Ọbara elu, ma ọ bụ ọbara mgbali elu, bụ otu n'ime nsogbu ahụike kachasị. O di nwute, ọbara mgbali elu adighi ekwuputa. Nke ka njọ bụ na ọ bụrụ na a chọpụta ya, a na-emekarị ya nke ọma n'agbanyeghị eziokwu ahụ na ọ naghị esiri ya ike ịgwọ. Ya mere, ebe onye ọ bụla "maara" banyere ọbara mgbali elu, ọ na-anọgide na-akpata ihe kpatara nkụchi obi , ọrịa strok , ọrịa akụrụ , na nsogbu ndị ọzọ siri ike.
Ebe ọ bụ na ọbara mgbali elu dị oke ọnụ na nke dị oke mkpa, ọ dị mkpa ka onye ọ bụla nwee mgbatị ọbara ha kwa oge. Ọ bụrụkwa na ị nwere ọbara mgbali elu, ọ dị mkpa ka gị na dọkịta gị rụkọọ ọrụ nke ọma iji chọta ọgwụgwọ dị irè nke ga-eme ka ị zere ihe ọjọọ na-esi na ya pụta ma bie ogologo ndụ.
Kedu Mmetụta Ọbara na Ihe Mere O Ji Dị Mkpa?
Mbara mgbali elu bụ ọnọdụ nke nrụgide dị na akwara ndị dị elu nke ga-emecha mebie emebi ọbara ahụ, n'ikpeazụ ka akụkụ ahụ ha na-enye ọbara.
Dị ka obi na-agba, ọ na-eme ka ọbara dị na akwara na akụkụ ahụ. Mmetụta nke obi etiwapụ na-eme ka ọbara na-aga n'ihu ma na-agbanye mgbidi nke akwara. N'etiti obi obi, dị ka obi obi na-agagharị, mgbidi na-agbadaghachi na ọdịdị mbụ ha, si otú a na-edebe ọbara na-aga n'ihu n'anụ ahụ. (Ịgbasa ụda akwara na mkpịsị obi ọ bụla bụ ihe na-enye anyị ohere ịnweta "ụdị".)
Ya mere, ọ bụ ọbara mgbali n'ime akwara-eme site na obi eti eti na akwara na-arụ ọrụ na-arụ ọrụ-nke na-eme ka ọbara na-ekesa.
Ọ bụrụ na ọbara mgbali elu dị ala (ọnọdụ a na-akpọ hypotension ), ahụ ahụ na-ata ahụhụ n'ihi na ha anaghị enweta ọbara zuru ezu. Ma ọbara mgbali elu nke dị elu (ọbara mgbali elu) na-akpata nsogbu nke onwe ya. Ọrịa elu nwere ike mee ka atherosclerosis mee ngwa ngwa, nke na - eduga ọrịa ọrịa akwara obi na ọrịa obi , nkụda obi , ọrịa strok, akụrụ akụrụ , ọrịa akwara afọ , na ọrịa anortys .
Nke a bụ ihe kpatara ọbara mgbali elu bụ isi ihe nwere ike ịdaba na nkwarụ na ọnwụ, na ihe mere ịchọta ya na ịgwọ ya dị oké mkpa maka ezi ahụike na ogologo ndụ.
Kedu ihe mgbaàmà nke ọbara mgbali elu?
Ọrịa elu bụ ọrịa na-agba afa. Ọtụtụ ndị nwere ọbara mgbali elu adịghị emepụta ihe mgbaàmà ọ bụla site na ọbara mgbali elu n'onwe ya, ọ na-eyikarị ka ọ na-eche na ahụike zuru oke ruo ọtụtụ afọ-ruo mgbe ọ kpatara mmebi iwu na-enweghị ike imebi. Ya mere, ihe ịrịba ama mbụ nke ọbara mgbali elu, ọ dị mwute na, ọ bụ mgbe ọ bụla mberede obi mberede ma ọ bụ ọrịa strok-nke na-acha anụnụ anụnụ. Nke a bụ ya mere a na-akpọkarị ọbara mgbali elu "onye na-egbu egbu."
Olee otú e si achọpụta ọbara mgbali elu?
