Ịra ụra siri ike na-adabere na Ebumnuche Dị Mkpụrụ, Na-akpata
Ọ bụ 1 am ọzọ. Ị pụghị ihi ụra. Ị nọ na-amụ anya ruo ọtụtụ awa. Naanị mgbe ị na-ehi ụra ka ị na-ehi ụra, a na-eji obi ọjọọ laghachi azụ. Kedu ka ị ga-esi eme echi? Gini mere ị gaghị enwe ike ihi ụra? Ọ bụrụ na ọ na-esiri gị ike ịda na ihi ụra, mụta otu ị ga - esi emeri ihe ndị na - eduga ụra nke ụra gị ma nweta ihe ndị ọzọ ị chọrọ.
Kedu ihe ndị na-eduga ụra nke ara ehi? Tụlee ịrahụ ụra, ụda ume, mkpụrụ ndụ ihe nketa, na ihe ndị ọzọ na-akpata. Chọpụta ụzọ ị ga esi emesie hie ụra.
Ụra na-adabere na Ọkwọ ụgbọala na Circadian Rhythms
Enwere ihe ụfọdụ na-arụ ọrụ na ihu ọma gị nke kwesịrị inyere gị aka ihi ụra n'abalị. Otú ọ dị, mgbe ndị a merụrụ, ha nwere ike ịmalite ịrụ ọrụ megide gị ma mee ka ụbụrụ ghara ịmalite ngwa ngwa. Iji ghọtakwuo otú nke a nwere ike isi mee, ọ dị mkpa ka ị buru ụzọ tụlee ihe ndị na-eduga ụra na ihe mere ụfọdụ ndị na-apụghị iji hie ụra n'abalị.
Ụra na-adabere na arụmọrụ abụọ: nkwụsị ụra na mgbakọ circadian. Ụra ụra bụ ọchịchọ maka ụra nke na-ewuli nwayọọ nwayọọ n'oge ị na-amụ anya. Na nkenke, ka ị na-amụ anya, ka ị na-achọ ịrahụ ụra. A na-eche na nke a bụ n'ihi mmụba nke igwe dị n'ime ụbụrụ nke a na-akpọ adenosine, otu n'ime ndị na-ahụ maka igwe. Ụra bụ oge iji kpochapụ adenosine, mgbe ị na-amụ anya, ọ na-ekpo ọkụ ma na-eduba ụra ụra.
Oge na-adịghị mma n'oge ehihie ga-ewepụ chemical ahụ ma belata ike ị na-ehi ụra n'abalị.
Ihe ọzọ nke na-ekpebi mgbe (na ma) ị nwere ike ihi ụra bụ ihe a na-akpọ agbata ịgba afa . Ahụ anyị na-emeghachi omume n'ụdị nke ìhè na ọchịchịrị kwa ụbọchị, na-ejikọta ụfọdụ usoro ndụ na ntinye a.
Otu n'ime usoro ndị a bụ ụra.
E nwere ihe ụfọdụ na-emetụta ụbụrụ ndị a. Melatonin bụ hormone nke nwere oke ọrụ n'ịchịkwa ụkpụrụ ụra. Otú ọ dị, ngosi ihe ngosi na-arụ ọrụ kachasị ike. N'ịkọkọta ọnụ, ụda mgbatị ahụ na-agba ume oge oge ụra na ụra. Ụra nke a na-anwa igbochi ọchịchọ anụ ahụ anyị anaghị aba uru. Ọzọkwa, mgbanwe dị ogologo oge na oge nke ụra nwere ike ịnọchite anya nsogbu ụra nke ụra .
Olee Ihe Na-eme Ka Ahụhụ Na-akpata Ahụhụ?
A na-akọwa nsogbu ụbụrụ dịka ihe isi ike na-ehi ụra, na-ehi ụra, ma ọ bụ na-ehi ụra nke na-adịghị enye ume ọhụrụ. Otu esi eme nke a nke kachasị nghọta site n'ịtụle ihe atụ nke ihe na-eme ka mmadụ ghara ihi ụra. Dị ka akwụkwọ Arthur Spielman si kwuo, ọ dị ka enwere ihe atọ, a chịkọtara ya dị ka ihe ebumpụta ụwa, ihe mkpasu iwe, na ihe na-akpali akpali.
