị ọzọ.
Chọpụta ọrụ nke oge ụra na ụra oge niile, oge ụra nke ụra, oge ụra na nkebi, na ihe ndị dị mma nke ụra na otú anyị nwere ike isi eteta n'otu oge kwa abalị.
Na-arụ ọrụ nke Mmụọ na Ike
Na akụkọ ihe mere eme, mgbe enweghị nkọwa zuru oke maka ihe atụ, a na-ekwukarị ihe kpatara ụwa nke a na-adịghị ahụ anya. Oge "oge ikpocha" nke etiti abalị pụrụ ịbụ oge nke anwansi anwansi ga-esiwanye ike, dị ka omenala ndị a si dị. A pụrụ ịkọ ụra n'abali ka ọ bụrụ ihe ịrịba ama nke ụfụ nke ụra. Na omenala ndị Chinese oge ochie, a na-ejikọta mgbanwe nke ike nke usoro ahụ mmadụ na edemede n'ụfọdụ oge nke abalị na windo 2 hour. Kedu ihe bụ ihe àmà maka nkwenkwe ndị a?
A pụghị igosi ọrụ nke mmụọ ma ọ bụ ọgwụgwọ na usoro sayensị. Ọ bụ ezie na e nwere mgbanwe ụfọdụ na ụra n'oge ụra, dịka a kwenyere na nkà mmụta ọgwụ Eastern, a naghị ejikọta ha na akụkụ ahụ (dị ka gallbladder, umeju, akpa ume, ma ọ bụ eriri afọ).
Ọzọkwa, mmetụta nke gallbladder (ma ọ bụ akụkụ ọzọ) na physiology nke ụbụrụ (ebe ụra na-echekwa) bụ eche. Kama nke ahụ, enwere ike ịkọwa nkọwa karịrị nghọta anyị nke oge a banyere usoro ndị na-eme ka ụra jidere n'ime ụbụrụ n'onwe ya.
Mmetụta nke ụra na-ehi ụra mgbe nile, Circadian Rhythms, na ụra ehi ụra
Ihe nkowa kachasị dị mkpa maka nhazi oge nke edemede na abalị bụ n'ihi ọrụ nke atọ: oge ụra, circadian rhythms, na oge ụra.
Ka anyị nyochaa onye nke ọ bụla n'ime ndị a n'adabereghị onwe ya:
Oge ịra ụra na Bedtimes
Ọ bụrụ na ị eteta n'otu oge n'abalị, ma ọ bụ n'ụtụtụ, ọ nwere ike yikarịrị ka ọ bụ na ị na-ehi ụra n'otu oge ahụ kwa abalị. Ọ bụrụ na ịmepụtara ka ị teta mgbe awa isii gasịrị, ma mgbe ị na-ehi ụra n'elekere 10 nke ụtụtụ, ị nwere ike ịtụ anya na ị ga-eteta n'elekere 4 nke ụtụtụ n'ehihie ọ bụla. Enwere ike inwe mgbanwe ụfọdụ.
N'eziokwu, ị nwere ike icheta naanị mgbe usoro iheomume ahụ kwadoro na ị na-enyo enyo na ọ na-eme n'oge ụfọdụ (ihe a na-akpọ ncheta ncheta). I nwere ike ichefu oge niile ị na-eteta, tụgharịa, ma daa ụra. Ọ bụrụ na ịnweghị elele elekere, ị gaghị ama mgbe edemede ndị a ga-eme. Karịsịa, ịkpọte ụra n'abalị pụrụ ijikọta ọchịchọ siri ike ịlaghachi ụra. Ya mere, edemede nwere ike ịbụ mkpumkpu, ma enweghi ike ịmara mgbe ha mere.