A na - achọpụta ọbara mgbali elu mgbe a na - achọpụta na ọbara mgbali elu gị dị jụụ na - ebuli elu.
Ọ dị mkpa iji tụọ ọbara mgbali n'ụzọ ziri ezi izere ịchọta ma ọ bụ chọpụta ọbara mgbali elu. N'ọgwụ ụlọ ọrụ ahụ ike taa, a na-elegharakarị usoro ziri ezi maka ịgbanye ọbara mgbali. Ebe ọ bụ na ị bụ onye ga - ebi na nchoputa (ma ọ bụ na - akpata nchoputa), ị kwesiri inwe echiche nke ụzọ ziri ezi iji chọpụta ọbara mgbali elu.
A na-egosipụta nyocha ọbara mgbatị dị ka nọmba abụọ - usoro systolic na nrụrụ diastolic- dị ka nke a: 120mmHg / 80mmHg, ma ọ bụ karịa, 120/80 ("otu iri abụọ na asatọ.") Ọnụ ọgụgụ dị elu, nrụgide systolic, na-anọchi anya ya. nrụgide n'ime ụlọ ọrụ ahụ n'oge obi na-eme nkwekọrịta. Ọnụ ọgụgụ dị ala, nrụgide diastolic, na-anọchite anya nrụgide dị n'etiti n'etiti obi na-adọrọ adọrọ, mgbe obi dị jụụ.
Usoro ntụziaka maka ịgbanye ọbara mgbali na-ekwenye na a ghaghị imepụta ihe na ebe dị jụụ na ebe dị jụụ mgbe ị nọdụrụ ala ma ọ dịkarịa ala minit ise. Ekwesighi ka kpochapu ma obu jiri ya eme ihe siga ma o buru ihe kariri minit 30. Ọ dịkarịa ala a ghaghị ịdọrọ ọbara mgbali elu abụọ n'okpuru ọnọdụ ndị a, ọ dịkarịa ala minit ise iche, ma a ghaghị ugboro ugboro ugboro ugboro dị ka ọ dị mkpa ruo mgbe nha ahụ kwenye n'ime 5 mmHg.
Onye ọ bụla nke gara ụlọ ọrụ dọkịta n'ime afọ ole na ole gara aga mara otú ọ ga-esi kwe omume na ọnọdụ ndị a nile ezutela. N'agbanyeghị nke ahụ, tupu dọkịta emee gị ka ị chọpụta na ọbara mgbali elu ga-adịgide adịgide, ọ ga-eche na ọ ghaghị ịnwe ya iji mee nchọpụta ahụ n'ụzọ ziri ezi. I kwesiri ikwusi ike ka o mee ya.
Ihe ọzọ na - enye aka n'ịchọpụta ọbara mgbali elu n'ọfịs ndị dọkịta bụ ihe " ọbara mgbali elu " - nke pụtara na a na - ebuli ọbara mgbali elu n'ọfịs dọkịta, ma ọ bụ nkịtị dị ka oge ọ bụla. Ọtụtụ ndị ọkachamara na-eche na ọbara mgbali elu ọcha anaghị achọ ọgwụgwọ.
N'ihi ihe isi ike ndị dị n'ime ime nchọpụta kwesịrị ekwesị nke ọbara mgbali elu na ụlọ ọrụ dọkịta, ndị ọkachamara mgbali elu na-abịa na-ele anya na ụzọ kachasị mma iji chọpụta ọbara mgbali elu adịghị n'ọfịs dọkịta ma ọlị, kama nke ahụ, na ọbara mgbali elu nyocha . Inweta ihe àmà na-atụ aro n'ụzọ a na ụfọdụ usoro nlekọta ahụike na-adịbeghị anya na-achọpụta na ịchọrọ nlekota oru ka mma maka ịchọta ọbara mgbali elu.
Kedu ihe bụ ihe kpatara nsogbu maka mgbali elu?
Ọrịa elu dịkarịsịrị ọnụ n'etiti otu dị iche iche na obodo dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ. Otú ọ dị, ụfọdụ ndị nọ n'ọnọdụ dị ize ndụ karịsịa ịmepụta ọbara mgbali elu.