Akpa, o yiri ka ụfọdụ ndị nwere ọdịbendị na-eru ụra ehira. Ọnụ ụzọ maka ehi ụra nke na-eto eto ga-adị iche maka onye ọ bụla. Kwere ma ọ bụ na ọ bụghị, e nwere ndị na-adịghị adịkarị ma ọ bụ na-enwebeghị nsogbu na-ehi ụra n'abalị. N'aka nke ọzọ, ụfọdụ ndị nwere ike ịbụ ndị na-enweghị afọ ojuju ma na-ekwu na enweghi ụra nke ọma.
O yikarịrị ka ọ ga - ejikọta mkpụrụ ndụ mkpụrụ ndụ (enweghi ụra nke oge na - eziga n'ezinụlọ), afọ, mmekọahụ (ọtụtụ mgbe) ụmụ nwanyị, ọgwụ, na ọgwụ ndị ọzọ.
Enwere ike ịsị na ị nwere ike ịchọta ụda mgbaàmà. Nke a na - akọ banyere usoro nchegbu nke ọmịiko, nke bụ maka ọrụ a na - akpọ "ọgụ ma ọ bụ ụgbọ elu". Ụfọdụ ndị mmadụ nwere ike ịnwe ụgbọala ọmịiko na-arịwanye elu, nke pụtara na ha na-ebido iji meghachi omume n'ihe ize ndụ nke mpụga. Mgbaàmà a nwere ike ime ka ị mụrụ anya n'ehihie - ma ọ na-emekwa ka ehihie na-ehi ụra n'abali. Ụfọdụ akọwawo nke a dịka "ike gwụrụ ma bụrụ ndị ejiri".
Ọ bụ ezie na ị nwere ike ịbịakwute ala ehighị ụra nke ọma, ọ ghaghị ịkpalite ya.
A na-akpọ ndị a na-akpata mmejọ. Ahụhụ nwere ike ịme ngwa ngwa ma bụrụ nke ọzọ na nrụgide, iko kọfị, ma ọ bụ ọnọdụ ụra na- adịghị mma. Ihe dị ka pasent 25 nke ndị mmadụ enweghị ike ịchọpụta ihe na-akpalite ụbụrụ ha. Ma, ọ bụrụ na ị zutere nsogbu ahụ, ị nwere ike ịnọgide na-ehi ụra n'enweghị nsogbu. Kama nke ahụ, ị na-ahụ onwe gị na ụra nke ụra nke ukwuu . Ka oge na-aga, nke a nwere ike idozi. Ma mgbe ụfọdụ, ọ bụghị.
Akụkụ ikpeazụ nke na-agbanwe ụra nke na-agafe agabiga na ụra nke na-adịghị ala ala bụ ihe ndị na-akpata mmiri ozuzo. Ndị a bụ ihe ndị na-eme ka nsogbu ahụ na-ehi ụra. Enwere ike ịghọta ihe ndị a site n'ịtụle ihe atụ.
Ka anyị chee na ị na-amụ anya ọtụtụ awa n'etiti abalị, ihe na-emekarị na ehighi ura. Ị ghọtara na ịchọrọ ụra 8 nke ụra na site na ịmụrụ anya na ị na-egbu oge a. Ị kpebiri ịmalite ihi ụra awa 2 tupu ị kwụọ ụgwọ. Nke a na-enyere ụfọdụ aka, ma ugbu a na ị na-alakpu ụra n'oge ọ na-ewepụkwuo oge iji daa ụra. Ka ị na-arahụ ụra n'abalị, obi nkoropụ gị na-arịwanye elu, ị na-emekwa ka ehighị ụra nke ụra gị.