Circadian Rhythms
O yiri ka ọ bụ ọrụ pụrụ iche maka afọ iri na ụma na oge nke edemede. E nwere usoro abuo na - eme ka ụra nwee ike ihi ụra: ụlọnga na-ehi ụra homeostatic na mgbaàmà ịdọ aka ná ntị. Onye obula nwere ike ime ka o bilie, ma oge kwesiri ntukwasi-obi nwere ike iburu na nke a.
Ụra ụra bụ ọchịchọ maka ihi ụra nke na-ewuli elu oge mmadụ na-amụ anya. Ọ bụ n'ihi nchịkọta nke kemịkal n'ime ụbụrụ, gụnyere adenosine , nke na-enye aka ụra. Ka ọkwa ndị a na-amụba, agụụ ihi ụra na-arịwanye elu, n'ikpeazụ ọ dị mkpa ka ụra buru ibu. Ụra bụ, ma ọ dịkarịa ala na akụkụ, mgbalị iji kpochapụ ihe ndị a site na mmepụta nke metabolism iji weghachite ọrụ kasị mma nke anụ ahụ ụbụrụ.
Oge a na-ahụ maka oge a na - akọwa ọtụtụ usoro na - eme ihe dị ka awa 24. Usoro ndị a na-agụnye ụra na nlọ anya, mmụgharị nke okpomọkụ, na ntọhapụ nke homonụ gụnyere ndị na-emetụta uto na metabolism.
A na-eduzi ụbụrụ na-edozi ahụ site na suprachiasmatic nucleus , bụ ihe dị n'akụkụ akwara optic na ụbụrụ hypothalamus nke ụbụrụ.
Ọdịdị nke Circadian nwere njikọ chiri anya na mgbanwe nke ìhè na ọchịchịrị na gburugburu ebe obibi. Nke a na-enye aka iji dozie agụụ ihi ụra n'abali. Nsogbu ụra Circadian nwere ike ime ka a ghara ịmata ihe ndị a. Ọhụụ ìhè, karịsịa ìhè anyanwụ ụtụtụ , na-ewusi ihe atụ ndị a ike. Nke a nwekwara ike iduga mgbe niile n'oge oge ụra, ụra ehihie, na ọbụna nbili nke abalị.
Mgbachi ụra na ọnọdụ
Ọ bụ ezie na ụbụrụ na-agbapụta ụda nwere ike ịbụ ọrụ maka oge ụra zuru oke, enwerekwa ihe ndabere dị na ụra n'abalị ọ bụla. A na-akpọkarị nke a na-achọ ihi ụra . Kwa abalị na-aga n'ihu mgbe ị na-aga n'ihu, mana enwere ike inwe mgbanwe ụfọdụ.
Enwere ụra abụọ : ụra anya na-adịghị ngwa ngwa (NREM) na ụra anya ngwa ngwa (REM). NREM gụnyere nkebi nke 1, nke 2, na nke 3. Nkeji nke 1 bụ ebe kachasị njọ nke ụra, a na-aghọtahiekarị ya dịka ntụrụndụ. Nkeji nke 2 na-eme ihe dịka ọkara nke ụra zuru ezu n'oge a na-ahụkarị n'abalị. Nkeji nke atọ, ma ọ bụ ụra nke na-agba ọsọ, bụ ụra nke kachasị njọ ma na-emekarị na nke atọ nke atọ n'abalị, na-enwe ọnụnọ dị elu karịa ndị na-eto eto. MGBE ụra na-ehi ụra na nrọ ndị doro anya na nrịanrịa nke ahụ ike nke ahụ, ma e wezụga maka ụfọdụ ndị na-arụ ọrụ anya na iku ume.