Ọrịa elu dịkarịsịrị karịa na ndị siri ike na ndị mmadụ na-enwe akụkọ ntụrụndụ ezinụlọ nke ọbara mgbali elu. Ntinye nnu nnu bụ ihe dị mkpa na-emepụta ọbara mgbali elu maka ọtụtụ ndị mmadụ. Aṅụ mmanya na-aba n'anya (karịa mmanya abụọ kwa ụbọchị) jikọtara ọbara mgbali elu. Ejiri ọbara-lipid dị elu ( cholesterol na triglycerides n'ime ọbara gị) na-arịwanye elu nke ọbara mgbali elu. Na, n'ezie, enwere ihe ize ndụ kachasị dị mkpa-ịbụ ibu ma ọ bụ oke ibu.
Kedu Ihe Na-akpata Ọbara Mgbali Elu?
A na - ekekarị ihe kpatara ọbara mgbali elu na ụzọ abụọ: ọbara mgbali elu bụ isi ("ọbara mgbali elu dị mkpa") na ọbara mgbali elu bụ nke na - esote ụfọdụ nsogbu ahụike.
Ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke ndị nwere ọbara mgbali elu nwere mkpa mgbali elu , nke pụtara, nanị, na enweghi ike ịkọwapụta ihe kpatara ya kpatara ya-ọ na-eme n'enweghị ihe kpatara ya. Ọ bụ ezie na e meela nnyocha dị ukwuu iji gbalịa ịkọwa ihe kpatara ya (ma ọ bụ kpatara) ọbara mgbali elu dị mkpa, ka ọ dị ugbu a, nsogbu ahụ anọgideghị na-agwụ.
Ọ bụ ihe omimi karịa na ọbara mgbali elu bụ nke abụọ na ụfọdụ nwere ike ịchọta - ma bụrụ nke a na-ahụkarị na / ma ọ bụ nke nwere ike ịkọwapụta. Ọnọdụ ndị nwere ike ịmalite mgbali elu nke abụọ gụnyere ọrịa akụrụ, ụra nke ụra , imechi ọrịa, ọrịa nke arịa ọbara na-enye akụrụ, ọrịa ọrịa endocrine dịgasị iche iche, na ịṅụ ọgwụ mgbochi , ịṅụ mmanya na-aba n'anya, ọgwụ ndị na-egbu egbu (NSAIDs) , ma ọ bụ ndị antidepressants.
Akụkọ nlekọta ahụike, nlezianya nke anụ ahụ, na nyocha nke ọrụ ọbara na-aga n'ihu kwesịrị ịjụ dọkịta gị ka ị mara ma ọ dị mkpa ka e mee ihe ọzọ iji chọpụta ihe nwere ike ịkpata ọbara mgbali elu .
Kedu Ụdị Ọrịa Ọbara?
Mgbe a chọpụtara na ọbara mgbali elu, ọfụma ọbara nke ọbara mgbali elu bụ ihe dị mkpa iji chọpụta ụdị ọgwụgwọ a na-eji na mbụ. Ogo nke ọbara ọbara mmadụ bụ ụzọ ọzọ isi kwuo otú o siri dị njọ-na okwu ndị ọzọ, oke mgbali elu dị.
Nkebi nke ọbara mgbali bụ:
- Nkeji 1 ọbara ọbara ọbara: systolic nrụgide 140-159mm Hg OR diastolic pressure 90-99mmHg
- Nkeji 2 ọbara mgbali elu: systolic nrụgide karịa 159mmHg ma ọ bụ nrụgide diastolic karịrị 99mm Hg
Na mgbakwunye na "nhazi" abụọ a, ndị dọkịta ga-ekwukwa banyere usoro ọhụụ a na - akpọ mgbatị mgbatị, nke ọbara mgbali elu dị elu karịa nke dị mma, ma ọ bụghị elu (ma) ka a na - akpọ ọbara mgbali elu.