Enwere nhọrọ dịgasị iche iche nke nwere ike ime ka ụbụrụ gị ghara ịdị. Ụfọdụ ndị na-ahọrọ ịbelata oge ha na-eme n'ihi ụra. Nzere a nwere ike belata ọrụ gị. Ebe ọ bụ na ị naghị emega ahụ, ị nwere ike ịda mbà na enweghị ike ihi ụra. Ị nwere ike ịmalite ịrụ ọrụ na kọmputa gị na bed iji mee ka oge gị dị anya. Ìhè sitere na kọmputa gị na ọrụ ahụ nwere ike ime ka ụra gị nwee ike ịrahụ ụra. Tụkwasị na nke a, ị nwere ike ịmalite ịmalite ụra n'ụbọchị iji nweta ụra, nke a pụkwara imebi ụra ụra gị na ike ịrahụ ụra n'abalị. Ihe niile kwuru, na-eme ihe ndị ga-eme ka gị na ehighị ụra nọrọ ogologo.
Otu esi emeso ụra
Ugbu a ka ị ghọtara ihe ndị nwere ike ime ka ị nwee ike ịrahụ ụra abalị, ị ga-eche na ị ga-arahụ ụra. N'ikpeazụ, ịnwere ike ịgbaso iwu ndị a dị mfe:
- Mee ka ị na-ehi ụra site na nkwụsị ụra.
Mee ka ike gwụ gị site n'ịkwụsị oge ị na- ehi ụra na mgbochi ụra . Zere naps nke nwere ike belata ike ị na-ehi ụra n'abalị. Emela ụra n'oge nkewa . Ọ bụrụ na ịchọta na ị pụghị ihi ụra, ekwela ka ị na-eteta ụra ogologo oge n'ihe ndina, ma hụ njide mkpali . Ihe ndị a nwere ike ime ka ụra gị dị elu.
- Na-akwanyere ụda oge gị, na ụra n'oge kwesịrị ekwesị maka gị.
Gwa oge ị chọrọ ihi ụra. Ọ bụrụ na ị bụ ikwiikwii abalị, agala na-ehi ụra n'isi ụra ma na-amụ anya. Ọ bụrụ na ị na-eteta ụra, nye onwe gị oge ezumike site na ịlakpu ụra n'isi. E nwere ụzọ ị ga-esi edozi oge ị na-ehi ụra, ma malite site na ihi ụra mgbe ahụ gị chọrọ.
- Zere ihe na-akpata nke pụrụ ịkpali ụra ehira.
Ọ bụrụ na ị nwere ike ịchọpụta ihe kpatara ụbụrụ gị na-adịghị, mee ihe kachasị mma iji zere ndị a. Malite site na iwepụ caffeine , karịsịa mgbe ehihie. Tụlee ụzọ ndị ọzọ ị pụrụ isi mebie ụra gị . Echefula banyere ịgwọ ọrịa na- ehi ụra , dịka ndị a nwere ike ime ka ọ daa ụda ịda ma ọ bụ ihi ụra.
- Maka ndị nwere ụra na-adịghị ala ala, chọọ enyemaka ọkachamara.
N'ikpeazụ, ọ bụrụ na ị na-arịa ụra na-adịghị ala ala, na-adịgide adịgide karịa ọnwa 3, ọ ga-adị mkpa ka ị chọọ enyemaka ọkachamara. Mgbe ụra ehighị ụra na-agbatị, ọ dị mkpa ịchụso ihe ndị ọzọ. Mkpụrụ ụra na-ehi ụra nwere ike inyere aka n'oge dị mkpirikpi, mana ọgwụgwọ ndị ọzọ ka mma maka ụra nke na-adịghị ala ala. Ọ nwere ike inyere gị aka ịkwado nkwenkwe, echiche, na mmetụta ndị gbara gị ụra nke ọma na ọgwụgwọ a na-akpọ ọgwụ omume akpaghasị uche .
Ọ bụrụ na ị na-arịa ụra nke ọma, malite site n'ịtụle ihe ndị na-akpata nsogbu gị. Gị na dọkịta gị na-ekwurịta okwu ma ọ bụrụ na ị rịọ maka ịchọrọ onye ọkachamara ụra .
Isi mmalite:
Kryger, MH et al . "Ụkpụrụ na Omume Mmanya Ụra." ExpertConsult , mbipụta nke ise, 2011.
Spielman AJ et al . "Echiche omume banyere ọgwụgwọ ọrịa ara ehighi." Psychiatr Clin North Am. 1987; 10 (4): 541-553.