Ụkpụrụ nke ụra ndị a dịgasị iche site n'otu abalị ruo na-esote. Dịka ntụziaka n'ozuzu, ụra nkịtị na-eme ka ọ ghara ịdị na-amụba site na mpempe ọkụ ka ọ dịkwuo ụra. Ihe dị ka 90 ruo 120 nkeji, ụra na-ada ụra. Ná ngwụsị nke REM, enwere ike ịmalite edemede dị mkpirikpi ka ụra ụra na-ebido. MGBE nkeji nke nta nwere ike ịdịkwu ogologo oge ruo ụtụtụ, ma ọtụtụ ụra REM na-apụta n'oge ikpeazụ nke atọ. Ya mere, n'ime ihe dị ka awa 2, ọ bụ ihe dị mma na-eteta n'abalị. Ọ bụrụ na mmadụ na-ahụ oge ụra na-adịgide adịgide, nbili ndị a ga-abụkwa ihe na-agbanwe agbanwe.
Ihe ndị ọzọ na-enye aka na Awakenings
E wezụga ụra ụra nkịtị nke ụra na-adịgide adịgide, oge mgbapụta, na ụra na-ehi ụra, enwere ike ịnwe ihe ndị ọzọ na-enye aka mee ka a kpọliteghachi oge.
Tụlee ọrụ nke mkpọtụ gburugburu ebe obibi. Ọ bụrụ na onye na-ehi ụra nwere mkpuchi otu oge kwa ụtụtụ, ọ ga-adịkwa tupu i bilie, nke a ga-eme ka ị ghara ihi ụra. Tụkwasị na nke ahụ, onye agbata obi na-apụ n'ụtụtụ nwere ike ịmeghasị. Oge nke ụgbọ ala ma ọ bụ ụgbọ okporo ígwè pụkwara ịdị na-agbanwe ụra. Ụmụaka na anụ ụlọ nwekwara ike ịkpata edemede ndị dị iche iche site n'ụbọchị ruo n'ụbọchị, ọbụna na ngwụcha izu mgbe ị ga-ahọrọ ịrahụ ụra.
Ọ pụkwara ịdị mkpa ịtụle ọrụ ụbụrụ na-ada ụra dị ka ụra nke ụra nke na-abawanye n'oge ụra REM. Ntụrụndụ nke ikuku nke ikuku nwere ike ime ka iku ume na-eme ka mberede edemede. Ọ bụrụ na ị nwere ihe mgbaàmà ndị ọzọ metụtara, ọ nwere ike ịdị mkpa ịchọrọ nyocha site n'aka onye dọkịta na- ehi ụra na-ehi ụra ma na-anwale nyocha iji chọpụta ụbụrụ ụra.
Okwu Site
N'ikpeazụ, ọ bụ ihe dị mma na-eteta n'abalị. Mee mkpu, mana echela elekere n'abalị. Ọ bụrụ na ị na-eteta ma ghara ịnụ mkpu ahụ, ọ bụghị oge iji bilie. Gbalịa ịkwagharị ma laghachi n'ụra. Ọ bụrụ na edemede ndị ahụ bụ n'ụtụtụ, ọ ga-esiri gị ike ịlaghachi ụra. Kama ịbụrụ anya n'àkwà, ọ bụrụ na i teta anya maka ihe karịrị 15 ruo 20 nkeji, bilie ma bido ụbọchị gị obere oge. Ọ bụrụ na ị na-ebili n'otu oge kwa abalị na-egbochi ike gị iji nweta ụra zuru ezu, gbalịsie ike inweta nyocha ọzọ na ịnwale maka ọnọdụ dị ka insomnia na ụbụrụ ụra.
> Isi mmalite:
> Kryger, MH et al . "Ụkpụrụ na Omume Mmanya Ụra." Ọkachamara ọkachamara , mbipụta nke isii, 2016.
> Moore-Ede, MC et al . "Oge usoro nyocha nke usoro ọgwụgwọ," na The Clocks That Time Us . Cambridge, Massachusetts, Ụlọ Akwụkwọ University nke Harvard, 1984, p. 3.
> Peters, BR. "Mgbaghara na Awakenings na-adịghị mma." Nyochaa mkpesa banyere ụra . Ọrịa na-ehi ụra. 9 (2014) 481-489.