A na - ekwu na mgbatị mgbatị dị ugbu a ma ọ bụrụ na nrụgide systolic dara n'etiti 120-139mm Hg ma ọ bụ nrụrụ diastolic dị n'agbata 80-89mm Hg. N'ihi na ndị nwere mgbatị mgbatị elu nwere nnukwu ihe ize ndụ nke ịghọ hypertensive n'ezoghị ọnụ, ọ dị mkpa ka a nyochaa ọbara mgbali ha ọ dịkarịa ala ọ bụla ọnwa 6-12. Ọbụna ndị dọkịta kwenyere na a ghaghị ịgwọ ha maka ọbara mgbali elu. Ma ọ dịkarịa ala, ha kwesịrị ịnwere mgbanwe ndụ nke ga-ebelata ohere ha nwere ịmepụta ọbara mgbali elu na ọrịa obi obi.
Na mgbakwunye na mgbatị mgbatị na nrụpụ ụkwụ 1 na ọkpụkpụ 2, enwere ụdị ọbara mgbali elu siri ike na ọbara mgbali elu. A na-achọpụta ọbara mgbali elu na-arịa ọrịa mgbe ọbara mgbali elu dị oke elu ma na-esonyere ya na-egosi na nnukwu mmebi nke akụkụ ahụ kpatara nkwụsị nke arịa ọbara na-egosi ọbara mgbali elu dị elu na mberede.
Nke a na-egosipụtakarị nke ọma site na ọbara ọgbụgba n'ime anya, na-agba ọbara site na akụrụ, nnukwu mmerụ obi, ma ọ bụ ọrịa strok. Ihe mgbaàmà nke ndị nwere ọbara mgbali elu na-arịa na-emetụta akụkụ ahụ ma ọ bụ akụkụ ahụ na-emebi. Mmetụta ọbara na-adịghị njọ bụ mgbe ọ bụla mberede ahụike na-achọkarị nlekọta ahụ ike, nlekọta ahụike siri ike.
Na-achọpụta na Ọrịa Na-adịbeghị Anya? Ịchọta Ngwọta Ọgwụgwọ
Ọ bụrụ na a chọpụtawo gị na ọbara mgbali elu, ozi ọma ahụ bụ na e nwere nnukwu usoro ọgwụgwọ dị irè iji họrọ. Akụkọ ọjọọ ahụ bụ na e nwekwara ọtụtụ usoro ọgwụgwọ dị irè ịhọrọ site na - nke ụfọdụ nwere ike ịhọrọ ịhọrọ ọgwụgwọ "nri" obere ihe mgbagwoju anya.
Ngwọta ọbara mgbali na-amalite mgbe nile site na nri, mmega ahụ, njikwa arọ, na mgbochi sodium . N'ọnọdụ ụfọdụ (karịsịa ndị nwere mgbatị mgbatị ma ọ bụ ọbara mgbali elu) ụdị mgbanwe ndụ ndị a dị oke, ọgwụgwọ ọgwụ adịghịkwa mkpa.
Otú ọ dị, n'ọtụtụ ndị mmadụ nwere ọbara mgbali elu, na onye ọ bụla nwere ọbara mgbali elu, a chọrọ ọgwụgwọ ọgwụ iji belata ọbara mgbali.
Ebe ọ bụ na a kwadoro ọgwụ dị ukwuu maka ọgwụgwọ ọbara mgbali elu, ịhọrọ ọgwụ "nri" (ma ọ bụ ọgwụ ndị ọzọ) maka onye ọ bụla nwere ọbara mgbali elu nwere ike iyi obere nsogbu. Otú ọ dị, e mepụtara ụkpụrụ nduzi iji nyere ndị dọkịta aka ịchọta usoro ọgwụgwọ dị mma, nke a na-akwụkarị (ma bụrụ ọnụ ọnụ) maka ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ onye ọ bụla nwere ọbara mgbali elu.
Ya mere, ọ bụrụ na gị na dọkịta gị nwere ezi uche dị na ya, ọ ga-abụ ohere magburu onwe ya na ị ga-amalite ngwa ngwa na ọgwụgwọ nke kwesịrị gị.
Ọ bụrụ na ị dị afọ iri ise na ise ma ọ bụ karịa, ọ nwere ike ịbụ na ọbara mgbali elu gị bụ ọbara mgbali elu na-eme ka ọ dị elu-ya bụ, ọbara mgbatị ọbara gị dị elu, ebe ọbara mgbali ọbara gị na-anọgide na-adị. Ọ bụrụ otú ahụ, gị na dọkịta gị kwesịrị iji nlezianya pụrụ iche dịka ịmalite ọgwụ maka ọbara mgbali elu gị.
Na-ebute mgbali elu
Mgbe mbụ ị chọpụtara na ọbara mgbali elu, ị nwere ike ịtụ anya na oge ga-abụ oge ị ga-ahụ dọkịta gị karịa mgbe ọ dị na mbụ. Ị ga-achọ ụfọdụ nyocha nyocha iji chọpụta ihe kpatara ya maka ọbara mgbali elu gị, ọ ga-abụkwa na ị ga-achọ ọtụtụ nleta dọkịta tupu gị achọta usoro ọgwụgwọ kacha mma.
Ma ozugbo oge mbụ a gafechara, ị nwere ike ịtụ anya ịlaghachi ndụ zuru oke. N'ezie, enwere ike ime mgbanwe ụfọdụ dị ndụ ị ga-eji mee ihe, mana ha ga-abụ mgbanwe mgbanwe ndụ ị ga-eme ogologo oge gara aga.
Ozi ọma ahụ bụ ugbu a na a na-emeso ọbara mgbali elu gị nke ọma-na "ndụ nkịtị" nwere ike ịdị ogologo oge karịa na ọ ga-adịkwu mma karịa nke ahụ ọ gaara abụrịrị.
Okwu Site
Ọrịa dị elu bụ ọrịa na-ahụkarị nke na-enwekarị nsogbu dị ukwuu. Site n'inyocha ihe niile i nwere ike ime banyere ọbara mgbali elu, ị ga-arụ ọrụ na dọkịta gị iji mee nchọpụta ziri ezi n'oge ejiji oge na ngwa ngwa ịbịaru ọgwụgwọ kachasị mma ị chọrọ.
> Isi mmalite:
> Chobanian, AV, Bakris, GL, Black, HR, Cushman, WC. Akụkọ nke asaa nke Kọmitii Na-ahụ Maka Mgbochi, Nchọpụta, Nyocha, na Ịgwọ Ọrịa Ọbara Elu: Mkpesa JNC 7. JAMA 2003; 289: 2560.
> Gaa AS, Bauman M, Coleman King SM, et al. Ụzọ dị irè maka ịmịnye ọbara mgbali elu: Otu ndụmọdụ sayensị sitere na Association American Heart Association, Ụlọ Akwụkwọ American College of Cardiology, na Ụlọ Ọrụ Maka Nchịkwa na Mgbochi Ọrịa. Ọbara Mgbali elu 2013; dị na http://hyper.ahajournals.org.
> James PA, Oparil S, Carter BL, et al. 2014 Ntuziaka na-egosi maka njikwa nke ọbara mgbali elu na ndị okenye: Akuko sitere n'aka ndị otu a họpụtara na Kọmitii Na-ahụ Maka Njikọ nke asatọ (JNC 8). JAMA 2014; DOI: 10.1001 / jama.2013.284427. A na-enweta ya na: http://jama.jamanetwork.com/journal.aspx.
> Kaplan NM, Victor RG. Isi nke 8: Nsogbu Mmetụta. Na: Ọfụma Ọrịa Na-ahụ Maka Ọrịa, Kapiri nke 10, Edifon, Williams & Wilkins, Philadelphia 2010. p.274.
> Mancia G, Bombelli M, Brambilla G, et al. Ọganihu dị ogologo oge dị mkpa nke ọbara mgbali elu ọcha: nghọta site na > nchọpụta > iji ọgwụ abụọ na ọbara mgbali elu ụlọ. Ọbara Mgbali elu 2013; 62: 168.
> Myers, MG. Ntụle ọbara mgbatị na-arụ ọrụ maka usoro ọgwụgwọ. Ọbara mgbali elu 2005; 45: 483.
> Pierdomenico SD, Cuccurullo F. Nyocha dị omimi nke na-acha ọcha na mkpuchi ọbara masked nke a chọpụtara site na nlekota usoro nchebe na isiokwu ndị a na-edeghị ede: ihe emelitere > meta analysis >. Am J Hypertens 2011; 24:52.